कृष्णगोविन्दकौ ङेंतौ सप्तार्णः सर्वसिद्धिदः
‘कृष्ण’ आणि ‘गोविंद’ या नावांतील ‘ङेṃ’ हे सात प्रकारचे असून, सर्व सिद्धी देणारे आहे.
कृष्णगोविन्दकौ ङेंतौ हृदन्तो ऽन्यो नवाक्षरः
‘कृष्ण’ आणि ‘गोविंद’ या नावांतील ‘ङेṃ’ आणि शेवटी ‘हृद’ मिळून, आणखी एक नऊ अक्षरी मंत्र तयार होतो.
कामः शार्ङ्गी धरासंस्थो मन्विन्द्वाढ्यश्च मन्मथः
काम, शार्ङ्गधारी, पृथ्वीवर स्थिर, मन व संपत्तीने युक्त, हाच मनमथ आहे.
बालान्ते वपुषे कृष्णायाग्निजायान्तिमो ऽपरः
‘बाळ’ या नावाच्या शेवटी, कृष्णाच्या रूपासाठी, अग्नीपासून जन्मलेला अक्षर शेवटी येतो.
ततो ध्यायन्स्वहृदये गोपीजनमनोहरम्
त्यानंतर, आपल्या मनात गोपीजनांना आनंद देणाऱ्या त्याचे ध्यान करावे.
कालिन्दीपुलिने विहारिणमथो राधैकजीवातुकं वन्दे नन्दकिशोरमिन्दुवदनं स्निग्धांबुदाडंबरम्
मी नंदाचा मुलगा, ज्याचे मुख चंद्रासारखे आहे, ज्याचे वस्त्र गडद पावसाळी मेघासारखे आहे, जो कालिंदीच्या काठी विहार करतो आणि जो फक्त राधेचा जीव आहे, त्याला वंदन करतो.
देवकीसुतवर्णान्ते गोविन्दपदमुच्चरेत्
‘देवकीचा पुत्र’ या नावाच्या शेवटी ‘गोविंद’ हे शब्द उच्चारावे.
देहि मे तनयं पश्चात्कृष्ण त्वामहमीरयेत्
नंतर, ‘मला पुत्र दे’ असे कृष्णाला सांगावे.
देवः सुतप्रदः कृष्णः पादैः सर्वेण चाङ्गकम्
पुत्र देणारा देव कृष्ण, सर्व अंगांनी व पायांनी स्मरण करावा.
प्रददत्तनयान् द्विजन्मने स्मरणीयो वसुदेवनन्दनः
ब्राह्मणांना पुत्र दिल्यावर, वसुदेवाचा पुत्र नेहमी स्मरण करावा.
अर्चा पूर्वोदिते पीठे अङ्गलोकेश्वरायुधैः
पूर्वी सांगितलेल्या आसनावर, सकाळी, अंगांचे स्वामी व त्याच्या आयुधांसह पूजा करावी.
तारो माया ततः सांतसेंदुष्वान्तश्च सर्ववान्
‘तार’ हे अक्षर माया आहे; त्यानंतर तो शांत, चंद्रासारखा आणि सर्व गोष्टींचा स्वामी आहे.
पञ्चब्रह्मात्मकस्यास्य मन्त्रस्य मुनि सत्तमः
हे उत्तम मुनी, हा मंत्र पाच ब्रह्मस्वरूप आहे.
परञ्ज्योतिः परं ब्रह्म देवता परिकीर्तितम्
परम तेज, परम ब्रह्म, हीच या मंत्राची देवता सांगितली आहे.
स्वाहेति हृदयं प्रोक्तं सो ऽहं वेति शिरो मतम्
‘स्वाहा’ हे हृदय आहे असे सांगितले आहे; ‘सोऽहम्’ हे शिर मानले आहे.
प्रणवो नेत्रमाख्यातमस्त्रं हरिहरेति च
‘प्रणव’ हे नेत्र आहे असे म्हटले आहे; ‘हरिहर’ हे अस्त्र आहे.
स सर्वरूपः सर्वाख्यः सो ऽक्षरः परमः स्वराट्
तो सर्व रूपांचा आहे, सर्व नावांनी ओळखला जातो, नाश न होणारा, सर्वश्रेष्ठ आणि स्वतःच्या इच्छेने वागणारा आहे.
पूजाप्रणवपीठे ऽस्य सांगावरणकैर्मता
पूजेच्या आसनावर आणि प्रणवाच्या पवित्र ठिकाणी, त्याचे सर्व अंग आणि आच्छादनांसह ध्यान केले जाते.
जायते तत्त्वमस्यादिवाक्योक्तं निर्विकल्पकम्
‘तत्त्वमसि’सारख्या वाक्यांमधून सांगितलेली खरी ओळख, भेदभावरहित सत्य, अशी प्रकट होते.
ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छन्दो गायत्रमीरितम्
या मंत्राचा ऋषी ब्रह्मा आहे, छंद गायत्री आहे आणि गायत्रीच त्याचे जप म्हणून सांगितले आहे.
कामो बीजं तथायेति शक्तिरस्य ह्युदाहृता
काम हे त्याचे बीज आहे, आणि त्याची शक्ती अशीच सांगितली आहे.
पुरुषोत्तममन्त्रोक्तं सर्वं वास्य प्रकीर्तितम्
पुरुषोत्तम मंत्रात जे काही सांगितले आहे, ते सर्व त्याच्यासाठीही सांगितले आहे.
तर्पणं सर्वकामाप्त्यै प्रोक्तं संमोहिनीसुमैः
सर्व इच्छा पूर्ण होण्यासाठी तर्पण, मोहक ऋषींनी सांगितले आहे.
त्रैलोक्यमोहनः शब्दो नमोंऽतो मनुरीरितः
तीनही लोकांना मोहून टाकणारा शब्द म्हणजे ‘ॐ नमः’ने संपणारा मंत्र आहे.
श्रीबीजं शक्तिरापेति बीजेनैव षडङ्गकम्
श्री बीज हे त्याची शक्ती आहे, आणि बीजानेच त्याला सहा अंग आहेत.
लक्षं जपस्तथा होम आज्येनैव दशांशतः
एक लक्ष जप आणि तुपाच्या आहुती, त्याच्या दहाव्या भागाइतक्या, सांगितल्या आहेत.
एवं कृते तु विप्रेन्द्र साक्षात्स्याच्छ्रीधरः स्वयम्
हे सर्व केल्यावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, श्रीधर स्वतः प्रत्यक्ष प्रकट होतो.
मन्त्रो ऽस्य शौनकऋषिर्विराट् छन्दः प्रकीर्तितम्
या मंत्राचा ऋषी शौनक आहे, छंद विराट आहे, असे सांगितले आहे.
विराट् छन्दः समाख्यातं परब्रह्मात्मको हरिः
विराट छंद असे नाव आहे, आणि हरि हा परब्रह्मस्वरूप आहे.
शङ्खचक्रधरं देवं चतुर्बाहुं किरीटिनम्
तो शंख आणि चक्र धारण करणारा, चार हातांचा, मुकुट घातलेला देव आहे.