ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରେ, ସେ ପୁନଃ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହା ପାଇଁ ସେ ଗଂଗା, ଦ୍ୱିଜ, କିମ୍ବା ଜୀବଜନ୍ତୁ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ମାଧ୍ୟମରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଶୁଧି ଲାଭ କରିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା କିମ୍ବା ପବନରେ ନିଜକୁ ଛାଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ। ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଚାରିପଟି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ଦେଖ, ଯଦି ଏକ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ 'ମୁଶଳ୍ୟ' ଭାବରେ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ, ଅବିବାହିତା ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଏ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କୁ ଛଅ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦীক্ষିତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କୁ ଆଠ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ନିୟମ ସମସ୍ତ ଠାରେ ଲାଗୁ ହୁଏ, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମଦ୍ୟର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି: ଗୌଡ଼ୀ, ପୈଷ୍ଟୀ, ମାଧ୍ବୀ। ଦୁଧ, ଘିଅ, କିମ୍ବା ଗଂଗା ମୁତ୍ର, ଏହି ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ ଅଟୁଟ। ଏହାକୁ ଲୋହା ପକା ଭାବରେ ତିଆରି କରି, ପରେ ଜଳ ପାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରୁ ଏହି ମଦ୍ୟ ପାନ କଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଅନିବାର୍ୟ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜ ଅଜ୍ଞାନରୁ ମଦ୍ୟ ପାନ କରିଥାଏ, ସେ ଏହି ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଚିକିତ୍ସା କିମ୍ବା ଔଷଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମଦ୍ୟ ପାନ କରାଯାଏ, ମଦ୍ୟ ଛୁଇଁଥିବା ପାତ୍ର କିମ୍ବା ମଦ୍ୟର ପାତ୍ରରୁ ଜଳ ପାନ କରିଥିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ। ତାଡ଼ର ମଦ୍ୟ, ପାନସା, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ଖଜୁର ର ମଦ୍ୟ ଓ ଗୌଡ଼ୀ, ମାଧ୍ବୀ, ସୁରା, ମଦ୍ୟ—ଏମିତି ଏଗାରୋଟି ପ୍ରକାର ମଦ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି। ଦ୍ୱିଜ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଏହି ମଦ୍ୟ ପାନ କଲେ, ଖୋଲା କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ, କିମ୍ବା ବଳପୂର୍ବକ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ସୁନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଜନେଲାରେ ଧାତୁ ରଖିଲେ ଏହି ଧାତୁର ମାପ ଦେଖିଯାଏ। ଅଠ ଧୂଳି କଣି ଏକ ନିଷ୍କ ହୁଏ; ତିନି ନିଷ୍କ ଏକ ରାଜା ଶସ୍ୟ ହୁଏ। ତିନି ଯବ ଶସ୍ୟ ଏକ କୃଷ୍ଣଳା; ପାଞ୍ଚ କୃଷ୍ଣଳା ଏକ ମାଷା ହୁଏ। ଅଜ୍ଞାନରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ଗୁରୁ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଓ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ। ଶରୀରରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଅନୁଭବ ହେଲେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସାଂତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆସନରେ ବସିବା, ଗଂଗା, ଜମି ଓ ଏପରି ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଧୂଳି ମାପର ସୁଉନ୍ଧା ଚୋରି କଲେ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ନିଷ୍କ ମାପର ସୁଉନ୍ଧା ନେଲେ, ତିନି ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ। ଗଂଗା ଶସ୍ୟ ମାପର ସୁଉନ୍ଧା ଚୋରି କଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଏହି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜ ଯବ ଶସ୍ୟ ମାପର ସୁଉନ୍ଧା ଚୋରି କଲେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ଶୁଧି ଲାଭ କରିଥାଏ। କୃଷ୍ଣଳା ଶସ୍ୟ ମାପର ସୁଉନ୍ଧା ଚୋରି କଲେ, ସାଂତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ବର୍ଷ ଗଂଗା ମୁତ୍ରରେ ପକା ଯବ ଖାଇଲେ, ଶୁଧି ଲାଭ କରାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଏକାଗ୍ରତାରେ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ସାଂତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ, ଲୋକ ପତିତ ହୁଏ।