इति शापं ददत्यस्मिन्सौदासो भयविह्वूलः
शाप दिला जात असताना सौदास भीतीने थरथरत उभा राहिला.
भूराशृ चिन्तयामास वशिष्टस्तेन नोदितः
वसिष्ठांनी त्याच्याकडून काहीही न सांगता खोल विचार सुरू केला.
राजापि जलमादाय वशिष्टं शप्तुमुद्यतः
राजानेही पाणी घेतले आणि वसिष्ठांना शाप देण्यासाठी सज्ज झाला.
मदयन्ती प्रियातस्य प्रत्युवाचाथ सुव्रता
तेव्हा मदयन्ती, त्याची पुण्यव्रती पत्नी, त्याला थांबवत म्हणाली.
त्वया यत्कर्म भोक्तव्यं तत्प्रात्पं नात्र संशयः
तुला जे कर्म भोगायचे आहे ते नक्कीच घडणार, यात काहीच शंका नाही.
अरण्ये निर्जले देश स भवेद्धह्यराक्षसः
पाण्याशिवाय असलेल्या जंगलात तो भयंकर राक्षस बनेल.
प्रयान्ति ब्रह्मसदनमिति शास्त्रेषु निश्चयः
शास्त्रांमध्ये असे ठाम सांगितले आहे की असे लोक ब्रह्माच्या लोकात जातात.
जलं कुत्र क्षिपामीति चिन्तयामास चात्मना
मी हे पाणी कुठे टाकू, असे त्याने मनाशी विचार केले.
इति मत्वा जलं तत्तु पादयोर्न्यक्षिपत्स्वयम्
असा विचार करून त्याने ते पाणी स्वतःच्या पायांवर ओतले.
कल्माषपाद इत्येवं ततः प्रभृति विस्तृतः
त्या वेळेपासून तो सर्वत्र 'कल्माषपाद' म्हणून ओळखला जाऊ लागला.
मनसा सो ऽतिभीतस्तु ववन्दे चरणं गुरोः
मनात फार भीतीने त्याने आपल्या गुरूंच्या पायांना वंदन केले.
क्षमस्व भगवन्सर्वं नापराधः कृतो मया
भगवंत, सर्व काही मला माफ करा; मी काहीही अपराध केलेला नाही.
आत्मानं गर्हयामास ह्यविवेकपरायणम्
मी विवेकशून्य आहे म्हणून स्वतःला दोष देऊ लागलो.
विवेकरहितो लोके पशुरेव न संशयः
या जगात ज्याच्याकडे विवेक नाही तो खरोखरच जनावरासारखा असतो, यात शंका नाही.
विवेकरहितो ऽज्ञो ऽहं यतः पापं समाचरेत्
मी अज्ञानी आणि विवेकशून्य असल्यामुळे हे पाप केले आहे.
विवेकहीनमान्पोति को वा यो वाप्यनिर्वृतिम्
विवेक नसलेला कोण सुखी होतो? किंवा कोणाला दुःख राहत नाही?
नात्यन्तिङ्कं भवेदेतद्दादशाब्दं भविष्यति
ही अवस्था कायमची राहणार नाही; बारा वर्षेच टिकेल.
पूर्वरुपं त्वमापन्नो भोक्ष्यसे मेदिनीमिमाम्
तुला पूर्वीचे रूप पुन्हा मिळेल आणि तू ही पृथ्वी उपभोगशील.
राजापि दुःखसंपन्नो राक्षसीं तानुमाश्रितः
राजाही दुःखाने ग्रासलेला, राक्षसीच्या रूपात वावरू लागला.
कृष्णक्षपाद्युतिर्भीमो बभ्राम विजने वने
रात्रीसारखी काळी, भीषण दिसणारी ती एकटीच ओसाड जंगलात भटकत होती.
विहङ्गमान्प्लवङ्गांश्च प्रशस्तांस्तानभक्षयत्
ती उत्तम पक्षी आणि माकडे सुद्धा खाऊन टाकू लागली.
रक्तान्तप्रेतकेशैशअच चित्रासीद्भूर्भयङ्करी
प्रेतांच्या आणि भुतांच्या रक्ताने माखलेल्या केसांनी सजलेली पृथ्वी भीतीदायक झाली.
कृत्वातिदुःखितां पश्चाद्वनान्तरमुपागमत्
ती खूप दुःख पसरवून मग जंगलाच्या खोल भागात गेली.
जगाम नर्मदातीरं मुनिसिद्धनिषेवितम्
ती नर्मदेच्या काठी पोहोचली, जिथे ऋषी आणि सिद्ध लोक वावरत.
अपश्यत्कञ्चन मुनिं रमन्तं प्रियया सह
तेथे तिने एका ऋषीला त्याच्या प्रियेबरोबर आनंद करताना पाहिले.
जाग्राह चातिवेगेन व्याधो मृगशिशं यथा
शिकाऱ्याने जसा हरिणाच्या पिल्लाला पकडतो, तशी तिने वेगाने त्याला पकडले.
शिरस्यञ्जलिमाधाय प्रोवाच भयविह्वाला
ती घाबरून, हात जोडून डोक्यावर ठेवून बोलू लागली.
प्राणप्रिय प्रदानेन कुरु पूर्णं मनोरथम्
माझ्या सर्वात प्रिय असलेल्या प्राणांचे दान देऊन माझी मनोकामना पूर्ण कर.
न राक्षसस्ततो ऽनाथां पाहि मां विजने वने
या एकाकी जंगलात मला, निराधाराला, त्या राक्षसापासून वाचव.
तथापि बालवैधव्यं किं वक्ष्याम्यरिमर्दन
तरीही, शत्रूंचा नाश करणारा, माझ्या लहान वयातल्या वैधव्याबद्दल मी काय सांगू?