काञ्चनं चायसं चैव सुखदुःखे तथैव च
सोने आणि लोखंड, सुख-दुःख—या सगळ्याकडे तो सारखेच पाहतो.
जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा
जीवन आणि मृत्यू—दोन्ही समान समजून, मग तो ब्रह्म प्राप्त करतो.
तर्थेद्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा
भिक्षूने आपल्या इंद्रियांना मनाने नियंत्रणात ठेवावे.
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम्
तसेच, बुद्धीच्या प्रकाशाने आत्म्याचे दर्शन करता येते.
यञ्चान्यदपि वेत्तव्यं तत्त्वतो वेत्ति तद्भवान्
जे काही खरे जाणणे आवश्यक आहे, ते सर्व तू खरेच जाणतोस, हे श्रेष्ठा.
गुरोश्चैव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया
गुरूच्या कृपेने आणि स्वतःच्या शिस्तीने हे साध्य होते.
ज्ञानं दिव्यं समादीप्तं तेनासि विदितो विदितो मम
दिव्य ज्ञान प्रज्वलित झाल्यावर, त्याने तू मला पूर्णपणे ज्ञात झालास.
अधिकं च तवैश्वर्यं तञ्च त्वं नावबुध्यसे
तुझे ऐश्वर्य आणखी मोठे आहे, पण तुला त्याची जाणीव नाही.
उत्पन्ने चापि विज्ञा ने नाधिगच्छन्ति ताङ्गतिम्
ज्ञान उत्पन्न झाले तरी, सर्वजण त्या अवस्थेला पोहोचत नाहीत.
विमुच्य हृदयग्रन्थीनार्तिमासादयन्ति ताम्
हृदयातील गाठी सुटल्यावर, ते दुःखमुक्तीची अवस्था गाठतात.
व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्पदम्
दृढ निश्चयाशिवाय, हे ब्रह्मन्, ती अवस्था मिळत नाही.
नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते
नृत्य-गाण्यात उत्सुकता राहत नाही, आणि आसक्तीही निर्माण होत नाही.
पश्यामित्वां महाभाग तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिम्
हे महाभाग, मी पाहतो की तू स्वतःचं कौतुक आणि निंदा दोन्ही सारख्याच मनाने करतोस.
आस्थितं परमं मार्गे अक्षयं चाप्यनामयम्
तू अविनाशी आणि दुःखरहित अशा श्रेष्ठ मार्गावर चालला आहेस.
तस्मिन्वै वर्तसे विप्रकिमन्यत्परिपृच्छसि
तू त्या मार्गातच वावरतोस, मग ऋषी, अजून काय विचारतोस?
आत्मनात्मानमास्थाय दृष्ट्वा चात्मानमात्मना
तू स्वतःवर विश्वास ठेवून, स्वतःच्याच द्वारे स्वतःला ओळखतोस.
शैशिरं गिरिमासाद्य पाराशर्यं ददर्श च
थंड डोंगरावर पोहोचल्यानंतर त्याने पराशर्यालाही पाहिलं.
आरर्णेयो विशुद्धात्मा दिवाकरसमप्रभः
आरर्णेय हा निर्मळ मनाचा आणि सूर्यासारखा तेजस्वी होता.
ततो निवेदयामास पितुः सर्वमुदारधीः
मग त्या उदार मनाच्या मुलाने वडिलांना सर्व काही सांगितलं.
तच्छत्वा वेदकर्तासौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना
हे ऐकून वेदांचे कर्ता अंतःकरणात आनंदित झाला.
समालिङ्ग्य सुतं व्यासः स्वपार्श्वस्थं चकार च
व्यासांनी आपल्या मुलाला मिठी मारली आणि जवळ बसवलं.
शैलशृङ्गाद्भुवं प्राप्ता याजनाध्यापने रताः
यज्ञ आणि अध्यापनात रमलेले ते सर्वजण डोंगरशिखरावरून खाली पृथ्वीवर आले.
तूर्ष्णीं ध्यानपरो धीमानेकान्ते समुपाविशत्
तो ज्ञानी एकांतात शांतपणे ध्यानात मग्न बसला.
भो भो महर्षे बासिष्ठ ब्रह्मघोषो न वर्तते
अहो महर्षी वसिष्ठ, ब्रह्मध्वनी आता ऐकू येत नाही.
ब्रह्मघोषैर्विरहितः पर्वतो ऽयं न शोभते
ब्रह्मध्वनी नसल्यामुळे हा डोंगर आता शोभत नाही.
वेदान्वेदविदा चैव सुप्रसन्नमनाः सदा
जो वेद आणि त्यांचा अर्थ जाणतो आणि नेहमी प्रसन्नचित्त असतो.
शुकेन सह पुत्रेण वेदाभ्यासमथाकरोत्
त्याने आपल्या पुत्र शुकासोबत वेदांचा अभ्यास केला.
वातो ऽतिमात्रं प्रववौ समुद्रानिलवीजितः
समुद्राच्या वाऱ्यामुळे प्रचंड वारा वाहू लागला.
शुको वारितमात्रस्तु कौतूहलसमन्वितः
शुकाला थांबवलं तरी त्याच्या मनात कुतूहल भरलेलं होतं.
आख्यातुमर्हति भवान्सर्वं वायोर्विचैष्टितम्
तुम्ही वाऱ्याच्या सर्व हालचाली सांगाव्यात अशी इच्छा आहे.