आशा दासी येषां तेषां दासायते लोकः
ज्यांची मालकीणच इच्छा आहे, त्यांना हा सारा जग दास बनवतो.
तस्मिन्नाशाख्यरिपुणा माने नष्टे दरिद्रता
ज्या वेळी 'आशा' नावाच्या शत्रूने अभिमान नष्ट केला, तेव्हा दारिद्र्य येतं.
नैष्किञ्चन्यमहाग्राहग्रस्तानां को विमोचचकः
पूर्णपणे कंगालपणाच्या मोठ्या मगराने गिळलेल्या माणसाला कोण सोडवू शकतं?
तत्रापि पुत्रभार्याणां बाहुल्यमतिदुःखदम्
त्यातही, मुलं आणि बायका जास्त असणं हे फार मोठं दुःख देणारं असतं.
अन्यमैश्वर्यदं धर्मं मनसाचिन्तयत्तदा
त्यावेळी त्याने मनात दुसरा असा धर्माचा विचार केला, जो ऐश्वर्य देणारा आहे.
दानेन यो ऽनुमन्ताति स एव कृतवान्पुरा
जो दान देताना संमती देतो, तोच पूर्वी प्रत्यक्ष दान केलेला असतो.
दानानामुत्तमं दानं भूदानं परिकीर्तितम्
सर्व दानांमध्ये जमिनीचे दान श्रेष्ठ मानले गेले आहे.
इति निश्चत्य मतिमान्धीरो भद्रमतिर्बले
असा निश्चय करून, धीर आणि सद्गुणी भद्रमती ठाम मनाने—
सुघोषनामविप्रेन्द्रं सर्वैश्वर्यसमन्वलितम्
—सर्व ऐश्वर्यांनी युक्त असलेल्या, श्रेष्ठ ब्राह्मण सुघोष यांच्याकडे गेला.
सुघोषो धर्मनिरतस्तं निरीक्ष्य कुटुम्बिक्रम्
धर्मनिष्ठ सुघोषाने त्या गृहस्थाला पाहिले—
कृतार्थो ऽहं भद्रमते सफलं मम जन्म च
'भद्रमती, माझे जीवन सफल झाले; माझा जन्मही फळाला आला,' असे त्याने सांगितले.
इत्युक्त्वा तं समभ्यर्च्य सुघोषो धर्मतत्परः
असे म्हणून, त्याचे योग्य आदरपूर्वक स्वागत करून, सुघोष धर्मनिष्ठ राहिला—
पृथिवी वैष्णवी पुण्या पृथिवीं विष्णुपालिता
ही पृथ्वी पवित्र आहे, विष्णूची आहे; ही पृथ्वी विष्णूने राखलेली आहे.
मन्त्रेणानेन दैत्येन्द्र सुघोषस्तं द्विजोत्तमम्
या मंत्राने, हे दैत्याधिपती, सुघोषाने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला—
सो ऽपि भद्रमतिर्विप्रो धीमता याचितां भुवम्
आणि त्या बुद्धिमान भद्रमती ब्राह्मणाने त्याच्याकडून जमिनीची मागणी केली.
सुघोषो भूमिदानेन कोटिवंशसमन्वितः
सुघोषाने जमिनीचे दान दिल्यामुळे, कोटी वंशांचा लाभ झाला.
बले भद्रमतिश्चापि यतः प्रार्थितवाञ्छ्रियम्
आणि भद्रमतीला, हे बळी, ज्या श्रीचे तो इच्छुक होता ती श्री प्राप्त झाली.
तथैव ब्रह्मसदने स्थित्वा कोटियुगायुतम्
त्याचप्रमाणे, ब्रह्माच्या सभेत कोट्यवधी युगे राहून—
ततो भुवं समासाद्य सर्वैश्वर्यसमन्वितः
नंतर पृथ्वी मिळवून, तो सर्व ऐश्वर्यांनी युक्त झाला.
ततो भद्रमतिर्दैत्य निष्कामो विष्णुतत्परः
मग भद्रमती, हे दैत्य, सर्व इच्छा सोडून, विष्णूभक्त झाला—
तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा तत्त्वैशअवर्यमनुत्तमम्
त्याला विष्णूने प्रसन्न होऊन, श्रेष्ठ आणि खरी श्री दिली.
तस्माद्दैत्यपते मह्यं सर्वधर्मपरायण
म्हणून, हे दैत्याधिपती, मी सर्व धर्मांना मानणारा असल्यामुळे—
वैरोचनिस्ततो दृष्टः कलशं जलपूरितम्
नंतर वैरोचनिने पाण्याने भरलेला एक कलश पाहिला.
विष्णुः सर्वगतोज्ञात्वा जलधारावरोधिनम्
सर्वत्र असणाऱ्या आणि सर्व जाणणाऱ्या विष्णूंनी त्या पाण्याच्या प्रवाहाला अडथळा आहे हे ओळखले.
दर्भाग्रे ऽभून्महाशास्त्रं कोटिसूर्यसमप्रभम्
दर्भाच्या टोकावर कोटी सूर्यांसारखा तेजस्वी एक महान अस्त्र प्रकट झाले.
आयाय भार्गवसुरानसुरानेकचक्षुषा
तो भृगु, देव, असुर आणि अनेकांनी डोळ्यांनी पाहिला असता पुढे आला.
बलिर्ददौ महाविष्णोर्महीं त्रिपदसंमिताम्
बलिने महाविष्णूंना तीन पावलांनी मोजलेली पृथ्वी दिली.
अमिमीत महीं द्वाभ्यां पद्भ्यां विश्वतनुर्हरिः
विश्वस्वरूप असलेल्या हरिने दोन पावलांनी पृथ्वी मोजली.
पादाङ्कुष्टाग्रनिर्भिन्नं ब्रह्माण्डं विभिदे द्विधा
त्याने आपल्या पायाच्या अंगठ्याच्या टोकाने ब्रह्मांड दोन भागांत विभागले.
धौतविष्णुपदं तोयं निर्मलं लोकपावनम्
विष्णूच्या पावलाने धुतलेले ते पाणी निर्मळ झाले आणि जगांना पावन करणारे ठरले.