उवाच प्रीतिमापन्नो धर्मवाक्यानि नारद
नारद आनंदी होऊन, धर्माचे शब्द बोलले.
सोमदत्त इति ख्यातो नान्मा धर्मपरायणः
मी सोमदत्त म्हणून प्रसिद्ध आहे, आणि धर्मनिष्ठ आहे.
औदासीन्यं गुरोः कृत्वा प्रात्पवानीदृशीं गतिम्
गुरूंकडे उदासीनता दाखवली म्हणून, मला अशी अवस्था आली.
मया तु भक्षिता विप्राः शतशो ऽथ सहस्रशः
मी शेकडो-हजारो ब्राह्मणांना खाल्ले आहे.
जगत्रासकरो नित्यं मांसाशनपरायणः
जो सतत जगात भीती पसरवतो आणि मांसाहारात रमतो,
मयानुभूतमेतद्धि ततः श्रीमान्न चाचरेत्
हे मी स्वतः अनुभवलं आहे; म्हणून, हे श्रीमंत, असं वागू नये.
तद्वदस्व सरवे सर्वं परं कौतूहलं हि मे
माझ्या मनात मोठी उत्सुकता आहे, सर्वे, म्हणून तू मला सर्व काही सांग.
यातानहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमनाः सरवे
मी आलो आहे; मी तुला सांगतो—सर्वे, एकाग्रपणे ऐक.
शास्त्रवक्ता धर्मवक्ता नीतिशास्त्रोपदेशकः
जो शास्त्र सांगतो, धर्म शिकवतो आणि नीतीचे उपदेश करतो,
व्रतोपदेशकश्चैव भयत्रातान्नदो हि च
जो व्रतांचे मार्गदर्शन करतो, भीतीपासून वाचवतो आणि अन्न देतो,
उपनेता निषेक्ता च संस्कर्त्ता मित्रसत्तम
जो दीक्षा देतो, संस्कार करतो आणि विधी पार पाडतो, हे सच्च्या मित्रा,
एते हि गुरवः प्रोक्ताः पूज्या वन्द्यश्च सादरम्
हे सर्व गुरु मानले गेले आहेत, त्यांना आदराने वंदन करावे.
तुल्याः सर्वे ऽप्युत सरवे तद्यथावद्धि ब्रूहि मे
हे सर्व एकसमान आहेत, सर्वे; कृपया मला योग्य प्रकारे सांग.
गुरुमाहात्म्यकथनं श्रवणं चानुमोदनम्
गुरुचे माहात्म्य सांगणे, ऐकणे आणि त्यास मान्यता देणे—
एते समानपूजार्हाः सर्वदा नात्र संशयः
हे सर्व नेहमी एकसमान सन्मानास पात्र आहेत; याबद्दल काहीच शंका नाही.
अध्यापकाश्च वेदानां मन्त्रव्याख्याकृतस्तथा
जे वेद शिकवतात आणि जे मंत्रांचे अर्थ समजावतात,
यः पुराणानि वदति धर्मयुक्तानि पणडितः
जो पंडित धर्मयुक्त पुराणे सांगतो,
देवपूजार्हकर्माणि देवतापूजने फलम्
देवतांची पूजा करण्याजोगी कर्मे आणि देवपूजेचे फळ,
सर्ववेदार्थसाराणि पुराणानीति भूपते
हे राजन, पुराणे म्हणजे सर्व वेदांच्या अर्थाचा सार आहे.
यः संसारार्णत्वं तर्त्तुमुद्योगं कुरुते नरः
जो मनुष्य संसाररूपी समुद्र पार करण्याचा प्रयत्न करतो,
प्रोक्तवान्सर्वधर्माश्च पुराणेषु महीपते
हे राजन, सर्व धर्म पुराणांत सांगितले आहेत.
पुराणानि महाबुद्धे इहामुत्र सुखाय हि
हे महाबुद्धी, पुराणे या जगात आणि पुढच्या जन्मात सुखासाठी आहेत.
तस्य स्यान्निर्मला बुद्धिर्भूयो धर्मपरायणः
त्याचे मन निर्मळ होते आणि तो नेहमी धर्माला वाहून घेतलेला असतो.
विष्णुभक्तनृणां भूप धर्मे बुद्धिः प्रवर्त्तते
राजा, विष्णूभक्तांच्या मनात धर्माची समज उत्पन्न होते.
धर्मार्थकाममोक्षाणां ये फलान्यभिलिप्सवः
जे लोक धर्म, संपत्ती, काम आणि मोक्ष यांची फळे मिळवू इच्छितात—
अहं तु गौतममुनेः सर्वज्ञाद्रूह्यवादिनः
पण मी, अभिमानामुळे, सर्वज्ञ गौतम ऋषींचा अपमान करणारा आहे.
कदाचित्परमेशस्य पूजां कर्त्तुमहं गतः
एकदा मी परब्रह्माची पूजा करण्यासाठी गेलो होतो.
स तु शान्तो महाबुद्धिर्गौन्तमस्तेजसां निधिः
तो गौतम ऋषी शांत, अत्यंत बुद्धिमान आणि तेजाचा खजिना होता.
यस्त्वर्चितो मया देवः शिवः सर्वजगद्गुरुः
ज्याची मी पूजा केली, तो सर्व जगाचा गुरु, शिवदेव—
ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यो ऽवज्ञां कुरुते गुरोः
कोणीही जाणूनबुजून किंवा अज्ञानाने गुरुचा अवमान करतो—