कुर्यात्पीठे चोर्द्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च
त्या आसनावर आणि त्याच्या वर, देवाजवळ उजवीकडे व डावीकडे नागांची जोडी ठेवावी.
सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिङ्गाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम्
त्या आसनाच्या मध्यभागी अत्यंत शुभ्र अशा लिंगाच्या रूपातील, पिंडीवर विराजमान असलेल्या महेशाची पूजा करावी.
पुष्पैः पत्रैः श्रीतिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्चप्रपूज्य
फुलं, पानं, शुभ तिळ, अक्षता आणि शुद्ध तिळ यांनी पूजा करावी.
पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्र तत्रापि चक्रुः
पूजेचे सर्व विधी पूर्ण झाल्यावर, तिथे सर्वांनी वेगवेगळ्या ठिकाणी गाणे व नृत्य केले.
काले चास्मिन्सुव्रते गौतमस्य शिष्यः प्राप्तः शङ्करात्मेति नाम्ना
त्या वेळी, हे सुव्रते, गौतम यांचा शिष्य शंकरात्मा नावाचा तेथे आला.
क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चण्डालसन्निभः
कधी तो श्रेष्ठ द्विजासारखा दिसे, तर कधी चांडाळासारखा भासत असे.
गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति
तो कधी गर्जना करी, उडी मारी, नाच करी, स्तुती करी आणि गाणेही गाई.
शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानन्दनिर्भरः
तो केवळ शिवज्ञानाने संपन्न व परम आनंदाने भरलेला होता.
बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च
तो आपल्या गुरूंसोबत जेवायचा, आणि कधी कधी गुरूंचे उष्टेही खात असे.
हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित्
कधी कधी गुरूंचा हात धरून, तो स्वतःच जेवत असे.
सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मन्दिरम्
गुरू नेहमी त्याला पाहून, त्याचा हात धरून, मंदिरात नेत असत.
स्वयं तदस्य पात्रेण बुभुजेगौतमो मुनिः
गौतम ऋषींनी स्वतः त्याच्याच पात्राने जेवण केले.
निर्दिष्टो गुरुपत्न्या तु बुभुजे सो ऽविशेषतः
गुरुपत्नीकडून सांगितल्यावर, त्याने कोणताही भेद न करता जेवण केले.
कण्टकानन्नवद्भुक्त्वा यथापूर्वमतिष्ठत
काटेरी वगैरे अन्न खाऊनही, तो पूर्वीप्रमाणेच राहिला.
दिनेदिने तत्प्रदत्तं लोष्टमंबु च गोमयम्
दररोज त्यांना फक्त मातीचा गोळा, पाणी आणि गायीचे शेणच मिळायचे.
एतादृशो मुनिरसौ चण्डालसदृशाकृतिः
तो ऋषी दिसायला अगदी चांडाळासारखा होता.
अन्त्यजोचितवेषश्च वृषपर्वाणमभ्यगात्
तो बाहेरच्या जातीसारखे कपडे घालून वृषपर्व्याजवळ गेला.
वृषपर्वा तमज्ञात्वा पीडयित्वा शिरो ऽच्छिनत्
वृषपर्व्याने त्याला ओळखले नाही, त्याला त्रास दिला आणि त्याचे डोके छाटले.
अतीव कलुषं ह्यासीत्तत्रस्था मुनयस्तथा
तेथे असलेले ऋषी खूपच अपवित्र झाले.
निर्ययौ चक्षुषो वारि शोकं संदर्शयन्निव
त्यांच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागले, जणू त्यांचा दु:ख दाखवत होते.
किमनेन कृते पापं येन च्छिन्नमिदं शिरः
त्याने असे कोणते पाप केले की त्याचे डोके छाटले गेले?
ममापि मरणं सत्यं शिष्यच्छद्मा यतो गुरुः
माझाही मृत्यू निश्चित आहे, कारण गुरु शिष्याच्या रूपात आले होते.
मरणं यत्र दृष्टं स्यात्तत्र नो मरणं ध्रुवम्
जिथे मृत्यू दिसतो, तिथे आपलाही मृत्यू नक्कीच आहे.
एनं संजीवयिष्यामि भार्गवं शङ्करप्रियम्
मी या भृगुवंशीयाला, जो शंकराला प्रिय आहे, पुन्हा जिवंत करीन.
इति वादिनि विप्रेन्द्रे गौतमो ऽपि ममार ह
ब्राह्मणश्रेष्ठ असे बोलत असताना, गौतमही मरण पावला.
तस्यैवं हतिमाज्ञाय प्रह्लादाद्या दितीश्वराः
त्याच्या अशा मृत्यूचे कळताच, प्रह्लाद आणि इतर दैत्यांचे प्रमुख—
मृतमासीदथ बलं तस्य बाणस्य धीमतः
मग त्या बुद्धिमान बाणाचे सामर्थ्य नष्ट झाले.
गौतमेन महेशस्य पूजया पूजितो विभुः
गौतमाने महेशाची पूजा करून त्या पराक्रमीचे पूजन केले.
अहो कष्टमहोकष्टं महेशा बहवो हताः
अरे देवा, किती भयंकर! महेशाचे कितीतरी भक्त मारले गेले.
इति निश्चित्य गतवान्मन्दराचलमव्ययम्
असे ठरवून तो अविनाशी मंदार पर्वताकडे गेला.