ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ, ହରିଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଜନ କରିବା ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ହେବା—ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ଭିତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତାହା ସବୁ ଫଳହୀନ ହୁଏ । ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ହରି ସଦା ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ କୃତ୍ୟ କେବଳ ଦେଖାଦେଖି କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ହରି ଆଉ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ତ ଅଧିକ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସହୀନ, ସେମାନଙ୍କୁ ହରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରେ ରହନ୍ତି । ଏମିତି ଲୋକମାନେ କେବଳ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ବଞ୍ଚି ନାହାନ୍ତି, ଏକ କମାର ଧମ୍ନୀ ପରି । ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳର ଆନନ୍ଦ, ସଫଳତା କେବଳ ବିଶ୍ୱାସୀ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା କାହାକୁ ନୁହେଁ । ଏମିତି ବିଶ୍ୱାସୀ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଋଷିମାନେ ଦେଖନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ନିଜ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି । ଯିଏ କୃତ୍ୟରୁ ବିମୁଖ, ସେଉଁଠି ପତିତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଲୋକ ପତିତ ହୁଏ । ଯଦି ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ର ଭ୍ରଷ୍ଟ, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିପାରେ ନାହିଁ । ଚରିତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମପାଠ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରେ ନାହିଁ । ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ’ଣ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ? ଏହିପରି, ହରିଙ୍କୁ ଭଜିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭକ୍ତିକୁ ମୂଳ କାରଣ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ । ତେଣୁ, ଭକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା’ ବୋଲି କହାଯାଏ । ଭକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ବଞ୍ଚନ୍ତି । ଏମିତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକରେ କେହି ସମାନ ନାହାନ୍ତି, ହେ ଜାନନ୍ଦ ପୁତ୍ର । ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୁଏ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଏମିତି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ । ଯେଉଁମାନେ କାମାଦି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଲୋକର ଗୁରୁ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ମିଳିଲେ, ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ ଏହା ହୁଏ । ଏହିପରି ସାଧୁମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ମିଳିଥିଲେ, ଅନ୍ୟଥା ମିଳେ ନାହିଁ । ସାଧୁମାନେ ଉତ୍ତମ ଉଚ୍ଚାରଣର କିରଣ ପରି, ସଦା ଅନ୍ତର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଚିରନ୍ତନ ହୁଏ । ଏହି ସାଧୁମାନଙ୍କ ଲୋକ କେମିତି? ତୁମେ ସତ୍ୟ ସହ କହ; କାରଣ, ଏହା ଏକମାତ୍ର ତୁମେ ଜଣାଇପାରିବ । ଯେଉଁଠି ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଯାହାକୁ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠାଇ କଥା ହୁଏ, ସେହି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଶିବ-ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଅଛନ୍ତି । ଏକ ଦିନ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିନଶ୍ଟ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ସମୁଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଅନେକ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେହ ଓ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିବା ଏହି ଦେବତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସଂକୋଚନ-ବିସ୍ତାର କରୁଥିଲେ । ସେଉଁଠି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ରହି, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଦେଖିଲେ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ଯେ ସେଉଁଠି କେବଳ ହରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ । ସମସ୍ତ କିଛି ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଲୀନ ହେବା ପରେ, କେଉଁ କାରଣରେ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ? ହରିଙ୍କ ମହିମାର ଅମୃତ କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ଅଲସ୍ୟ କରିପାରିବ? ଶାଳଗ୍ରାମ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସେହି ମହାତ୍ମା ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ । ଉପବାସୀ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ, ସେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ନିବେଶିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କଲେ ।