क्रीडन्त्यश्च हसंत्यश्च गायन्त्यश्चैव ताः शुकम्
तेथे त्या स्त्रिया पोपटासोबत खेळत, हसत आणि गात होत्या.
आरणेयस्तु शुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियः
आरणेय हा निर्मळ मनाचा, क्रोधावर आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला होता.
पादशौचं तु कृत्वा वै शुकः संध्यामुपास्य च
पोपटाने पाय धुऊन, संध्याकाळची पूजा केली.
पूर्वरात्रे तु तत्रासौ भूत्वा ध्यानपरायणः
रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात तो ध्यानात मग्न झाला.
ततः प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचमनन्तरम्
मग सकाळी उठून त्याने लगेच शौचादी शुद्धता केली.
अनेन विधिना तत्र तदहःशेषमप्युत
अशा प्रकारे त्याने उरलेला दिवस तेथे घालवला.
तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास नारद
आणि नारद, त्याने ती रात्र राजघराण्यातच घालवली.
पुरः पुरोहितं कृत्वा सर्वाण्यन्तः पुराणि च
पुजाऱ्याला पुढे ठेवून, सर्व अंतःपुरात प्रवेश केला.
महदासनमादाय सर्वरत्नविभूषितम्
त्याने सर्व रत्नांनी सजवलेले मोठे आसन आणले.
तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णिशास्त्रदृष्टेन कर्मणा
तेथे त्याला कार्ष्णि विधीनुसार बसवले.
स च तांमन्त्रतः पूजां प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने मंत्रांनी पूजा स्वीकारली.
उदारसत्त्वाभिजनो राजापि गुरुसूनवे
राजा, उत्तम स्वभाव आणि कुळाचा, गुरूच्या मुलाला म्हणाला.
किमागमनिमित्येव पर्यपृच्छद्विधानवित्
विधी जाणणाऱ्या राजाने विचारले, 'तुम्ही कशासाठी आलात?'
विदेहराजोह्याद्योमे जनको नाम विश्रुतः
विदेहाचा राजा, जनक नावाने प्रसिद्ध, माझा पूर्वज आहे.
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च सर्वं छेत्स्यत्यसंशयम्
कर्म असो वा निवृत्ती, तो सर्व निर्णय नक्कीच घेईल.
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि
म्हणून, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला योग्य ते सांगावे.
कथं च मोक्षः कर्तव्यो ज्ञानेन तपसापि वा
मुक्ती कशी मिळवावी — ज्ञानाने की तपाने?
कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः
उपनयन झाल्यावर, तो वेदांना मनापासून वाहिलेला असावा.
देवतानां पितॄणां च ह्यतृष्णश्चानसूयकः
देवतांप्रती आणि पितरांप्रती त्याच्या मनात ना तृष्णा असावी, ना हेवा.
अभ्यनुज्ञामनुप्राप्य समावर्तेत वै द्विजः
अनुमती मिळाल्यावर, द्विजाने घरी परतावे.
अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनादृते
तो हेवा न करता, योग्य रीतीने, अग्नीची सेवा करीत, त्यांची उपेक्षा न करता वागावा.
तानेवाग्नीन्यथान्यायं पूजयन्नतिथिप्रियः
त्या अग्नींची यथायोग्य पूजा करीत, आणि पाहुण्यांचा स्नेही असावा.
निर्द्वन्द्वो वीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत्
द्वैतभाव नसलेला, वासना नसलेला, ब्रह्माश्रमात निवास करावा.
न विना गुरुसंवासाज्ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः
गुरुजींसोबत राहिल्याशिवाय ज्ञान मिळत नाही, असे सांगितले आहे.
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति
हे मी आपल्याला विचारतो; आपण ते सांगण्यास पात्र आहात.
न विना गुरुसंबधाज्ज्ञानस्याधिगमस्तथा
गुरुजींशी नाते जोडल्याशिवाय ज्ञान मिळत नाही.
विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तत्रोभयं त्यजेत्
स्वतःचे कर्तव्य ओळखून आणि पूर्ण करून, तो दोन्ही गोष्टी सोडून द्याव्यात.
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते
शुभ किंवा अशुभ कर्म केल्याने इथे मुक्ती मिळत नाही.
आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं हि प्रथमाश्रमे
शुद्ध मनाचा मनुष्य पहिल्याच आश्रमात मुक्ती मिळवतो.
त्रिधाश्रमेषु कोन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः
जो श्रेष्ठत्वाची इच्छा करतो, त्याला या तिन्ही आश्रमांत काय अर्थ आहे?