ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରିବା ବେଳେ କିଛି ନିୟମ ଓ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଯଦି ଦାନକାରୀ ଏବଂ ଦାନଗ୍ରହୀ ଉଚିତ ରୂପେ ଦାନ ଦେଇବାର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଦୁହେଁ ନରକକୁ ପତିତ ହେବେ । ଏହି କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରିବାର ଉଚିତ ସମୟ ହେଉଛି ଦିନ ଭିଦ୍ରା ହେବା ପରେ, ଅର୍ଥାତ ଅପରାହ୍ନ । ଏହା ପୂର୍ବ ତିଥିର ଶେଷରେ କରିବା ଉଚିତ ଓ ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ, ଦୁଇ ତିଥି ଉପଲକ୍ଷେ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର । ଯେଉଁ ତିଥି ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଢ଼ି ଯାଏ, ସେହି ସମୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ । ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ନୁହେଁ, ଦାନ ଦେବା ବେଳେ ଶୁଧ୍ଧ ମନ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି ଅନୁମତି ନେବା ଉଚିତ । ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ ବିଶ୍ୱେଦେବ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିନିଟି କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର । ଠିକ୍ ଭାବରେ ଅନୁମତି ନେଇ ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ । ଏଠି, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବୃତ୍ତାକାର ଚକ୍ର ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଛିଟା ଦେବା ନିୟମ ଅଛି । ନିଜେ ନିଜକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଅବୈଦିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏହି କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର । ଏଠି, 'ଅପହତା' ଋଚ୍ଚ ପଠି ତିଳ ଛିଟାଇ ଦେବା ଉଚିତ । ଦାନ ଦେଇ, ଉଚିତ ସମୟ ଆସିଲେ ପୁନି ଦେବା ଦରକାର । ଭୋଜନ ଦାନରେ ଚଉଥା ଭାଗ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ଭାଗ ଦେଲେ ଶେଷ ହେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ସେହି ପାତ୍ରରେ 'ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ' ଋଚ୍ଚ ପଠି ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ । ପରେ, 'ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ ସଃ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାମାନେକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଦରକାର । ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଦର୍ଭା ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆସନ ଦେବା ଦରକାର । 'ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଛିଟାଇ, 'ତିଲୋସି' କହି ତିଳ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ । 'ୟା ଦିବ୍ୟା' ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଦରକାର । ଅପ୍ତ ଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି । 'ଅଗ୍ନିରେ କ୍ରିୟା କରିବି' କହି ଅନୁମତି ନେବା ଉଚିତ । ଦେବତାମାନେ 'କର, ହେଉ, କର' କହି ଅନୁମତି ଦେଇଥିବା ଦରକାର । ସାମନ୍ତ ପାଇଁ 'ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସ୍ୱଧା, ନମସ୍କାର' କହି ମନ୍ତ୍ର ଚାଲିବା ଉଚିତ । କିମ୍ବା, 'ସ୍ୱାହା' ସହ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ । ଯଦି ଅଗ୍ନି ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ନିୟମ ଅଛି । ପୂର୍ଣ୍ଣିମା କ୍ରିୟା ଆସିଲେ ଅଗ୍ନି ଦୂରରୁ ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଯଦି ଅଗ୍ନି ଦୂରରେ ଅଛି, ନିଜର ପୂଜା ଅଗ୍ନି ଦୂରରେ ଅଛି, କିମ୍ବା ଭାଇ ନିକଟରେ ଅଛି, କିଛି ଦ୍ୱିଜ ଦୂରରେ ଅଗ୍ନି ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଏହି କ୍ରିୟା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଖାଇବା, ଚିବାଇବା, ଚାଟିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରୁଚିକର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ । ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତୁ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଦରକାର । ଦେବତାମାନେକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ଦେବମାନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ । ପିତୃଗଣ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହୀ ଓ ନିରାକାର ଅଟୁଟ ଚାଲିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର । ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି କ୍ରିୟା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଇ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ । ଯଥାଯଥ, ମଧୁ, ମାଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର । ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୌଣସି ପାତ୍ର ନାକୁଲେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବା ବେଳେ ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଛୁଇଁ ଦେଇଥିବେ...