महीरुहां श्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः
नद्यांच्या प्रवाहाने काठावरची झाडेही पडतात.
तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मुर्खत्वं चापि जायते
तेथे नेहमीच श्रीमंती वाढते, आणि मूर्खपणाही जन्म घेतो.
नामसाम्यादहो चित्रं धत्तूरो ऽपिमदप्रदः
नावातील साम्यामुळे, धत्तूराही नशा देतो हे किती विचित्र!
यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम्
जसा वारा अग्नीचा मित्र, तसा विष सापाचा.
यदि पश्यत्यामहितं स पश्यति न संशयः
तो हानिकारक गोष्ट पाहतोच, यात शंका नाही.
स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात्
त्या अग्नीने क्षणात सगळ्या समुद्रांना राख केले.
अकालप्रलयं मत्वा चुक्रुशुः शोकलालसाः
जगाचा अंत वेळेपूर्वीच झाला आहे असे समजून, ते लोक दुःखाने व्याकुळ होऊन रडू लागले.
सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः
सज्जनांचा राग सहन करणे कठीण असते म्हणून त्यांनी पटकन समुद्रात प्रवेश केला.
देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते
दैवी दूत म्हणाला, 'झालेले सर्व प्रकार यक्षांना माहीत आहेत.'
दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचाति हर्षितः
तो अत्यंत आनंदाने म्हणाला, 'दुष्टांना दैवाने योग्य शिक्षाच दिली आहे.'
अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते
जो माणूस अधर्माचे वर्तन करतो, तोच खरा शत्रू समजला जातो.
तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः
अशा माणसाला सर्वात मोठा शत्रू समजावे; हेच शास्त्रांचे ठाम मत आहे.
दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साह कारणम्
दुष्टांचा नाश झाल्यामुळे सज्जनांना नवे उत्साह मिळतो.
पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कतवान्प्रभुः
प्रभूंनी आपल्या नातू अंशुमंत याला पुत्र म्हणून स्वीकारले.
युयोज सारविद्भूयो ह्यश्चानयनकर्मणि
त्यांनी पुन्हा एकदा बुद्धिमान सार याला आणण्याची जबाबदारी दिली.
कपिलं तेजसांराशिं साष्टाङ्गंप्रणनामहा
ते तेजाचा सागर असलेल्या कपिलांना पूर्ण नमस्कार करून वाकले.
उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम्
त्याने शांतचित्त असलेल्या सनातन देवदेवतेला बोलले.
परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः
सज्जन नेहमी दुसऱ्यांच्या उपकारात रमलेले असतात आणि क्षमाशील असतात.
नहि संहरतेज्योत्स्नां चन्द्रश्चाण्डालवेश्मनः
जसा चंद्र आपले प्रकाश चांडाळाच्या घरातून कधीही मागे घेत नाही,
ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणो ऽमरैः शशी
देवतांनी जरी चंद्राचे भक्षण केले तरी तो सर्वांना परम तृप्ती देतो.
सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनोजनः
त्याचप्रमाणे, सुजन माणूस सर्वत्र सुगंध पसरवतो.
संजातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम
हे पुरुषोत्तम, लोकांना माहित आहे की तू या लोकांचा राज्य करण्यासाठी जन्म घेतलास.
नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च
ब्रह्मण्यशील आणि ब्रह्मध्यानात मग्न असलेल्या तुला नमस्कार.
वरं वरय चेत्याह प्रसन्नो ऽस्मि तवानघ
तो म्हणाला, 'तू एखादी वर माग,' कारण मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, हे निष्पापा.
प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत
आपल्या पूर्वजांना ब्रह्मलोकात पोहोचवा, असे त्याने सांगितले.
गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम्
गंगा आणून, तुझा नातू पूर्वजांना स्वर्गात नेईल.
कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम्
पूर्वजांचे पाप धुऊन, तो त्यांना परमपदाला नेईल.
पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत्
तो आपल्या आजोबांकडे गेला आणि घडलेली सर्व हकीकत सांगितली.
विधाय तपसा विष्णुमाराध्यापपदंहरेः
त्याने तप करून आणि विष्णूची भक्ती करून, हरीचे पावन स्थान मिळवले.
तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः
त्याच्यापासून भगिरथाचा जन्म झाला, ज्याने गंगा स्वर्गातून पृथ्वीवर आणली.