ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ ଏବଂ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଗ୍ନି ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାବଳୀ କରାଯିବା ସହିତ, ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ତିଥିଗୁଡ଼ିକ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଶୁଭ ହୁଏ। କୌଣସି ତିଥି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଯୋଗ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ସେ ତିଥିକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ। ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ସେତେବେଳେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ଉଚିତ୍, ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିଥି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ରହିଥାଏ। ସମସ୍ତ ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ଶୁଭ ସମୟ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ଏହାମଧ୍ୟରୁ କର୍କଟ ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆରମ୍ଭ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି, ବୃଷ, ବୃଶ୍ଚିକ, ସିଂହ, କୁମ୍ଭ, ତଥା ତୁଳା ଓ ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଏବଂ କନ୍ୟା, ମିଥୁନ, ମୀନ ଓ ଧନୁରେ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଘଟେ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟନ ଆରମ୍ଭ କୁହାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଯଦି ଅସ୍ତମିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ୍। ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିଲେ ତାକୁ ସିନୀବାଳୀ, ଦୃଶ୍ୟମାନ ନ ହେଲେ ତାକୁ କୁହୂ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିଜାତିଗଣ ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିନୀବାଳୀ ତିଥିକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଅମାବାସ୍ୟା ଦୁଇଟି ଅପରାହ୍ନ ଅଟୁଟ ରହେ, କିମ୍ବା ଅମାବାସ୍ୟା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଅତି କ୍ଷୀଣ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଥିଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଅପରାହ୍ନ ପରେ ଲଗିଲେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କ୍ଷୟ ନବୀନ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ତିଥି ସାନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେବା ଦରକାର। ଯେତେବେଳେ ତିଥି ବହୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେଠାରେ ପୂର୍ବ ତିଥି ସହିତ ଯୋଗ ଥିବାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ନୂତନ ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବ ତିଥି ସହିତ ଯୋଗ ଥିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଅମାବାସ୍ୟା ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଅଟୁଟ ରହେ, ତେବେ ମୁଁ ଏବେ ଆନ୍ୱାଧାନ ବିଧି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି। ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ପ୍ରଥମ ତିନି ତିଥିକୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗ ହିସାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟ ଅଛି, ଏବଂ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଅଛି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ କିମ୍ବା ସତ୍ୱର ହୋଇଥାଏ। ତିଥି ଶେଷ ହେଲେ, ସତ୍ୱର କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଏହିପରି ବୁଝିବା ଉଚିତ୍। ଦଶମୀ ତିଥି ଯଦି ଯୋଗ ହୁଏ, ତେବେ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଆସିଲେ, ଏହା ବହୁତ ଉତ୍ତମ ମନାଯାଏ। ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି ଯଦି ରାତି ଶେଷରେ ଥାଏ, ତେବେ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କହିଦେବି। ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସିଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ୟାସୀମାନେ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦଶମୀ ତିଥି ଯଦି ମିଶ୍ରିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୃହସ୍ଥମାନେ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବେ, ସନ୍ୟାସୀମାନେ ପରେ କୁହାଯାଇଥିବା ନିୟମ ମନେ ରଖିବେ। ଦିନ ଶେଷ ହେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ତିଥି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯଦି ଏହା ମିଶ୍ରିତ ନ ହୁଏ ମଧ୍ୟ, ତଥାପି ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ପରେ ଆସିଲେ ଏହା ବର୍ଜିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିର ଫଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ପାରଣ କଲେ ମିଳେ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ହେବା ସମ୍ଭବ ଅଥବା ନ ହେବା ସମ୍ଭବ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ହେଲେ, ଏହା ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ କି ନାହିଁ ଦେଖିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଆସିଲେ, କିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ? କେତେକ ଲୋକ କହନ୍ତି, ଭକ୍ତିବଶତଃ କେବଳ ଦ୍ୱିତୀୟ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦୁହିଁ ଦିନ ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। କେତେକ ଲୋକ ପୂର୍ବ ଦିନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଇ ମତ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।