ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଏକ ଭକ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନିଜ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି, ରୋଷ ଛାଡି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ। ସେ ନିଜର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରି, ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କରେ—ପୂର୍ବରୁ ଉପବାସ ଶପଥ ପଠି ଏହା କୁ ସ୍ଥିର କରେ। ଏହି ଉପବାସର ଶେଷ ଦିନରେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମି, “ହେ ଦେବତାମନ୍ଦଳର ନାୟକ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବି। ମୋ ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରନ୍ତୁ।” ଏପରେ, ସେ ମାସ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ରହିବା ନିୟମ ରଖିଥାଏ। ଏହି ମାସ ଭରି ହରିଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଦୀପ ଜ୍ୱଳିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ଉପବାସ ପୂର୍ବରୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର। ଏହି ପରେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ବିନୟ ସହିତ ଭୋଜନ ଦେଇଥାଏ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଉପବାସୀ ତେରଟି ମାସିକ ଉପବାସ ନିୟମ ରଖିଥାଏ। ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଉପବାସର ଫଳ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳର ଦୁଇଗୁଣ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଅଷ୍ଟମ ଇଷ୍ଟୋମାର ସମ୍ମାନ ମୂଲ୍ୟ ଦିଏ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଷ୍ଟୋମାର ଦୁଇଗୁଣ ଫଳ ଦିଏ। ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମା ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞମାନେର ଏଠାରେ ଅଠଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଠଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ନରମେଧ ଯଜ୍ଞର ପାଞ୍ଚଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞର ତିଣିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ବ୍ରହ୍ମମେଧ ଯଜ୍ଞର ତିଣିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଉପବାସୀ, ହରିଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥାଏ। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁନି କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଏହି ଧର୍ମ କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଉପବାସ ବନବାସୀମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ, ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ, ତାହା ଲାଭ ହୋଇଥାଏ। ଜଣେ ମୂଢ଼ ହେଉ କି ବିଦ୍ୟାମାନ୍ୟ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମୁକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏହି ଉପବାସର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କିମ୍ବା ପାଠ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଉପବାସ ସମସ୍ତ ପାପ କୁ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଛାର ଫଳ ଦିଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏହି ଉପବାସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ। ଏହି ଉପବାସ ସଦା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ଯେଉଁଠି ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଧିକ ପାପ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନରକ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ। ଉପବାସ ଆଗରୁ ଓ ପରେ ଖାଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଉପବାସ ଦିନରେ ଖାଇବା ଇଛା କରିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ଉପରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଏକାଦଶୀରେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ ଉପବାସ ରଖିବା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି କେହି ମୁକ୍ତି ଚାହେ, ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଏକ ଅବଶ୍ୟକ ନିୟମ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଦିନରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଟିକି ଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଖାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପାପ ଶୋଧନ ନାହିଁ। ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ରଖିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଉପବାସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସଦା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ସଂସାର ଚ୍ୟୁତି ଚାହନ୍ତି। ଏହି ଦିନରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମନ୍ଦିରରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଭକ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—“ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି; ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣ ମୋ ନିବାସ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଉପବାସ ଓ ଉପାସନା ନିୟମ ପାଳନ କରି, ଭକ୍ତ ଅନନ୍ୟ ଫଳ ଓ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥାଏ, ଏବଂ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ କିମ୍ବା ପାଠ କରିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।