ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବିଦ୍ୱଜ୍ଜନ ଋଷିଙ୍କୁ ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ଦର୍ଶନ କରି, ଧର୍ମ ଓ ପାପ ପରିଷ୍କାର ନିୟମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଋଷି ଅତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର ପୁଅ ଅଛି, ସେ ଉପବାସ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏକାଦଶୀ ଦିନେ, ଦିନ ଓ ରାତି ଖାଇବା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରାୟନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରି ଅନୁଚିତ ଖାଇ ନିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସମାନ ପାପୀ ହେଉନ୍ତି।” ଋଷି ଋଷିମାନେ ଆସ୍ତିକ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ପାପର ଶୋଧନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ‘ଆପ୍ୟାୟସ୍ୱ’ ଋଚ୍ ଓ ‘ସୋମ ପିତ୍ୱା’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ‘ଅସତ୍ୟେନୋଦ୍ୱୟ’ ରେ ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ଲୋକ ବ୍ରତ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ କେବେ ଜଗତୀୟ କଷ୍ଟରେ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂତମାନେ ସହିତ ବିନା ଫଳ ତାଲି ହୁଏ। ଧର୍ମର ଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଏହି ବିଷୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତଥାପି, ଋଷି କହିଲେ, ନଦୀ ମଦ୍ୟପାନ ପାତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ମଦ୍ୟପାନୀ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଚତୁର୍ଥ ଓ ସେମାନେ ସହ ରହୁଥିବା ପଞ୍ଚମ ଲୋକ ମହାପାପୀ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପତିତ ଭାବରେ ଗଣିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଲୋକ, ମୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣର କପାଳ ନିଜ ହାତରେ ବୋହିବା ଉଚିତ୍। ଏହାକୁ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡରେ ରଖି ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଭାବରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଉପାସନା ଓ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ରହିବା, ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଏପରି ଜିନିଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ ନହେଲେ, ଗାଁରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ବିଦ୍ୟା ଓ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉନ୍ତି। ସେ ଗାଁ, ଦ୍ୱିଜ, କିମ୍ବା ଜୀବ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ। ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ପବନରେ ନିଜକୁ ଛାଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ। ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଚାରିପ୍ରକାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏକ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କଲେ, ସେ ‘ମୁଶଳ୍ୟ’ ଭାବରେ ନିନ୍ଦିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ, କୁମାରୀ ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହତ୍ୟା କଲେ, ଛଅ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦীক্ষିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଆଠ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିୟମ ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଋଷି ଏହିପରି ମଦ୍ୟର ପ୍ରକାର ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ: ଗୌଡ଼ୀ, ପୈଷ୍ଟୀ, ମାଧ୍ବୀ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ମଦ୍ୟ। ଦୁଧ, ଘୀ, ଗୋମୂତ୍ର—ଏହି ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରି, ତାହାକୁ ତାପି ଲୋହ ଭାବେ କରି, ପରେ ପାନୀୟ ଜଳ ପିବିବା ଉଚିତ୍। କପର ଦେଉଁ ଭାଣ୍ଡରୁ ପିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜ ଜନ ଅଜ୍ଞାନରେ ମଦ୍ୟ ପିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା କିମ୍ବା ଔଷଧ ପାଇଁ ମଦ୍ୟ ପିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଭାଣ୍ଡ ମଦ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି, ଏବଂ ମଦ୍ୟ ଭାଣ୍ଡର ଜଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାପର ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତାଡ଼ର ମଦ୍ୟ, ପାନସା, ଦାଖ, ଖଜୁର ମଦ୍ୟ; ଗୌଡ଼ୀ, ମାଧ୍ବୀ, ସୁରା, ମଦ୍ୟ—ଏପରି ଏଗାରୋ ପ୍ରକାର ମଦ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହିପରି, ଋଷି ଧର୍ମ ଓ ପାପର ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ଶିଷ୍ୟମାନେଠାରେ ଶାନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ଓ ମୁକ୍ତିର ପଥ ଦେଖାଇଲେ।