उपनेता निषेक्ता च संस्कर्त्ता मित्रसत्तम
जो दीक्षा देतो, संस्कार करतो आणि विधी पार पाडतो, हे सच्च्या मित्रा,
एते हि गुरवः प्रोक्ताः पूज्या वन्द्यश्च सादरम्
हे सर्व गुरु मानले गेले आहेत, त्यांना आदराने वंदन करावे.
तुल्याः सर्वे ऽप्युत सरवे तद्यथावद्धि ब्रूहि मे
हे सर्व एकसमान आहेत, सर्वे; कृपया मला योग्य प्रकारे सांग.
गुरुमाहात्म्यकथनं श्रवणं चानुमोदनम्
गुरुचे माहात्म्य सांगणे, ऐकणे आणि त्यास मान्यता देणे—
एते समानपूजार्हाः सर्वदा नात्र संशयः
हे सर्व नेहमी एकसमान सन्मानास पात्र आहेत; याबद्दल काहीच शंका नाही.
अध्यापकाश्च वेदानां मन्त्रव्याख्याकृतस्तथा
जे वेद शिकवतात आणि जे मंत्रांचे अर्थ समजावतात,
यः पुराणानि वदति धर्मयुक्तानि पणडितः
जो पंडित धर्मयुक्त पुराणे सांगतो,
देवपूजार्हकर्माणि देवतापूजने फलम्
देवतांची पूजा करण्याजोगी कर्मे आणि देवपूजेचे फळ,
सर्ववेदार्थसाराणि पुराणानीति भूपते
हे राजन, पुराणे म्हणजे सर्व वेदांच्या अर्थाचा सार आहे.
यः संसारार्णत्वं तर्त्तुमुद्योगं कुरुते नरः
जो मनुष्य संसाररूपी समुद्र पार करण्याचा प्रयत्न करतो,
प्रोक्तवान्सर्वधर्माश्च पुराणेषु महीपते
हे राजन, सर्व धर्म पुराणांत सांगितले आहेत.
पुराणानि महाबुद्धे इहामुत्र सुखाय हि
हे महाबुद्धी, पुराणे या जगात आणि पुढच्या जन्मात सुखासाठी आहेत.
तस्य स्यान्निर्मला बुद्धिर्भूयो धर्मपरायणः
त्याचे मन निर्मळ होते आणि तो नेहमी धर्माला वाहून घेतलेला असतो.
विष्णुभक्तनृणां भूप धर्मे बुद्धिः प्रवर्त्तते
राजा, विष्णूभक्तांच्या मनात धर्माची समज उत्पन्न होते.
धर्मार्थकाममोक्षाणां ये फलान्यभिलिप्सवः
जे लोक धर्म, संपत्ती, काम आणि मोक्ष यांची फळे मिळवू इच्छितात—
अहं तु गौतममुनेः सर्वज्ञाद्रूह्यवादिनः
पण मी, अभिमानामुळे, सर्वज्ञ गौतम ऋषींचा अपमान करणारा आहे.
कदाचित्परमेशस्य पूजां कर्त्तुमहं गतः
एकदा मी परब्रह्माची पूजा करण्यासाठी गेलो होतो.
स तु शान्तो महाबुद्धिर्गौन्तमस्तेजसां निधिः
तो गौतम ऋषी शांत, अत्यंत बुद्धिमान आणि तेजाचा खजिना होता.
यस्त्वर्चितो मया देवः शिवः सर्वजगद्गुरुः
ज्याची मी पूजा केली, तो सर्व जगाचा गुरु, शिवदेव—
ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यो ऽवज्ञां कुरुते गुरोः
कोणीही जाणूनबुजून किंवा अज्ञानाने गुरुचा अवमान करतो—
शुश्रूषां कुरुते यस्तु गुरुणां सादरं नरः
पण जो मनुष्य आदराने गुरुची सेवा करतो—
तेन शापेन दग्धो ऽहमन्तश्चैव क्षधाग्निना
त्या शापामुळे मी आतून उपासेच्या ज्वाळांनी भाजलो.
एवं वदति विप्रेन्द्र वटस्थे ऽस्मिन्निशाचरे
तो श्रेष्ठ ब्राह्मण असे बोलत असताना, त्या वटवृक्षाखाली, रात्रीच्या वेळी—
एतस्मिन्नन्तरे प्रात्पः कश्चिद्विप्रो ऽतिधार्मिकः
तेव्हाच एक अत्यंत धार्मिक ब्राह्मण तेथे आला.
वहन्गङ्गाजलं स्कन्धे स्तुवन् विश्वेश्वरं प्रभुम्
त्याच्या खांद्यावर गंगाजल घेऊन, तो विश्वेश्वराची स्तुती करत होता.
तमागतं मुनिं दृष्ट्वा पिशाचीराक्षसौ च तौ
तो ऋषी आला हे पाहून, त्या दोघांनी—पिशाच आणि राक्षसांनी—
अशक्तास्तं धर्षयितुमिदमूचुश्च राक्षसाः
त्याला काहीही त्रास देता आला नाही, आणि राक्षस म्हणाले:
नामकीर्तनमाहात्म्याद्राक्षसा दूरगावयम्
नावस्मरणाच्या महिमेमुळे आम्ही राक्षस दूर गेलो आहोत.
नामप्रावरणं विप्र रक्षति त्वां महाभययात्
ब्राह्मण, पवित्र नावाचे आवरण तुला मोठ्या संकटातून वाचवते.
परां शान्तिं समापन्ना महिम्ना ह्यच्युतस्य वै
अच्युताच्या महिम्यामुळे त्यांनी परमशांती प्राप्त केली.