छलगण्डः कपर्दिन्या द्विरण्डेशश्च वज्रया
छलगंड हा कपर्दिनीबरोबर आहे; द्विरंडेश हा वज्राबरोबर आहे.
भुजङ्गो रेवतीयुक्तः पिनाकी माधवीयुतः
भुजंग हा रेवतीबरोबर आहे; पिनाकी हा माधवीबरोबर आहे.
श्वेतोरस्को विदारिण्या भृगुः सहजया युतः
श्वेतोरस्क हा विदारिणीबरोबर आहे; भृगु हा सहजाबरोबर आहे.
संवर्तके महामाया प्रोक्ता श्रीकण्ठमातृका
संवर्तकात महामाया हिला श्रीकंठमातृका असं सांगितलं आहे.
मुनिःस्याद्दक्षिणामूर्तिर्गायत्रीछन्द ईरितम्
मुनी म्हणजे दक्षिणामूर्ती; छंद गायत्री असं सांगितलं आहे.
हलो बीजानि चोक्तानि स्वराः शक्तय ईरिताः
बीजाक्षरं म्हणजे 'हलो' असं सांगितलं आहे; स्वर म्हणजे शक्ती असं म्हटलं आहे.
बन्धूकस्वर्णवर्णागं वराक्षाङ्कुशपाशिनम्
बंधूक आणि सोन्यासारखा रंग, सुंदर डोळा, अंकुश आणि पाश धारण केलेला असा देह.
ध्यात्वैवं शिवशक्तीश्च चतुर्थी हृदयान्तिम्
अशा प्रकारे शिव आणि शक्तीचं ध्यान केल्यावर, चौथं म्हणजे हृदयाचा शेवट.
विघ्नेशश्च ह्रिया युक्तो विघ्नराजः श्रिया युतः
विघ्नेश हा लाजेबरोबर आहे; विघ्नराज हा श्रीबरोबर आहे.
विघ्नकृत्स्वस्तिसंयुक्तो विघ्नहर्ता सरस्वती
विघ्नकृत हा स्वस्तिबरोबर आहे; विघ्नहर्ता ही सरस्वतीबरोबर आहे.
कान्त्या युक्तो द्विदन्तस्तु कामिन्या गजवक्रकः
कांतीबरोबर द्विदंत आहे; कामिनीबरोबर गजवक्रक आहे.
दीर्घजिह्वः पार्वतीयुग्ज्वालिन्या शङ्कुकर्णकः
दीर्घजिह्व हा पार्वतीबरोबर आहे; ज्वालिनी शंखकर्णकाबरोबर आहे.
गजेन्दः कामरूपिण्या शूर्पकर्णस्तथोमया
गजेन्द्र हा कामरूपिणीबरोबर आहे; शूर्पकर्ण हा ओमाबरोबर आहे.
महानन्दश्च विघ्नेश्या चतुर्मूर्तिस्वरूपिणी
महानंद हा विघ्नेशीबरोबर आहे; चतुर्मूर्ती ही त्याचं स्वरूप आहे.
दुमुखो भूतिसंयुक्तः सुमुखो भौतिकीयुतः
डुमुख हा भूतीबरोबर आहे; सुमुख हा भौतिकीबरोबर आहे.
द्विजिह्वो महिषीयुक्तो जभिन्या शूरनामकः
द्विजिह्व हा महिषीबरोबर आहे; जभीचं नाव शूर आहे.
वरदो लज्जया वामदेवंशो दीर्घघोणया
वर देणारा, लाजाळू, वामदेवाचा अंश असलेला आणि लांब नाक असलेला.
सेनानी रात्रिसंयुक्तः कामान्धो ग्रामणीयुतः
सेनापती, रात्रसोबत असलेला, कामाने आंधळा झालेला आणि गावप्रमुखासोबत असलेला.
मत्तवाहश्चञ्चलया जटी दीप्तिसमन्वितः
मत्त प्राणी, चंचल वृत्तीचा, जटा असलेला आणि तेजाने युक्त.
वरेण्यश्च शिवायुक्तो भगया वृषकेतनः
श्रेष्ठ, शिवासोबत असलेला, भाग्यवान आणि वृषध्वज असलेला.
मेघनादः सुभगया व्यापी स्यात्कालरात्रियुक्
मेघनाद, उत्तम भाग्य असलेला, सर्वत्र पसरलेला आणि कालरात्रीसोबत असलेला.
गणेशमातृकायास्तु गणो मुनिभिरीरितः
गणेशाच्या मातांचा गण असा ऋषींनी सांगितला आहे.
षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि ततः स्मरेत्
सहा लांब अक्षरांनी युक्त बीज घेऊन, अंगांची स्थापना करून मग ध्यान करावे.
पत्न्याश्लिष्टं रक्ततनुं त्रिनेत्रं गणपे भवेत्
पत्नीच्या मिठीत, लाल रंगाचे शरीर आणि तीन डोळे असलेला, गणांमध्ये त्याचे ध्यान करावे.
निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस्ततेधिकाः
निवृत्ती, प्रतिष्ठा, विद्या, शांती आणि त्याहून श्रेष्ठ गोष्टी.
सूक्ष्मासूक्ष्मामृता ज्ञानामृता चाप्यायिनी तथा
सूक्ष्म, अतिसूक्ष्म, ज्ञानरूप अमृत आणि पोषण करणारी.
स्मृतिर्मेधा ततः कान्तिर्लक्ष्मीर्द्धृतिः स्थिरा स्थितिः
स्मरणशक्ती, बुध्दी, मग तेज, लक्ष्मी, धैर्य आणि स्थिर अवस्था.
कामिको वरदा वाथ ह्लादिनी प्रीतिसंयुता
काम, वर देणारी, किंवा आनंददायिनी, प्रेमाने युक्त.
क्षुधा च क्रोधिनी पश्चाक्रियाकारी समृत्युका
भूक आणि राग, नंतर कृती करणारी आणि मृत्यू आणणारी.
उक्ता कलामातृकैवं तत्तद्भक्तः समाचरेत्
अशी कलामातेचे वर्णन केले आहे; भक्ताने तसेच आचरण करावे.