ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦୃଢ଼, ଶାନ୍ତ, ନିଜେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରରେ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ଦଶ ମାସର ଶେଷରେ ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚମକରା ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ପରିବାର ନିୟମାନୁସାରେ ଶୁଭ ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିଲେ। ପାଞ୍ଚମ ବର୍ଷରେ, ସେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ସାହରେ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପିତା ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଓ ପୁତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, ନିୟମାନୁସାରେ। ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ପୂର୍ବକ ବେଦିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହା ନିଷିଦ୍ଧ, ଅସମ୍ମତ କଥା ଓ ତାହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ, ସେଗୁଡିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। କୌଣସି ଜଣଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦ୍ୱେଷ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସବୁଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନି ଗଢ଼ି ଉଠିଲେ। ସେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦୟାଳୁ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ନିଜେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ଶାନ୍ତ ଓ ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଥିଲେ, ତଥା ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷିକୁ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଏକା ମହାସାଗରରେ ବିଳୀନ ହେଗଲା, ତେବେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ହରି ନିଜେ ଶୟନ କରିଥିବା ଯାଏଁ ସେଠି ରହିଲେ। ସମୟର ମାପ ଅନୁସାରେ, ଏହା ଦଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ଚକ୍ଷୁର ଝିଁକା ଦ୍ୱାରା ଗଣନା ହୁଏ। ଏପରି ତିରିଶି ଝିଁକା ଏକ ଘଟିକା ସମୟ ହେବାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏକ ମାସ ତିରିଶି ଦିନରେ ଗଠିତ, ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ବିଭକ୍ତ। ଏହି ମାପ ଅନୁସାରେ, ଏକ ବର୍ଷ ଗଠିତ ହୁଏ, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ସମାନ। ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯୁଗ ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ। ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତର ଏପରି ଏକାତ୍ତର ଦିବ୍ୟ ଯୁଗରେ ଗଣାଯାଏ। ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଁଟି ସମାନ ଦୀର୍ଘତାର। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଦିନ ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷରେ ମାପାଯାଏ, ଏହିପରି ଏକ ମାସ ଓ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଭାବିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନ ଏପରି ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ରାତି ମଧ୍ୟ ସମାନ ଦୀର୍ଘ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ହରିଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନମାଇଲେ। ସେ ଅମୂଲ୍ୟ ଓ ଉଚିତ ଶବ୍ଦରେ ଏକାନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ରୂପ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। "ମୁଁ ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ନିର୍ଭର, ଲୋକଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅବର୍ଣ୍ୟ। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମିଶ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉଚ୍ଚତମ ରୂପ। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରୂପର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ, ନିତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ନିରାକାର ଓ ଅନେକ ଆକାରର। ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଆଦି ଦେବ, ସ୍ୱାମୀ।" ଏହିପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଶିରେ ନମାଇ ଅନନ୍ତ କୃପା ଲାଭ କଲେ।