एभिः पुत्रैरिदं व्याप्तं सदेवासुरमानुषम्
या पुत्रांनी हे संपूर्ण जग देव, दैत्य आणि माणसांसह व्यापले आहे.
तपश्च सत्यमित्येवं लोकाः सत्योपरि स्थिताः
तप आणि सत्य — या गोष्टींवरच सर्व लोकांचा आधार आहे.
महातलं च विप्रेन्द्र ततो ऽधच्च रसातलम्
ब्राह्मणश्रेष्ठा, त्याखाली महातल आहे आणि त्याखालोखाल रसातल आहे.
एष सर्वेषु लोकेषु लोकनाथांश्च सृष्टवान्
त्याने सर्व लोकांमध्ये लोकांचे अधिपती निर्माण केले.
वर्त्तनादीनि सर्वाणि यथायोग्यंमकल्पयत्
त्याने सर्व जगातील वर्तन आणि कर्मे योग्य त्या क्रमाने ठरवली.
लोकालोकश्च भूम्यन्ते तन्मध्ये सत्प सागराः
भूच्या शेवटी लोकालोक पर्वत आहे आणि त्याच्या मध्ये सात सागर आहेत.
बाह्या नद्यश्च विख्याता जनाश्चामरसन्निभाः
तेथे प्रसिद्ध बाह्य नद्या आणि अमरांसारखे लोक आहेत.
क्रौञ्चशाकौ पुष्करश्च ते सर्वे देवभूमयः
क्रौंच, शाक आणि पुष्कर — हे सर्व देवांचे प्रदेश आहेत.
लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिक्षीरजलैः समम्
तेथे मीठ, ऊसाचा रस, मद्य, तुप, दही, दूध आणि पाणी एकत्र आहेत.
ज्ञेया द्विगुणविस्तरा लोकालोकाञ्च पर्वतात्
लोकांचे विस्तार लोकालोक पर्वताच्या दुप्पट आहे असे समजावे.
ज्ञेयं तद्भारतं वर्षं सर्वकर्मफलप्रदम्
भारतम्हणून ओळखले जाणारे ते क्षेत्र सर्व कर्मांच्या फळांचे दाते आहे.
तत्फलं भुज्यते चैव भोगभूमिधनक्रमात्
त्याचे फळ भोग, भूमी आणि धन यांच्या क्रमाने उपभोगले जाते.
तत्फलं क्षयि विप्रेन्द्र भुज्यते ऽन्यत्रजन्तुभिः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, ते फळ संपते आणि इतरत्र प्राण्यांनी उपभोगले जाते.
संचितं सुमहत्पुण्यमक्षय्यममलं शुभम्
संचित पुण्य फार मोठे, अक्षय, निर्मळ आणि शुभ असते.
कदा पुण्येन महता यास्याम परमं पदम्
कधी आपण मोठ्या पुण्यामुळे ते परमपद मिळवू?
जगदीशंसमेष्यामो नित्यानन्दमनामयम्
आपण जगाचा स्वामी, शाश्वत आनंद आणि दुःखरहित अवस्था गाठू.
न तस्य सदृशो ऽन्यो ऽस्ति त्रिषु लोकेषु नारदा
नारद, तिन्ही लोकांत त्याच्या समान कोणीच नाही.
शुक्षषुर्वापि महतः सवेद्यो दिविजैरपि
शुद्ध असो वा अशुद्ध, मोठ्यांनाही देवांनी ओळखता येते.
भक्तोच्छिष्टान्नसेवी च याति विष्णोः परं पदम्
जो भक्तांच्या उरलेल्या अन्नाचा स्वीकार करतो, तो विष्णूचं परम स्थान प्राप्त करतो.
अहिंसादिपरः शन्तिः सो ऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः
जो अहिंसा आणि इतर सद्गुणांना महत्त्व देतो, शांत आहे, तोही देवश्रेष्ठांकडून वंदनीय असतो.
सर्वभूतहितो नित्यं सो ऽभ्यर्च्यो दिविजैः स्मृतः
जो नेहमी सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी कार्य करतो, तो देवांकडून पूजनीय मानला जातो.
अनसूयुःशुचिर्दक्षो यः सो ऽप्यर्च्यःसुरेश्वरैः
जो द्वेषरहित, शुद्ध आणि कुशल आहे, तोही देवाधिदेवांकडून पूजनीय आहे.
वेदवादरतो नित्यं स ज्ञेयः पङ्किपावनः
जो नेहमी वेदांच्या चर्चेत मग्न असतो, तो पतितांना पावन करणारा समजावा.
सर्वं यो ब्रह्मण नित्यमस्मदादिषु का कथा
जो सर्वत्र ब्रह्म पाहतो, त्याच्याबद्दल आपण किंवा इतरांविषयी आणखी काय सांगावं?
अपरिग्रहशी लश्च देवपूज्यः स नारद
जो कोणत्याही वस्तूंचा स्वीकार करत नाही, तो देवांकडून पूजला जातो, हे नारद.
परोपकारनिरतः पूजनीयः सुरासुरैः
जो नेहमी दुसऱ्यांच्या उपकारात रमतो, तो देव आणि दैत्यांकडूनही पूजनीय आहे.
सत्संगे ऽपि च यस्यास्ति सो ऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः
ज्याला सत्पुरुषांचा संग लाभला आहे, तोही देवश्रेष्ठांकडून वंदनीय आहे.
करोति भारते वर्षे संबन्धो ऽस्माभिरेव च
जो भारतभूमीत आमच्याशी संबंध जोडतो—
स एव दुष्कृतिर्मूढो नास्त्यन्यो ऽस्मादचेतनः
तोच खरा पापी आणि मूढ आहे; त्याहून अज्ञानी दुसरा कोणी नाही.
पीयूषकलशं सुक्त्वा विषभाण्डमुपाश्रितः
जो अमृताचा कलश सोडून विषाच्या भांड्याकडे जातो.