यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा
माणूस आपल्या ताकदीप्रमाणे प्रयत्न करतो, पण सर्व काही तसेच घडतेच असे नाही.
नाप्रियं प्रतिपद्येरन्नुत्थानस्य फलं प्रति
प्रयत्नाचे फळ मिळावे म्हणून अप्रिय गोष्टी स्वीकारू नयेत.
अप्रमत्ताः शठाः क्रूरा विक्रान्ताः पर्युपासते
सावध, चलाख, कठोर आणि धाडसी लोक इतरांची सेवा करतात.
स्वं स्वं च पुनरन्येषां न कञ्चिदतिगच्छति
प्रत्येकजण आपले आणि दुसऱ्यांचे मागे लागतो, पण कोणीही आपल्या भाग्यापेक्षा पुढे जाऊ शकत नाही.
वहॄन्ति शिबिकामन्ये यान्त्यन्ये शिबिकारुहः
कोणी डोली उचलतात, तर काहीजण त्या डोलीत बसतात.
मनुजाश्च गतश्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियाः
आपले वैभव गमावलेले पुरुष आणि शेकडो प्रकारच्या स्त्रिया दिसतात.
इदमन्यत्परं पश्य नात्र मोहं करिष्यसि
हे दुसरे श्रेष्ठ सत्य पाहा; येथे तुला भ्रम येणार नाही.
सर्वं त्यक्त्वा स्वरूपस्थः सुखी भव निरामयः
सर्व काही सोडून, आपल्या खऱ्या स्वरूपात स्थिर राहा आणि आनंदी, निरोगी रहा.
येन देवाः परित्यज्य भर्त्यलोकं दिवं गताः
ज्याच्या कृपेने देवांनी मर्त्य लोकांचा संसार सोडून स्वर्ग गाठला.
सनत्कुमारः प्रययौ पूजितस्तेन सादरम्
सनत्कुमार त्याच्या आदराने सन्मानित होऊन निघून गेला.
ब्रह्मणः पदमन्वेष्टुमुत्सुकः पितरं ययौ
ब्रह्मदेवाचे स्थान शोधण्याची उत्कंठा मनात घेऊन तो वडिलांकडे गेला.
शुकः प्रदक्षिणीकृत्य ययौ कैलासपर्वतम्
शुकदेवाने प्रदक्षिणा घालून कैलास पर्वताकडे प्रस्थान केले.
क्षणैकं स्थीयतां पुत्र इति च क्रोश दुर्मनाः
दुःखी मनाने ती ओरडली, 'माझ्या मुला, फक्त एक क्षण थांब!'
मोक्षमेवानुसंचित्य गत एव परं पदम्
मोक्षाचाच विचार करून तो परमपदाला गेला.
पुनः पप्रच्छ तं विप्र शुकाभिपतनं मुनिम्
मुनिने त्या ब्राह्मणाला पुन्हा विचारले, 'शुकाचा अवतरण कसा झाले?'
यच्छ्रृत्वा मानसं मे ऽद्य शान्तिमग्र्यामुपागतम्
हे ऐकून आज माझ्या मनाला अत्युच्च शांतता मिळाली आहे.
नहि सम्पूर्णतामेति तृष्णा कृष्णगुणार्णवे
कृष्णाच्या गुणांच्या सागरात तृष्णा कधीच पूर्ण होत नाही.
कुत्र ते निवसंतीह संशयो मे महानयम्
ते इथे कुठे राहतात, याबद्दल मला मोठा शंका आहे.
धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं महामुनिः
महामुनीने शास्त्रानुसार स्वतःला सावरले.
ततः स प्राङ्मुखो विद्वानादित्येन विरोचिते
मग तो विद्वान पूर्वेकडे तोंड करून सूर्यासारखा तेजस्वी दिसला.
न तत्र पक्षिसंघातो न शब्दो न च दर्शनम्
तेथे ना पक्ष्यांचा थवा, ना आवाज, ना काही दिसत होते.
स ददर्श तदात्मानं सर्वसंगविनिःसृतः
त्या क्षणी त्याने स्वतःला सर्व बंधनांपासून मुक्त पाहिले.
स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये
तो पुन्हा योगाचा आश्रय घेऊन मोक्षाचा मार्ग शोधू लागला.
अन्तरीक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः
महान तेजस्वी, निश्चय असलेला व्यासपुत्र आकाशातून फिरू लागला.
ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम्
सर्व जीवांनी त्याला मन आणि वाऱ्यासारखा जलद पाहिले.
पुष्प वर्षैश्च दिव्यैस्तमवचक्रुर्दिवौकसः
देवतांनी त्याच्यावर दिव्य फुलांचा वर्षाव करून त्याचा सन्मान केला.
ऋषयश्चैव संसिद्धाः को ऽयं सिद्धिमुपागतः
पूर्णत्वास पोहोचलेले ऋषी म्हणाले, 'हा कोण आहे ज्याने सिद्धी मिळवली?'
उवाच च महातेजास्तानृषीन्संप्रहर्षितः
महातेजस्वी, आनंदित होऊन, त्या ऋषींना बोलला.
तस्मै प्रतिवचोदेयं भवद्भिस्तु समाहितैः
तुम्ही मन लावून त्याला हे उत्तर द्यावे.
तमो ह्यष्टविधं त्यक्त्वा जहौ पञ्चविधं रजः
त्याने आठ प्रकारचे अंधार आणि पाच प्रकारचे रज सोडून दिले.