ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ବିବେକଶୀଳ ରାଜା ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ନିଜ ମନରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଉ ନାହିଁ। ଏହା ଦୈତ୍ୱ ପାଳନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରେ। ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ବିବେକ ରଖିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଥାନ୍ତି। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୂଢ଼, ଓ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ବେଦର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହରିପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯାହାକୁ ଆଦର କରନ୍ତି, ଏହା ସେଇ ପଥ। ଏହି ସଂସାର ସମସ୍ତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତର କାରଣ। ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଉପାଚାରରେ ପୂଜା କରେ। ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଏସେନ୍ସ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିତ୍ୟ। ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ସମଭାବ, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ବିଷୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାର ସାଧନା ଦେଇଥାଏ। ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମହାମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ଓ ଏହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। "ଶ୍ରୀବଦ୍ଧାୟ ବାସୁଦେବାୟ ନମଃ" ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ। ରାଜା, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ହରାଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ସମାନ ହୁଏ। ଯିଏ ଶଙ୍ଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ଦୁଃଖହୀନ ନାରାୟଣ; ଯିଏ ମୁକୁଟ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି; ଯିଏ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିତ୍ୟ—ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା, ତପସ୍ୟାରେ ସଫଳତା ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ। ଏହିପରେ, ରାଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନାଦେଶ୍ୱର ନାମକ ମହା ପୂଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ସଦା ଅତିଥିମାନେ ଆଦର କରିଥିଲେ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିତ୍ୟ ଦେବୋତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଦିନରେ ତିନିବାର ପୂଜା କଲେ। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଝଡି ପଡିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କଲେ। ପରେ ଶ୍ୱାସ ନ ନିଅଇ ତପସ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶ୍ୱାସ ଧାରଣ କରି ରହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ପିତୃମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଵଭାବରେ ପବିତ୍ର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ସେଇ ବିଶ୍ୱର ଆକାର, ସଂସାରର ଆରମ୍ଭକାରୀ ପ୍ରଭୁ—ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ, ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ସମୟର ଆତ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଏହି ଆଦି ଦେବ, ଗୁଣର ନିବାସ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ଅନନ୍ତର ଆଶ୍ରୟ—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଯିଏ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଚେତନା ଓ ପରାନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ନିରାକାର ଓ ନିର୍ଗୁଣ—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଏହି ଅକ୍ଷୟ, ଯଜ୍ଞର ପ୍ରିୟ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ତାଙ୍କର କ୍ରିୟାବଳୀ ଦେବମାନେ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ନାରଦ ଏହି ରାଜାଙ୍କ ତପସ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ ଏହି ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।