व्यस्ताव्यस्तैर्युतास्तैस्तैः कर्कटाद्यास्ततस्तु यः
त्या सर्वांसोबत, वेगळे आणि एकत्रित, कर्क इत्यादी राशी मिळतात.
गतभोग्यासवः कार्याः सायनाःस्वेष्टभास्कराः
भोगायचे भाग गणावे लागतात; संध्याकाळचे सूर्याच्या इच्छित स्थितीनुसार असतात.
अभिष्टधटिकासुभ्यो भोग्यासून्प्रविशोधयेत्
इच्छित दंडिका आणि शुभा यांतून भोगलेले भाग वजा करावेत.
शेषं त्रिंशत्क्रमाद्ध्यस्तमशुद्धेन विभाजितम्
शिल्लक भाग, क्रमाने तीस ने वाढवून, अशुद्ध संख्येने विभागावा.
प्राक्पश्चान्नतनाडीभ्यस्तद्वल्लङ्कोदयासुभिः
पूर्व आणि पश्चिम नाडींतून, त्याचप्रमाणे, उदय आणि अस्ताच्या भागांसह.
भोग्यासूनूनकस्याथ भुक्तासूनधिकस्य च
भोगायच्या भागात कमी असेल किंवा भोगलेल्या भागात जास्त असेल.
विराह्वर्कभुजांशाश्चेदिन्द्राल्पाः स्याद् ग्रहो विधोः
जर सूर्याच्या किरणांचा भाग इंद्राच्या भागापेक्षा कमी असेल, तर ग्रहण चंद्राचं मानलं जातं.
अर्कं विधुर्विधुं भूभा छादयत्यथा छन्नकम्
जसं एखादं आवरण सूर्य, चंद्र किंवा पृथ्वी झाकून टाकतं, तसं ग्रहण त्यांना लपवून टाकतं.
तत्स्वच्छन्नं च मानैक्यार्द्धांशषष्टं दशाहतम्
जे झाकलं जातं आणि त्याचं झाकण, यांचं मापन अर्धा, सहावा भाग आणि दहा पट अशा प्रमाणात केलं जातं.
स्थित्यर्द्धं घटिकादिस्याद्व्यङ्गबाह्वंशसंमितैः
स्थिरतेच्या काळाचा अर्धा भाग, अवयवांच्या प्रमाणानुसार आणि वेळेच्या मोजणीनुसार ठरतो.
तदन्यथाधिके तस्मिन्नेवं स्पष्टे सुखान्त्यगे
जर त्यात काही जास्ती असेल, तर अशा स्पष्ट आणि सुखद शेवटी हे लागू होतं.
पूर्णान्तं मध्यमत्र स्याद्दर्शान्तेञ्जं त्रिभोनकम्
इथे पूर्ण शेवट मध्यम मानला जातो; अमावस्येच्या शेवटी तो भाग तीन पट असतो.
तद्दिघ्नांशकृतिद्व्यूनार्द्धार्कयुता हरिः
त्या भागाला त्याच्या दिशेनुसार गुणा करा, दोन वजा करा, सूर्याचा अर्धा भाग जोडा, आणि हरि मिळतो.
हराप्तालंबनं स्वर्णवित्रिभेर्काधिकोनके
हरिचं आधार सोनं आहे; त्या भागाचा तीन पट घ्या, आणि मोजणीत एक जोडा.
शरोनोलंबनषडघ्ने तल्लवाढ्योनवित्रिभात्
बाणाचा आधार सहा पट कमी आहे; मोजणीत एक जोडा, मग त्या भागाचा तीन पट घ्या.
शब्देन्दुलिप्तैः षड्भिस्तु भक्तानतिर्नतिर्नतांशदिक्
शब्द आणि चंद्र यांनी चिन्हित केलेल्या सहा भागांनी, भक्तीने वाकणं, न वाकणं आणि दिशेचा भाग मोजला जातो.
ततश्छन्नस्थितिदले साध्ये स्थित्यर्द्धषट्त्रिभिः
मग झाकलेल्या अवस्थेत, पान स्थिरतेच्या अर्ध्या वेळेने आणि तीन पट भागाने ठरवलं जातं.
संस्कृतेस्ताभ्यां स्थित्यर्द्धे भवतः स्फुटे
त्या दोन्हींच्या गणनेतून, स्थिरतेचा अर्धा भाग स्पष्ट होतो.
अर्काद्यूना विश्व ईशा नवपञ्चदशांशकाः
सूर्यापेक्षा कमी असणारे विश्व आणि ईश, नव आणि पंधरा अशा भागांनी ओळखले जातात.
दृष्ट्वा ह्यादौ खेटबिंबं दृगौञ्च्ये लंबमीक्ष्य च
सुरुवातीला ग्रहाचं गोलक पाहून, डोळ्यांनी त्याचा आधार पाहिला जातो.
अस्ते सावयवा ज्ञेया गतैष्यास्तिथयो बुधैः
जेव्हा ते मावळतं, तेव्हा ते संपूर्ण अवयवांसह ओळखावं; जाणकार येण्याजाण्याच्या वेळा ठरवतात.
संस्कारदिकलंबनमङ्गुलाद्यं प्रजायते
गणनेचा आधार, बोटापासून सुरू होणारा, निर्माण होतो.
शृङ्गमन्यत्र उद्वाच्यं बलनाङ्गुललेखनात्
इतरत्र, शिखर हे बळाच्या चिन्हांमधून आणि बोटाच्या रेषेतून सांगितलं जातं.
विकृज्यकाङ्गसिद्धाग्निभक्तालब्धोनसंयुताः
वाकलेल्या अवयवांनी, अग्नीने, भक्तीने आणि मिळालेल्या आधाराशी न जोडलेल्या लोकांनी सिद्धी मिळवली आहे.
ऋज्वोरनृज्वोर्विवरं गत्यन्तरविभाजितम्
गाठी आणि गाठी नसलेल्या जागेतील फट त्यांच्या मार्गातील फरकामुळे वेगवेगळ्या भागात विभागली जाते.
खनत्यासंस्कृतौव्वेषूदक्साम्येन्येन्तरं युतिः
जेव्हा खणण्याची जागा तयार केलेली नसते, तेव्हा दक्षिण आणि इतर दिशा जिथे मिळतात तिथे एकत्र येणे होते.
यदा भेदोलंबनाद्यं स्फुटार्थं सूर्यपर्ववत्
जेव्हा वेगळेपणाला आधार मिळतो, तेव्हा अर्थ अगदी स्पष्ट होतो, जणू काही सूर्याच्या सांध्यांसारखा.
तयुते मण्डले क्रान्त्यौ तुल्यत्वे वै धृताभिधः
जेव्हा त्या दोन्ही फिरण्यांचे प्रमाण वर्तुळात सारखे असते, तेव्हा त्याला 'समानतेने धरलेले' असे म्हणतात.
समास्तदा व्यतीपातो भगणार्द्धे तपोयुतौ
मग दोन्ही समान असताना, अर्ध्या वक्रावर सूर्याशी एकत्रित होऊन छेदन होते.
दृक्कल्पसाधितांशादियुक्तयोः स्वावपक्रमौ
गणिताने ठरवलेल्या काळानुसार त्या दोघांचे पुढे जाणे आणि मागे येणे वेगवेगळे असते.