ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ। ସେ କହିଲେ—ଯେଉଁଠି ଜୀବ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। କିନ୍ତୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମର ଉଚିତ ଆଚରଣ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ 'ପତିତ' ବୋଲି କହନ୍ତି। ଯଦିଓ ଏମିତି ଲୋକ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ହେ ନାରଦ, ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ତଥାପି, ଏମିତି ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଶେଷ ହେଉଅଁତାକୁ, ପକାଯାନ୍ତି। ଏଠି ଜ୍ଞାନ ଓ ମାର୍ଗ—ଦୁଇଁଟି ମଧ୍ୟ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନେଇ ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ଶଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଠାରେ ବାସୁଦେବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ସେଉଁଠି ସେଇଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଟୁଟ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ। ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସେଇଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତାକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ହରି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା କୃତ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ଦେଉ ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେଗୁଡିକ ଅନ୍ଧକାର ସମାନ। ଏହିପରି, ଭକ୍ତି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ମୂଳ କାରଣ। ଭକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ଜୀବନ ବୋଲି ମନ୍ୟାଯାଏ। ତେଣୁ, ଭକ୍ତିରେ ନିର୍ଭର କରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋକ୍ଷ ପାଏ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠି ଭଗବାନ୍ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଭକ୍ତି ବିନା ଯାହା ଦିଆଯାଏ, କେବଳ ଧନ ନାଶ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏକାଇ ହୁଏ। ଭକ୍ତି ବିନା ଯେଉଁ ହୋମ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ଅଗ୍ନିରେ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଖାଲି ଭସ୍ମରେ ପକାଯିବା ଦାନା ପରି। ଏପରି କୃତ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ଦେଉ ନାହିଁ। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭକ୍ତି ବିନା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଫଳ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଂସାର ରୂପୀ ବିଷ ପାନ କରନ୍ତି। ଭଗବାନଙ୍କର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ଓ ସହନଶୀଳତା—ଏ ସବୁ ତଥାପି ଭକ୍ତି ବିନା ଅଫଳ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ସେମାନେ ପାଇଁ ହରି ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କୃତ୍ୟରେ ଅସତ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ହରି ଅଧିକ ଦୂରରେ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହରି ଅଧିକ ଦୂରରେ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ହରି ଅଧିକ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ କମ୍ଭାଳିର ଧମ୍ନି ପରି—ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ବଞ୍ଚି ନାହାନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳର ଆନନ୍ଦ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳଙ୍କୁ ମାତ୍ର ସଫଳତା ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଯାହାକୁ ଋଷିମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ନିଜ ଆଶ୍ରମ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି କୃତ୍ୟ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠି 'ପତିତ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ନିଜ ନିୟମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି 'ପତିତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଆଚରଣରୁ ଚ୍ୟୁତ, ଯଦିଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିପାରେ ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ବ୍ରହ୍ମପାଠ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଛାଡ଼ିଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ ନାହିଁ। ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ନିୟମ ଦ୍ୱାରା କଣ ମିଳେନି? ଏଭଳି ହରିଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତିକୁ ମୂଳ କାରଣ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ତେଣୁ, ଭକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ ବୋଲି ଗୀତ ଗାଯାଏ। ଏଭଳି ଭକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି, ହେ ଜନନ୍ଦନନ୍ଦନ। ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।