ଏକ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲି ଶୁଆ ମଣ୍ଡିଘେରି ଘୁରୁଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ବାଘମୂଷାମାନଙ୍କର ଢେଙ୍କା ଲହରି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁଥିଲା। ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଫଳିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଋଷିମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ମାଳତୀ, ଯୂଥିକା, କୁନ୍ଦ, ଚମ୍ପକ ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭୃଗୁ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ମହାମନ୍ତ୍ର ଅନୁସ୍ୱନି ଲୁଟୁଥିଲା। ସେଠାରେ ସେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ଭୃଗୁ ମୁନି ମଧୁର ଅତିଥିସତ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ସେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ନମ୍ରତା ସହିତ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ଏହି ସଂସାର ଭୟରୁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କଣ ଉପାୟ ଅଛି, ତାହା ମୋତେ ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ହେ ତପସ୍ବୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ। ନହେଲେ, କିପରି ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ?" ଭୃଗୁ ମୁନି କହିଲେ, "ଯିଏ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଦରକାର। ମୁଁ ଏହି ଉପାୟ କହିବି, ହେ ରାଜନ୍, ଏହାକୁ ମନୋଯୋଗ ସହ କୁହ। ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କର; କେଉଁଠିଓ କଦାଚିତ୍ ମିଥ୍ୟା ନ କହ। ଦିନ ଓ ରାତି ମଙ୍ଗଳମୟ ବ୍ରତ କରିବା ଓ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ବାଦଶାକ୍ଷରୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ଏହିପରି କଲେ ଉତ୍ତମ ଲାଭ ମିଳିବ।" ତେଣୁ ସେ ପଛରେ ପଚାରିଲେ, "କେଉଁପ୍ରକାରର ମିଥ୍ୟା କହାଯାଏ, କିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ୟ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ମରଣ ଓ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ? ଦ୍ବାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର କ'ଣ?" ଭୃଗୁ ମୁନି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କହିଲେ, "ବହୁତ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ। ଯାହା ଯଥାର୍ଥ ଅନୁସାରେ କୁହାଯାଏ, ତାହାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ବୁଝି, ଯଦି ଏହାରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ତେବେ ସବୁ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଏହା କଷ୍ଟ ଦେଉନାହିଁ। ଏହି ଉପାୟ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ବିରୋଧ କରେ। ଯିଏ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ବିଚାର କରେ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହେ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱେଷପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୂର୍ଖ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ସେମାନେ ବେଦ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ବିଚାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ପଥକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯାହା ହରିପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ଓ ସଜ୍ଜନମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ସେହି ଉପାୟ ଉତ୍ତମ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବିଷ୍ଣୁ; ବିଷ୍ଣୁ ସବୁ କାରଣ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରେ। ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସାର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚିରଞ୍ଜୀବ। ସମାନ ଭାବ, ମିତ୍ର-ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ନିଜେ ଉପରେ ସଂଯମ—ଏହି ସବୁ ତପସ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।" "ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମହାମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଛି। 'ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ' ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଚ୍ଚାରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ସମାନ।" "ଯିଏ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ନାରାୟଣ, ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜିତ, ସେଇ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚିରଞ୍ଜୀବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।" ଏହିପରି ଭୃଗୁ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ମହାତ୍ମ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯାଇଲା।