मनसा निर्वृत्तिं प्राप्यसस्मार च गुरोर्वचः
मनाने शांतता मिळवून, त्याने आपल्या गुरूंचे शब्द आठवले.
पीर्ववृत्तं च विप्राय सर्वं तस्मै न्यवेदयत्
मागे जे काही घडलं होतं, ते सर्व त्याने त्या ब्राह्मणाला सांगितलं.
नामानि व्याहरन्विष्णोः सद्यो वाराणसीं ययौ
विष्णूची नावं घेत घेत, तो लगेच वाराणसीला गेला.
ब्राह्मणीदत्तश पात्तु मुक्तो मित्रसहो ऽभवत्
त्या ब्राह्मणपत्नीच्या दानामुळे मित्रसह मुक्त झाला.
अभिषिक्तो मुनुश्रेष्ठ स्वकं राज्यमपालयत्
अभिषेक झाल्यावर, हे श्रेष्ठ मुनी, त्याने स्वतःचं राज्य सांभाळलं.
वशिष्टात्प्राप्य सन्तानं गतो मोक्षं नृपोत्तमः
वशिष्ठांकडून संतती मिळवून, त्या उत्तम राजाने मोक्ष प्राप्त केला.
गृणञ्छृण्वन्स्मरन्गङ्गां पीत्वा मुक्तो भवेन्नरः
जो माणूस गंगेचं गुणगान करतो, ऐकतो, आठवतो किंवा तिचं पाणी पितो, तो मुक्त होतो.
पारं गन्तुं सुराधीशैर्ब्रह्मविष्णुशिवरपि
देवतांचे स्वामी — ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव — सुद्धा त्या पार जाण्याचा प्रयत्न करतात.
विमुक्तो ब्रह्मसदनं नरो याति न संशयः
मुक्त झाल्यावर, माणूस ब्रह्माच्या लोकात जातो — यात काहीच शंका नाही.
तदैव पापनिमुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
त्याच क्षणी, पापमुक्त होऊन, तो ब्रह्मलोकात सन्मानित होतो.
तदुत्पत्तिं वद भ्रातरनुग्राह्यो ऽस्मि ते यदि
भाऊ, जर मी तुझ्या कृपेचा पात्र असेन, तर मला त्याची उत्पत्ती सांग.
वदृतां शृण्वतां चैंव पुण्यदां पापनाशिनीम्
ती गोष्ट सांग, जी ऐकणाऱ्याला पुण्य मिळवून देणारी आणि पाप नष्ट करणारी आहे.
दक्षात्मजे तस्य भार्ये दितिश्चादितिरेव च
दक्षाच्या कन्या, त्याच्या पत्नी, दिती आणि अदिती होत्या.
ते तयोरात्मजा विप्र परस्परजयैषिणः
त्यांच्या मुलांमध्ये, हे ब्राह्मण, एकमेकांवर विजय मिळवण्याची स्पर्धा होती.
आदिर् दैत्यो दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुर्बली
दितीचा पहिला पुत्र, बलाढ्य हिरण्यकशिपू, दैत्यांचा आद्य होता.
विरोचन स्तस्य सुतो बभूव द्विजभक्तिमान्
त्याचा मुलगा विरोचन, ब्राह्मणभक्त होता.
स एव वाहिनीपालो दैत्यानामभवन्मुनेः
तोच सेनापती त्या दैत्यांचा झाला, हे मुनी.
विजित्य वसुधां सर्वां स्वर्गं जेतुं मनो दधे
त्याने संपूर्ण पृथ्वी जिंकली आणि आता त्याचे मन स्वर्ग जिंकण्याकडे वळले.
गजेगजे पञ्चशती पदातेः किं वर्ण्यते तस्य चमूर्वरिष्टा
त्याच्या प्रत्येक तुकडीत पाचशे हत्ती होते; मग पायदळाचे वर्णन कशाला? त्याची सेना सर्वांत श्रेष्ठ होती.
पित्रा समं शौर्यपराक्रमाभ्यां बाणो बलेः पुत्रशतग्रजो ऽभूत्
बलिचा ज्येष्ठ मुलगा बाण, शौर्य आणि पराक्रमात वडिलांसारखाच होता.
ध्वजातपर्त्रैर्गगनाबुराशेस्तरङ्गविद्युत्स्मरणं प्रकुर्वन्
त्याच्या ध्वजांनी आणि पताकांनी आकाश जणू मेघांनी आणि विजेच्या चमकांनी भरलेले वाटत होते.
सुरश्च युद्धाय पुरात्तथैव विनिर्ययुर्वज्रकरादयश्च
मागीलप्रमाणेच, वज्रधारी देवतांसह सर्व देवही युद्धासाठी बाहेर पडले.
कल्पान्तमेघानिर्धोषं डिण्डिंमध्वनिसंभ्रमम्
डमरू आणि नगाऱ्यांचा गजर कल्पांताच्या मेघांच्या गडगडाटासारखा घुमू लागला.
देवाश्च दैत्यसेनासु संग्रामे ऽत्यन्तदारुणे
देवतांनी त्या अत्यंत भयंकर युद्धात दैत्यांच्या सैन्यावर हल्ला चढवला.
इत्येवं सुमहान्घोषो वदतां सेनयोरभूत्
दोन्ही सैन्यांच्या गर्जना आणि घोषाने प्रचंड गोंधळ उडाला.
भाङ्कारैः स्यन्दनानां च बाणक्रेङ्गारनिःस्वनैः
रथांचे गडगडाट आणि बाणांच्या तडतडीने मोठा आवाज झाला.
टङ्गारैर्धनुषां चैव लोकः शब्दत्मयो ऽभवत्
धनुष्यांच्या किणकिणाटाने आणि शस्त्रांच्या आवाजाने सारा जग गजराने भरून गेला.
अकालप्रलयं मेने निरीक्ष्य सकलं जगत्
हे पाहून सर्व जगाला अकाली प्रलयच घडला असे वाटले.
चलद्विद्युन्निभा रात्रिश्छादिता जलदैरिव
रात्र जणू ढगांनी झाकली गेली आणि त्यातून विजेच्या चमकांसारखी झळाळी दिसत होती.
नाराचैश्चूर्णयामासुर्वेवास्ते लघुविक्रमाः
चपळ देवांनी लोखंडी बाणांनी आपल्या शत्रूंना चुरडून टाकले.