ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନର ବିଧି ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରଥମେ ହୃଦୟରେ ‘ଓଁ’ ଧ୍ୱନିକୁ ରଖିବା, ତାପରେ ମୁଣ୍ଡରେ ‘ଭୁ’ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପରେ ‘ଭୁ’, ‘ଭୁଵଃ’, ଓ ‘ସ୍ୱଃ’ ଏବଂ ରକ୍ଷାକାରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନୋଟି ଦିଗରେ ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକାର ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ନମନ କରାଯାଏ—“ଏ ଦୟାମୟୀ, ତୁମେ ଦାନଦାତ୍ରୀ, ତିନି-ଅକ୍ଷରୀ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରିଣୀ, ଆସ।” ମଧ୍ୟାନ୍ହ ବେଳେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର, ସେ ଏକ ବୃଷଭରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷର, ବ୍ୟାହୃତି ଓ ତିନି-ପଦ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମେତିକରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ବାୟୁର ନିୟମିତ ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନ ପ୍ରଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ବାମ, ମଧ୍ୟ, ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ସଂୟମ କରିବା ଜରୁରୀ। ମଧ୍ୟାନ୍ହ ବେଳେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି, ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। “ମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ନ ହେଉ” ବୋଲି କହି, ନାକ ସ୍ପର୍ଶ ନ କରିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଚାହିଁଁ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ “ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପରେ ନିୟମାନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦାହିଣ ହାତକୁ ଉପରକୁ ଓ ବାମ ହାତକୁ ତଳକୁ ରଖି, ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ତିନି ସମୟରେ ଏହି କ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ। ଓ ନାରଦ, ସାବିତ୍ରୀ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚିତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ତାପରେ ଦେହର ଅଂଗଗୁଡିକୁ ତିନିଥର ପରିଭ୍ରମଣ କରି, ସେଠାରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଗୁଡିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଚାହିଁଁ। ହଂସ ଉପରେ ଖେଳିବା ବେଳେ ତାଳପାଦ ଧ୍ୱନିରେ ଶୋଭିତ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ଯେଉଁଠି ପୂଜିତ ଓ ଧ୍ୟାନିତ, ସେ ଆମକୁ ସଦା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯଜୁର୍ବେଦ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ସେ ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ଚମକୁଥିବା କେଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ବୃଷଭରେ ବସିଛନ୍ତି ଓ ଧଳା ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ ରତ୍ନ ତାଳପାଦ ଓ ଚମକୁଥିବା ହାର ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—ସେ ଆମକୁ ସଦା ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ‘ଓଁ’ ସହିତ ତିନି-ପଦ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ‘ଭୁ’, ‘ଭୁଵଃ’, ‘ସ୍ୱଃ’ ଏହି କ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଚାହିଁଁ। ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଏହି ପାଠ ସମସ୍ତ ଜୀବନର ଆଧାର ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ। ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ହସ୍ତଯୁଗଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ହରିଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଦାୟ ନେବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତ ନିୟମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଅନ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ। ରୃଷି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ସ୍ନାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ପରେ, ଦର୍ଭା ଧାରଣ କରି ବ୍ରହ୍ମ-ଯଜ୍ଞ କରିବା ଚାହିଁଁ। ରାତିର ପ୍ରଥମ ପାହାଡିରେ ଏହି କ୍ରମରେ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ନିୟମ ମାନେ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମରୁ ବାହାର ଏକ ପ୍ରତିକୂଳୀ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ସେଠାରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଭଲ, କାରଣ ସେ ମହାପାପୀ। ଏମିତି ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏଠି, ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଜଳ, ପକା କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ନ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦାନ କରିବା କିମ୍ବା ଘରରୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଚାହିଁଁ। ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ନିଜର ପାପ ଦେଖି ତାହାକୁ ଦେଇ, ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ବିଦାୟ ହେବା ଯାଏ। ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ୟେ, ଅତିଥିଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି, ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ ପ୍ରତିଦିନ ଆବଶ୍ୟକ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ଓ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞରେ ଗଣ୍ୟ। ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ରଖିଥିବା ଭୋଜନ ପାତ୍ରକୁ ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭୋଜନ ପରେ ମୁଖରୁ ବାହାରିଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଦ ପରି ଅପବିତ୍ର କହିଛନ୍ତି। ମୁଖରେ ଲୁଣ ନେବା, ଏବଂ ଗୋମାଂସ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଭାବିତ। ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶବ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା କଲେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏମିତି ନିୟମ ଓ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ପବିତ୍ର ଓ ଧାର୍ମିକ ହୁଏ, ଏହି ଉପଦେଶ ଋଷିମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି।