ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ନିୟମ ଜାଣିବାର ଆଗ୍ରହ ହେଲା । ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ କିପରି କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କେଉଁ ନିୟମ ଅନୁସରିତ ହେବା ଦରକାର? ତାହାପରେ ଏକ ମହାନ ଋଷି କହିଲେ—"ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ପିତୃକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତିରେ ‘ବାଜେବାଜେ’ ନାମକ ଋଚ୍ଛ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ନିଜ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଅନୁସାରେ ବିରତ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ନାହିଁ ଜନାନୀ କିମ୍ବା ପୁତ୍ର, ସେଠି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆମଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକେ ପିତୃଗାନ୍ଥିକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଳ ଓ ପତ୍ର ଦେବା ଦରକାର। ଯଦି କେହି କହେ, ‘ମୁଁ ଦରିଦ୍ର, ମୁଁ ମହାପାପୀ’, ତେଣୁ ସେ ବଂଶ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ ପାପର ଅଂଶୀ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରାଯାଏ, ସେଠି ବଂଶ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ନାଥ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ମାନବ ଓ ନିତ୍ୟ ହରି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ଦାତା ଓ ଭୋକ୍ତା—ସମସ୍ତ କିଛି ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଅଟୁଟ ଅଂଶ। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ି କିଛି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କ ହୋମର ଭୋକ୍ତା ଓ ଅପୂର୍ବ ସ୍ୱଭାବର ଅଧିକାରୀ। ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ କର୍ତ୍ତା, କାରଣ ଓ କ୍ରିୟାର ମୂଳ—ସମସ୍ତ କିଛି ବିଷ୍ଣୁ ଅଟୁଟ ଅଂଶ। ଏପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କଲେ, ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ବଂଶ ଦୀର୍ଘ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରିୟାର ସଫଳତା କେମିତି ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁ ତିଥି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ, ସେଠି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ତୃତୀୟୀ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ଷଷ୍ଠୀ ନାଗ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୁକ୍ତ ଓ ସପ୍ତମୀ ଶିବ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୁକ୍ତ ଦିନ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟ। ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ସପ୍ତମୀ ଓ ପିତୃଦିନ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ସପ୍ତମୀ ପୂର୍ବ ଦିନ ସହିତ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ। ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଯଦି ବ୍ରତ କିମ୍ବା ନିୟମ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ପ୍ରଭାତି ତିଥି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ସେହି ତିଥି ସନ୍ଧ୍ୟା ଅବଧି ଯାଏଁ ଥାଏ, ତେବେ ରାତି ବ୍ରତ ପାଇଁ ଏହି ତିଥି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୋଗରେ ବ୍ରତ ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ, ତେବେ ତିଥି ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ତଳେ ଥିଲେ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ଥିଲେ, ଦୁଇ ଅର୍ଧରାତ୍ରି ଯାଏଁ ନକ୍ଷତ୍ର ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ, ଦୁଇଁଠି ଅର୍ଧରାତ୍ରି ଯାଏଁ ତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ, ମୂଳ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଯୋଗ କିମ୍ବା ରୋହିଣୀ ଅଗ୍ନି ଯୋଗ ଦିନରେ କ୍ରିୟା କଲେ, ସେଠି ତିଥି ଶୁଭ ମନ୍ୟ ହୁଏ। ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଯୋଗ ସହିତ ଯେଉଁ ତିଥି ଅନ୍ତର୍ଗତ, ସେଠି ତିଥିକୁ ଶୁଭ ମନ୍ୟ କରାଯାଏ। ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଯାଏଁ ଯଦି ତିଥି ରହିଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କୁହାଯାଏ। ଏହି ସଂକ୍ରାନ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆରମ୍ଭ ବୋଲି ମନ୍ୟ। ଏହିପରି ବୃଷ, ବୃଶ୍ଚିକ, ସିଂହ, କୁମ୍ଭ, ତଥା ତୁଳା ଓ ମେଷର ପୂର୍ବପରେ, କନ୍ୟା, ମିଥୁନ, ମୀନ, ଧନୁ ରାଶିରେ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆରମ୍ଭ ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ନିୟମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କଲେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ, ବଂଶ ଦୀର୍ଘ ହୁଏ ଓ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ କିଛି ବିଷ୍ଣୁ ଭାବି ପରିଚାଳନା କଲେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉଭୟ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଏ।