अनध्यायनिमित्तऽस्मिन्निदं वचनं मब्रवीत्
या अभ्यासातील अडथळ्यामुळे हे वचन सांगितले गेले.
तमसा रजसा चापि त्यक्तः सत्ये व्यवस्थितः
त्याने अज्ञान आणि आसक्ती सोडून सत्यात ठामपणे उभा राहिला आहे.
देवयानचरो विष्णोः पितृयानश्च तामसः
देवतांचा मार्ग विष्णूचा आहे; पितरांचा मार्ग अंधकाराचा आहे.
पिथिव्यामन्तरिक्षे च यतः संयान्ति वायवः
पृथ्वीवर आणि आकाशात जिथे जिथे वारे जातात,
तत्र देवगणाः साध्याः समभूवन्महाबलाः
तेथे सध्य नावाचे बलवान देवगण उत्पन्न झाले.
उदानस्तस्य पुत्रो ऽभूव्द्यानस्तस्याभवत्सुतः
उदान हा त्याचा मुलगा झाला आणि द्यान त्याचा पुत्र झाला.
अनपत्यो ऽभवत्प्राणो दुर्द्धर्षः शत्रुमर्दनः
प्राण हा अपराजित आणि शत्रूंचा संहार करणारा, पण संततीविना राहिला.
प्राणिनां सर्वतो वायुश्चेष्टा वर्तयते पृथक्
सर्व जीवांमध्ये वायू त्यांच्या हालचाली स्वतंत्रपणे चालवतो.
प्रेषयत्यभ्रसंघातान्धूमजांश्चोष्मजांस्तथा
तो ढगांचे समूह, तसेच धूर आणि उष्णतेपासून निर्माण होणारेही पाठवतो.
अंबरे स्नेहमात्रेभ्यस्तडिद्भ्यश्चोत्तमद्युतिः
आकाशात केवळ ओलसरतेच्या कणांतून आणि वीजेतून तो श्रेष्ठ तेज निर्माण करतो.
उदयं ज्योतिषां शश्वत्सोमादीनां करोति यः
तो नेहमी चंद्रादी तेजस्वी ग्रहांचा उदय घडवतो.
यश्चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यो वायुर्द्धारयते जलम्
तो वायू चारही समुद्रांमधून पाणी धरून ठेवतो.
यो ऽद्धिः संयोज्य जीमूतान्पर्जन्याय प्रयच्छती
तो ढग एकत्र करून पर्जन्याला देतो.
संनीयमाना बहुधा येन नीला महाघनाः
ज्याच्यामुळे अनेक प्रकारे निळे मोठे ढग एकत्र होतात.
यो ऽसौ वहति देवानां विमानानि विहायसा
तोच देवांच्या विमानांना आकाशातून वाहून नेतो.
येन वेगवता रुग्णाः क्रियन्ते तरुजा रसाः
त्याच्या वेगवान शक्तीने झाडांतील रस वाहू लागतात.
यस्मिन्परिप्लवे दिव्या वहॄन्त्यापो विहायसा
ज्याच्या प्रवाहात दिव्य जल आकाशातून वाहतात.
दूरात्प्रतिहतो यस्मिन्नेकरश्मिर्दिवाकरः
ज्यामध्ये दूरवरून अडवल्यावर सूर्याचा एकच किरण थांबतो.
यस्मादाप्यायते सोमो निधिर्दिव्यो ऽमृतस्य च
ज्याच्यामुळे सोम, हा देवांचा अमृताचा खजिना, नेहमी भरून राहतो.
सर्वप्राणभृतां प्राणार्न्यो ऽतकाले निरस्यति
जो योग्य वेळी सर्व सजीवांची प्राणवायू मागे घेतो.
सम्यगन्वीक्षता बुद्ध्या शान्तयाध्यात्मनित्यया
जो मनुष्य शांत आणि आत्मनिष्ठ बुद्धीने नीट पाहतो.
यं समासाद्य वेगेन दिशामन्तं प्रपेदिरे
ज्याला भेटल्यावर, ते सर्वजण वेगाने दिशांच्या टोकांपर्यंत पोहोचले.
येन वृष्ट्या पराभूतस्तोयान्येन निवर्तते
ज्याच्या पावसामुळे पाणी जरी वाढले, तरी तोच ते मागे वळवतो.
एवमेते दितेः पुत्रा मरुतः परमाद्भुताः
अशा रीतीने, दितीचे हे पुत्र मरुत हे खरंच अतिशय अद्भुत आहेत.
एतत्तु महदाश्चर्यं यदयं पर्वतोत्तमः
हेही मोठं आश्चर्य आहे की, हा श्रेष्ठ पर्वत—
विष्णोर्निःश्वासवातो ऽयं यदा वेगसमीरितः
विष्णूच्या श्वासाच्या वाऱ्याने, जेव्हा तो जोरात वाहतो, तेव्हा हलतो.
तस्माद्ब्रह्मविदो ब्रह्म न पठन्त्यतिवायुतः
म्हणूनच वेद जाणणारे, वारा खूप जोरात असताना, वेदपठण करत नाहीत.
एतावदुक्त्वा वचनं पराशरसुतः प्रभुः
असं म्हणून, पराशरांचा पुत्र, तो प्रभू—
ततो व्यासे गते स्नातुं शुको ब्रह्मविदां वरः
नंतर, व्यास स्नानाला गेल्यावर, ब्रह्मविद्येत श्रेष्ठ असलेला शुक—
तत्र स्वाध्यायसंसक्तं शुकं व्याससुतं मुने
तेथे, त्या ऋषीने व्यासपुत्र शुक याला स्वाध्यायात मग्न पाहिलं.