सात्त्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना
सात्त्विक मार्ग धरून, आपल्याच मनाने आपले स्वरूप ओळखावे.
संपश्यन्नैव लिप्येत जले वारिचरगो यथा
असे पाहिल्यावर, तो जसा पाण्यात राहणारा जलचर पाण्याने ओलावत नाही, तसा लिप्त होत नाही.
विहाय देहं निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः शुभसंगतः
शरीर सोडून, मुक्त होऊन, द्वैतभाव न ठेवता, सत्पुरुषांच्या संगतीत राहतो.
धार्यते या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः
द्विजांनी, मुक्तीच्या शास्त्रात पारंगत असलेल्या लोकांनी जी गोष्ट पाळली आहे, तीच खरी आहे.
स्वयं च शक्यं तद्द्रष्टुं सुसमाहितर्चतसा
स्वतः मन एकाग्र करून, भक्तीपूर्वक साधना केल्यावर, ते प्रत्यक्ष पाहता येते.
यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते स तु
जो इच्छा करत नाही, द्वेषही करत नाही, तोच खरा ब्रह्म प्राप्त करतो.
पूर्वैराचरितो धर्मश्चतुराश्रमसंज्ञकः
पूर्वजांनी आचरलेला धर्म म्हणजे चार आश्रमांचा मार्ग आहे.
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा
कर्माने, मनाने आणि वाणीने, अशा प्रकारे ब्रह्माची प्राप्ती होते.
त्यक्त्व कामं च लोभं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते
इच्छा आणि लोभ सोडल्यावर, मगच ब्रह्मत्व मिळते.
समो भवति निर्द्वुद्वो ब्रह्म संपद्यते तदा
जो मनाने सम, अस्वस्थता नसलेला होतो, तोच ब्रह्म प्राप्त करतो.
काञ्चनं चायसं चैव सुखदुःखे तथैव च
सोने आणि लोखंड, सुख-दुःख—या सगळ्याकडे तो सारखेच पाहतो.
जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा
जीवन आणि मृत्यू—दोन्ही समान समजून, मग तो ब्रह्म प्राप्त करतो.
तर्थेद्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा
भिक्षूने आपल्या इंद्रियांना मनाने नियंत्रणात ठेवावे.
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम्
तसेच, बुद्धीच्या प्रकाशाने आत्म्याचे दर्शन करता येते.
यञ्चान्यदपि वेत्तव्यं तत्त्वतो वेत्ति तद्भवान्
जे काही खरे जाणणे आवश्यक आहे, ते सर्व तू खरेच जाणतोस, हे श्रेष्ठा.
गुरोश्चैव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया
गुरूच्या कृपेने आणि स्वतःच्या शिस्तीने हे साध्य होते.
ज्ञानं दिव्यं समादीप्तं तेनासि विदितो विदितो मम
दिव्य ज्ञान प्रज्वलित झाल्यावर, त्याने तू मला पूर्णपणे ज्ञात झालास.
अधिकं च तवैश्वर्यं तञ्च त्वं नावबुध्यसे
तुझे ऐश्वर्य आणखी मोठे आहे, पण तुला त्याची जाणीव नाही.
उत्पन्ने चापि विज्ञा ने नाधिगच्छन्ति ताङ्गतिम्
ज्ञान उत्पन्न झाले तरी, सर्वजण त्या अवस्थेला पोहोचत नाहीत.
विमुच्य हृदयग्रन्थीनार्तिमासादयन्ति ताम्
हृदयातील गाठी सुटल्यावर, ते दुःखमुक्तीची अवस्था गाठतात.
व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्पदम्
दृढ निश्चयाशिवाय, हे ब्रह्मन्, ती अवस्था मिळत नाही.
नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते
नृत्य-गाण्यात उत्सुकता राहत नाही, आणि आसक्तीही निर्माण होत नाही.
पश्यामित्वां महाभाग तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिम्
हे महाभाग, मी पाहतो की तू स्वतःचं कौतुक आणि निंदा दोन्ही सारख्याच मनाने करतोस.
आस्थितं परमं मार्गे अक्षयं चाप्यनामयम्
तू अविनाशी आणि दुःखरहित अशा श्रेष्ठ मार्गावर चालला आहेस.
तस्मिन्वै वर्तसे विप्रकिमन्यत्परिपृच्छसि
तू त्या मार्गातच वावरतोस, मग ऋषी, अजून काय विचारतोस?
आत्मनात्मानमास्थाय दृष्ट्वा चात्मानमात्मना
तू स्वतःवर विश्वास ठेवून, स्वतःच्याच द्वारे स्वतःला ओळखतोस.
शैशिरं गिरिमासाद्य पाराशर्यं ददर्श च
थंड डोंगरावर पोहोचल्यानंतर त्याने पराशर्यालाही पाहिलं.
आरर्णेयो विशुद्धात्मा दिवाकरसमप्रभः
आरर्णेय हा निर्मळ मनाचा आणि सूर्यासारखा तेजस्वी होता.
ततो निवेदयामास पितुः सर्वमुदारधीः
मग त्या उदार मनाच्या मुलाने वडिलांना सर्व काही सांगितलं.
तच्छत्वा वेदकर्तासौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना
हे ऐकून वेदांचे कर्ता अंतःकरणात आनंदित झाला.