अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते
जो माणूस अधर्माचे वर्तन करतो, तोच खरा शत्रू समजला जातो.
तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः
अशा माणसाला सर्वात मोठा शत्रू समजावे; हेच शास्त्रांचे ठाम मत आहे.
दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साह कारणम्
दुष्टांचा नाश झाल्यामुळे सज्जनांना नवे उत्साह मिळतो.
पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कतवान्प्रभुः
प्रभूंनी आपल्या नातू अंशुमंत याला पुत्र म्हणून स्वीकारले.
युयोज सारविद्भूयो ह्यश्चानयनकर्मणि
त्यांनी पुन्हा एकदा बुद्धिमान सार याला आणण्याची जबाबदारी दिली.
कपिलं तेजसांराशिं साष्टाङ्गंप्रणनामहा
ते तेजाचा सागर असलेल्या कपिलांना पूर्ण नमस्कार करून वाकले.
उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम्
त्याने शांतचित्त असलेल्या सनातन देवदेवतेला बोलले.
परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः
सज्जन नेहमी दुसऱ्यांच्या उपकारात रमलेले असतात आणि क्षमाशील असतात.
नहि संहरतेज्योत्स्नां चन्द्रश्चाण्डालवेश्मनः
जसा चंद्र आपले प्रकाश चांडाळाच्या घरातून कधीही मागे घेत नाही,
ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणो ऽमरैः शशी
देवतांनी जरी चंद्राचे भक्षण केले तरी तो सर्वांना परम तृप्ती देतो.
सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनोजनः
त्याचप्रमाणे, सुजन माणूस सर्वत्र सुगंध पसरवतो.
संजातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम
हे पुरुषोत्तम, लोकांना माहित आहे की तू या लोकांचा राज्य करण्यासाठी जन्म घेतलास.
नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च
ब्रह्मण्यशील आणि ब्रह्मध्यानात मग्न असलेल्या तुला नमस्कार.
वरं वरय चेत्याह प्रसन्नो ऽस्मि तवानघ
तो म्हणाला, 'तू एखादी वर माग,' कारण मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, हे निष्पापा.
प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत
आपल्या पूर्वजांना ब्रह्मलोकात पोहोचवा, असे त्याने सांगितले.
गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम्
गंगा आणून, तुझा नातू पूर्वजांना स्वर्गात नेईल.
कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम्
पूर्वजांचे पाप धुऊन, तो त्यांना परमपदाला नेईल.
पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत्
तो आपल्या आजोबांकडे गेला आणि घडलेली सर्व हकीकत सांगितली.
विधाय तपसा विष्णुमाराध्यापपदंहरेः
त्याने तप करून आणि विष्णूची भक्ती करून, हरीचे पावन स्थान मिळवले.
तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः
त्याच्यापासून भगिरथाचा जन्म झाला, ज्याने गंगा स्वर्गातून पृथ्वीवर आणली.
गङ्गां भगीरथायाः चिन्तयामा स धारणे
भगिरथाने गंगा आणण्याच्या विचारात मन एकाग्र केले.
आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन्
गंगा आणून, तिच्या पाण्याने पूर्वजांना स्पर्श केला, त्यांना शुद्ध केले आणि स्वर्गात नेले.
यस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः
त्याचा पुत्र मित्रसह सर्व लोकांत प्रसिद्ध झाला.
गङ्गाबिन्दुनिषेवेणंपुनर्मुक्तो नृपो ऽभवत्
गंगेच्या थेंबांनी पूजा करून, राजा पुन्हा मुक्त झाला.
गङ्गाबिन्दूभिषेकेण पुनः शुद्धो ऽबयत्कथम्
गंगेच्या थेंबांनी अभिषेक केल्यावर तो पुन्हा कसा शुद्ध झाला?
शृण्वतां वदतां चैव गङ्गाख्यानं शुभावहम्
गंगेची कथा ऐकली किंवा सांगितली, तर ती शुभ फल देते.
बुभुजे पृथिवीं सर्वां पितृवद्रञ्जयन्प्रजाः
त्याने सर्व पृथ्वीचा उपभोग घेतला आणि प्रजेला वडिलांसारखे सुख दिले.
रक्षिता तद्वदमुना सर्वधर्माविरोधिना
त्याने वडिलांसारखेच, सर्व धर्माचे पालन करत पृथ्वीचे रक्षण केले.
त्रिंशदष्टसहस्राणि बुभुजे पृथिवीं युवा
तरुण वयात त्याने अठ्ठावीस हजार वर्षे पृथ्वीवर राज्य केले.
विवेश्व सबलः सम्यक् शोधितं ह्यासमन्त्रिभिः
तो आपल्या सैन्यासह, मंत्र्यांसोबत नीट स्वच्छ केलेल्या सभागृहात गेला.