ଏକ ସମୟର କଥା, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବିଷୟରେ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି—ଯେଉଁ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥାଏ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଚୁତ ହୋଇଯାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନରକକୁ ଯାଏ । ଏହିପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ ରୁପାୟଣ କରିବା ଅପରାଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର । ଏହିପରି କ୍ରିୟା ରୁପାୟଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଶାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ହେବା ଉଚିତ୍ । ସେ ତିନି ପ୍ରକାର ମଧୁ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଚାଉଳ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃପାଳୁ ହେବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ବେଦାନ୍ତର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିବା ଦରକାର । ଏହା ସହିତ, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇବା ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିବେଚନା କରିବାରେ ଲିନ ହେବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ବେଳେ କହାଯାଉଛି—"ମୁଁ ଏବେ କହିବି କିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଆପଣ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ ।" ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ନଖ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲମ୍ବା କାନ ଥିବା, କିମ୍ବା ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ଅପବାଦ କରନ୍ତି, ଚଞ୍ଚଳ ଚିତ୍ତ, ଦେଉଳ ସେବକ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି, ମିଥ୍ୟା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ମଣ୍ଡିତ କିମ୍ବା ଗୋଲାକାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ଅପାତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ, ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତି ରହିଛନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଶିବ ଭକ୍ତି ରୁ ଦୂରେଇଯାଇଛନ୍ତି, ସ୍ମୃତି ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ର ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ବେଦ ଉପହାସ କରନ୍ତି, ଗ୍ରାମ ବା ବଜାର ଧନ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଚାଳକଳା କରନ୍ତି—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ବଞ୍ଚିତ ହେବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯିବ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ସଂୟତ ହେବା ଦରକାର । ଦ୍ୱିଜ ଜ୍ଞାନୀ, ଦର୍ଭା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଏବଂ ନିଜକୁ ସଂୟମ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କୁଟପ ସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି । ଏହି କୁଟପ ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ । ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଯଦି ଏହି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ତାହା ରାକ୍ଷସ ଧର୍ମ ଭାବିବା ଯାଏ, ଏହା ପିତୃମାନେ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ । ଦାତା ନରକକୁ ଯାଏ, ଗ୍ରାହକ ବି ନରକକୁ ଯାଏ । ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନ ଫୁଟିଯିବା ପରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅପରାହ୍ନରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ପୂର୍ବ ତିଥିର ଶେଷ ଅଂଶରେ କରିବା ଦରକାର, ଏଉଁଠି ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ ଦୁହିଁ ମନାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁ ତିଥି ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ ଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛି । ଏହି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଏକ ନୁହେଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ନିଜର ଅନୁମତି ନେଇବା ଉଚିତ୍ । ବିଶ୍ୱଦେବ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିୟମାନୁସାରେ ତିନି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିମିତ୍ତରେ ଯଥାଯଥ ଅନୁମତି ମିଳିଲା ପରେ, ଦୁଇଟି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର । ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଗୋଲାକାର ମଣ୍ଡଳ, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଛିଟା ଦେବା ଉଚିତ୍ । ନିଜେ ନିଜକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଅବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନୁହେଁ । ଏହି ବିଧିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ସମୟରେ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିପାରିବେ । ‘ଅପହତା’ ଋଚ୍ ବାଚି, କର୍ତ୍ତା ତିଳ ଛିଟିବା ଦରକାର । ଦାନ ଦେଇ, ପୁନି ଦେବା ଉଚିତ୍, ପ୍ରତିଥରେ ଦିବ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି । ଭୋଜନ ଦାନରେ ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଦିଆଯିବା ନିୟମ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଦେଇ ସମାପ୍ତ ମନାଯିବ । ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଜଳ ପୂରି, ‘ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ’ ଋଚ୍ ପଢ଼ିବା ଦରକାର । ପରେ ‘ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ ସଃ’ ଋଚ୍ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏପରେ ଗନ୍ଧ, ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦରକାର । ଦର୍ଭା ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବସିବା ସ୍ଥାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ‘ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ’ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଜଳ ଛିଟିବା ଓ ‘ତିଳୋସି’ ବୋଲି ତିଳ ଛିଟିବା ଦରକାର । ‘ୟା ଦିବ୍ୟା’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବବତ୍ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏଭଳି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦାତା ଓ ପ୍ରାପ୍ତା ଦୁହିଁ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରନ୍ତି ।