इत्याज चाश्वमेघैः स विष्णुप्रीणनतत्परः
तो विष्णूला प्रसन्न करण्यासाठी अश्वमेध यज्ञ करीत असे.
देवानां प्रीणनार्थाय यैः क्रियन्ते द्विजैर्मखाः
देवतांना प्रसन्न करण्यासाठी द्विज लोक यज्ञ करतात.
अदितिः स्वात्मजान्वीक्ष्य देवमातातिदुःखिता
देवतांची माता अदिती आपल्या मुलांकडे पाहून फार दुःखी झाली.
किञ्चित्कालं समासीना तिष्टन्ती च ततः परम्
ती काही काळ बसून राहिली आणि तसेच स्थिर राहिली.
कञ्चित्कालं फलाहारा ततः शीर्णदलाशना
काही काळ ती फळांवर जगली, नंतर गळून पडलेल्या पानांवर जगू लागली.
सञ्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमत्मना
ती आनंदस्वरूप आत्म्याचे ध्यान करीत स्वतःच्याच आत्म्यात मन लावू लागली.
दुरन्तं तत्तपः श्रुत्वा दैतेया मायिनो ऽदितिम्
तिच्या कठोर तपश्चर्येची बातमी ऐकून मायावी दैत्य अदितीकडे आले.
किमर्थं तप्यते मातः शरीरपरिशोषणम्
आई, हे शरीर थकवणारे तप का करत आहेस?
त्यजेदं दुःखबहुलं कायशोषणकारणम्
हे दुःखाने भरलेले, शरीर क्षीण करणारे तप सोडून दे.
शरीरं यन्ततो रक्ष्यं धर्मसाधनतत्परैः
धर्माच्या साधनेसाठी ज्यांना मन आहे, त्यांनी शरीराची काळजी घ्यावी.
सुखं त्वं तिष्ट सुभगे पुत्रानस्मान्न खेदय
भाग्यवती, तू सुखाने बस, आम्हा मुलांना दुःखी करू नकोस.
गावो वा पशवो वापियत्र गावो महीरुहाः
गायी असोत किंवा इतर जनावरे, जिथे गायी किंवा झाडे असतात,
दरिद्रो वापि रोगी वा देशान्तरगतो ऽपि वा
तो गरीब असो, आजारी असो, किंवा परदेशात गेलेला असो,
अन्ने वा सलिले वापि धनादौ वा प्रियासु च
तो अन्नात असो, पाण्यात असो, धनात असो, किंवा आप्तांमध्ये असो,
साध्वी च स्त्री पतिप्राणा गन्तव्यं तेन वै वनम्
जिचे जीवन पतीवर आहे, अशी सत्त्वशील स्त्री पतीसोबत वनात जायला हवी.
गृहं च मार्यातनयेर्विहीनं यथा तथा मातृविहीनमर्त्यः
मुलांपासून वंचित घर जसे, तसेच आई नसलेला मनुष्य असतो.
इत्युक्ताप्यदितिर्दैप्यैर्न चचाल समाधितः
अशा प्रकारे दैत्यांनी सांगितले तरी अदिती ध्यानात मग्न राहून हलली नाही.
निरीक्ष्य क्रोधसंयुक्ता हन्तुं चक्रुर्मनोरथम्
हे पाहून, ते रागाने भरून तिला मारण्याचा निश्चय करू लागले.
दंष्ट्रग्रैरसृजन्वह्निं सो ऽदहत्काननं क्षणात्
त्यांनी आपल्या दातांनी अग्नी उत्पन्न केला आणि क्षणात जंगल जाळून टाकले.
तेनैव दग्धा दैतेया ये प्रधर्षयितुं गताः
त्या अग्नीने, जे दैत्य तिला त्रास द्यायला आले होते, ते जळून गेले.
संरक्षिता विष्णुसुदर्शनेन दैत्यान्तकेन स्वजनानुकम्पिना
तिला विष्णूच्या सुदर्शनाने, दैत्यांचा नाश करणाऱ्या, आपल्या लोकांवर दया करणाऱ्या, रक्षण केले.
स वह्निरदितिं मुक्त्वा कथं तानदहत्क्षणात्
तो अग्नी अदितीला काहीही न करता, क्षणात इतरांना कसा जाळू शकला?
परोपदेशनिरताः सज्जना हि मुनीश्वराः
कारण सज्जन ऋषी नेहमी इतरांना योग्य मार्ग दाखवण्यास तत्पर असतात.
हरिध्यानपरान्साधून्कः समर्थः प्रबाधितुम्
जे साधू हरिच्या ध्यानात मग्न आहेत, त्यांना त्रास देण्याची शक्ती कोणाकडे आहे?
देवाः सिद्धा मुनीश्वाश्च नित्यं तिष्टन्ति सत्तमाः
देव, सिद्ध, आणि मोठे ऋषी हे नेहमी उत्तम लोकांमध्ये राहतात.
हरिनामपराणां च किमु ध्यानरतात्मनाम्
मग जे हरिनामात आणि ध्यानात मन लावतात, त्यांचे काय म्हणावे?
यत्र तिष्टति तत्रैव लक्ष्मीः सर्वाश्च देवताः
जिथे तो राहतो, तिथे लक्ष्मी आणि सर्व देवता असतात.
राजा वा तस्करो वापि व्याधयश्च न सन्ति हि
तिथे ना राजा असतो, ना चोर, ना आजार.
डाकिन्यो राक्षसाश्चैव न बाधन्ते ऽच्युतार्चकम्
डाकिणी आणि राक्षसही अच्युताची पूजा करणाऱ्याला त्रास देत नाहीत.
यत्र तिष्टति तत्रैव सर्वतीर्थानि देवताः
जिथे तो राहतो, तिथे सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि देवता असतात.