स च तांमन्त्रतः पूजां प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने मंत्रांनी पूजा स्वीकारली.
उदारसत्त्वाभिजनो राजापि गुरुसूनवे
राजा, उत्तम स्वभाव आणि कुळाचा, गुरूच्या मुलाला म्हणाला.
किमागमनिमित्येव पर्यपृच्छद्विधानवित्
विधी जाणणाऱ्या राजाने विचारले, 'तुम्ही कशासाठी आलात?'
विदेहराजोह्याद्योमे जनको नाम विश्रुतः
विदेहाचा राजा, जनक नावाने प्रसिद्ध, माझा पूर्वज आहे.
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च सर्वं छेत्स्यत्यसंशयम्
कर्म असो वा निवृत्ती, तो सर्व निर्णय नक्कीच घेईल.
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि
म्हणून, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला योग्य ते सांगावे.
कथं च मोक्षः कर्तव्यो ज्ञानेन तपसापि वा
मुक्ती कशी मिळवावी — ज्ञानाने की तपाने?
कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः
उपनयन झाल्यावर, तो वेदांना मनापासून वाहिलेला असावा.
देवतानां पितॄणां च ह्यतृष्णश्चानसूयकः
देवतांप्रती आणि पितरांप्रती त्याच्या मनात ना तृष्णा असावी, ना हेवा.
अभ्यनुज्ञामनुप्राप्य समावर्तेत वै द्विजः
अनुमती मिळाल्यावर, द्विजाने घरी परतावे.
अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनादृते
तो हेवा न करता, योग्य रीतीने, अग्नीची सेवा करीत, त्यांची उपेक्षा न करता वागावा.
तानेवाग्नीन्यथान्यायं पूजयन्नतिथिप्रियः
त्या अग्नींची यथायोग्य पूजा करीत, आणि पाहुण्यांचा स्नेही असावा.
निर्द्वन्द्वो वीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत्
द्वैतभाव नसलेला, वासना नसलेला, ब्रह्माश्रमात निवास करावा.
न विना गुरुसंवासाज्ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः
गुरुजींसोबत राहिल्याशिवाय ज्ञान मिळत नाही, असे सांगितले आहे.
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति
हे मी आपल्याला विचारतो; आपण ते सांगण्यास पात्र आहात.
न विना गुरुसंबधाज्ज्ञानस्याधिगमस्तथा
गुरुजींशी नाते जोडल्याशिवाय ज्ञान मिळत नाही.
विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तत्रोभयं त्यजेत्
स्वतःचे कर्तव्य ओळखून आणि पूर्ण करून, तो दोन्ही गोष्टी सोडून द्याव्यात.
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते
शुभ किंवा अशुभ कर्म केल्याने इथे मुक्ती मिळत नाही.
आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं हि प्रथमाश्रमे
शुद्ध मनाचा मनुष्य पहिल्याच आश्रमात मुक्ती मिळवतो.
त्रिधाश्रमेषु कोन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः
जो श्रेष्ठत्वाची इच्छा करतो, त्याला या तिन्ही आश्रमांत काय अर्थ आहे?
सात्त्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना
सात्त्विक मार्ग धरून, आपल्याच मनाने आपले स्वरूप ओळखावे.
संपश्यन्नैव लिप्येत जले वारिचरगो यथा
असे पाहिल्यावर, तो जसा पाण्यात राहणारा जलचर पाण्याने ओलावत नाही, तसा लिप्त होत नाही.
विहाय देहं निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः शुभसंगतः
शरीर सोडून, मुक्त होऊन, द्वैतभाव न ठेवता, सत्पुरुषांच्या संगतीत राहतो.
धार्यते या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः
द्विजांनी, मुक्तीच्या शास्त्रात पारंगत असलेल्या लोकांनी जी गोष्ट पाळली आहे, तीच खरी आहे.
स्वयं च शक्यं तद्द्रष्टुं सुसमाहितर्चतसा
स्वतः मन एकाग्र करून, भक्तीपूर्वक साधना केल्यावर, ते प्रत्यक्ष पाहता येते.
यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते स तु
जो इच्छा करत नाही, द्वेषही करत नाही, तोच खरा ब्रह्म प्राप्त करतो.
पूर्वैराचरितो धर्मश्चतुराश्रमसंज्ञकः
पूर्वजांनी आचरलेला धर्म म्हणजे चार आश्रमांचा मार्ग आहे.
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा
कर्माने, मनाने आणि वाणीने, अशा प्रकारे ब्रह्माची प्राप्ती होते.
त्यक्त्व कामं च लोभं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते
इच्छा आणि लोभ सोडल्यावर, मगच ब्रह्मत्व मिळते.
समो भवति निर्द्वुद्वो ब्रह्म संपद्यते तदा
जो मनाने सम, अस्वस्थता नसलेला होतो, तोच ब्रह्म प्राप्त करतो.