स्वल्पामपि महीन्दत्त्वा विष्णुसायुज्यमान्पुयात्
अगदी थोडीशी जमीन दिल्यावरही विष्णूसोबत एकरूपता मिळते.
दत्त्वा लभेत गङ्गायां त्रिरात्रस्नानजं फलम्
दान केल्यावर, गंगेवर तीन रात्री स्नान केल्याचं फळ मिळतं.
द्रोणिकां पृथिवीं दत्त्वा यत्फलं लभते शृणु
ट्रौफाएवढी जमीन दिल्यावर काय फळ मिळतं, ते ऐक.
कृत्वा यत्फलमान्पोति तदाप्नोति स पुष्कलम्
जे काही कर्म करून मिळतं, ते सर्व फळ भरपूर प्रमाणात मिळतं.
तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि वदतो मे निशामय
मी त्याचं पुण्य सांगतो, माझं बोलणं लक्षपूर्वक ऐक.
विधाय जाह्नवीतीरे पत्फलं तल्लभेद्धुवम्
जाह्नवीच्या काठी दान केल्यावर, ते फळ नक्कीच मिळतं.
सर्वपापप्रशमनमपवर्गफलप्रदम्
हे सर्व पाप नष्ट करणारं आहे आणि मुक्तीचं फळ देतं.
यच्छुत्वा श्रद्धया युक्तो भूमिदानफलं लभेत्
जो श्रद्धेनं हे ऐकतो, त्याला भूमिदानाचं पुण्य मिळतं.
दरिद्रो वृत्तिहीनश्च नाम्ना भद्रमतिर्बले
हे बलवान, भद्रमती नावाचा एक गरीब आणि उपजीविकेपासून वंचित माणूस होता.
श्रुतानि च पुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वशः
त्याने सर्व पुराणं आणि धर्मशास्त्रं ऐकली होती.
कामिनी मालिनी चैव शोभा चेति प्रकीर्तिताः
कामिनी, मालिनी आणि शोभा ही नावं सांगितली आहेत.
पुत्राणामसुरश्रेष्ठ सर्वे नित्यं बुभुक्षिताः
असुरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, त्याची सगळी मुलं नेहमीच उपाशी असायची.
पश्यन्स्वयं क्षुधार्त्तश्च विललापाकुलेन्द्रियः
हे स्वतः पाहून, तो स्वतःही उपासमारीने त्रस्त होऊन, व्याकुळ मनाने रडू लागला.
धिग्जन्म धर्मरहितं धिग्जन्म ख्यातिवर्जितम्
धर्म नसलेलं जीवन निष्फळ आहे; कीर्ती नसलेलं जीवनही व्यर्थ आहे.
अहो गुणाः सौम्यता च विद्वत्ता जन्म सत्कुले
गुण, सौम्यता, विद्या आणि उत्तम घराण्यात जन्म याचं काय उपयोग?
प्रियाः पुत्राश्चपौत्राश्च बान्धवा भ्रातरस्तथा
प्रिय मुलं, नातवंडं, नातेवाईक आणि भाऊ हे सगळे—
चाण्डालो वा द्विजो वापि भाग्यवानेव पूज्यते
चांडाळ असो वा ब्राह्मण, ज्याचं भाग्य उजळतं त्यालाच सन्मान मिळतो.
अहो संपत्संमायुक्तो निष्टुरो वाप्यनिष्ठुरः
ज्याच्याकडे संपत्ती आहे, तो कठोर असो वा नसो, त्याचा आदर होतोच.
ऐश्वर्यगुणयुक्तश्चेत्पूज्य एव न संशयः
कोणाकडे ऐश्वर्य आणि गुण असतील, तर तो नक्कीच सन्मानित होतो—यात शंका नाही.
आशाभिभूताः पुरुषा दुःखमश्नुवते ऽक्षयम्
ज्यांना इच्छा जिंकून टाकते, ते लोक कधीही न संपणाऱ्या दुःखाला सामोरे जातात.
आशा दासी येषां तेषां दासायते लोकः
ज्यांची मालकीणच इच्छा आहे, त्यांना हा सारा जग दास बनवतो.
तस्मिन्नाशाख्यरिपुणा माने नष्टे दरिद्रता
ज्या वेळी 'आशा' नावाच्या शत्रूने अभिमान नष्ट केला, तेव्हा दारिद्र्य येतं.
नैष्किञ्चन्यमहाग्राहग्रस्तानां को विमोचचकः
पूर्णपणे कंगालपणाच्या मोठ्या मगराने गिळलेल्या माणसाला कोण सोडवू शकतं?
तत्रापि पुत्रभार्याणां बाहुल्यमतिदुःखदम्
त्यातही, मुलं आणि बायका जास्त असणं हे फार मोठं दुःख देणारं असतं.
अन्यमैश्वर्यदं धर्मं मनसाचिन्तयत्तदा
त्यावेळी त्याने मनात दुसरा असा धर्माचा विचार केला, जो ऐश्वर्य देणारा आहे.
दानेन यो ऽनुमन्ताति स एव कृतवान्पुरा
जो दान देताना संमती देतो, तोच पूर्वी प्रत्यक्ष दान केलेला असतो.
दानानामुत्तमं दानं भूदानं परिकीर्तितम्
सर्व दानांमध्ये जमिनीचे दान श्रेष्ठ मानले गेले आहे.
इति निश्चत्य मतिमान्धीरो भद्रमतिर्बले
असा निश्चय करून, धीर आणि सद्गुणी भद्रमती ठाम मनाने—
सुघोषनामविप्रेन्द्रं सर्वैश्वर्यसमन्वलितम्
—सर्व ऐश्वर्यांनी युक्त असलेल्या, श्रेष्ठ ब्राह्मण सुघोष यांच्याकडे गेला.
सुघोषो धर्मनिरतस्तं निरीक्ष्य कुटुम्बिक्रम्
धर्मनिष्ठ सुघोषाने त्या गृहस्थाला पाहिले—