तच्छेषं विवरेणाथ हन्यात्रिज्याङ्ककर्णयोः
मग उरलेला भाग त्या छिद्रातून, धनुष्याच्या दोरी आणि कान यांच्या मधल्या वक्रतेने, फेकला जातो.
ऋणमूने ऽधिके प्रोह्य शेषं वक्रगतिर्भवेत्
जर ऋण जास्त असेल, तर ते वजा केल्यावर उरलेला भाग वाकड्या मार्गाने जातो.
शररुद्रैश्चतुर्यांशुकेन्द्रांशेर्भूसुतादयः
बाण, रुद्र, चंद्राचा चौथाई भाग आणि सूर्याचा भाग हे पृथ्वीच्या संततीत समाविष्ट आहेत.
क्रमज्या विषुवद्भाघ्नी क्षितिज्या द्वादशोद्धृता
क्रमानुसार वक्रता विषुवत्काळाच्या भागाने गुणिले जाते; क्षितिजाची वक्रता बारा ने भागली जाते.
तत्कार्मुकमुदक्रान्तौ धनहीनो पृथक्क्षते
जेव्हा धनुष्य वरच्या बाजूने ओलांडले जाते, आणि संपत्ती नसते, तेव्हा ते वेगळे कमी होते.
याम्यक्रान्तौ विपर्यस्ते द्विगुणैते दिनक्षये
दक्षिणेकडे ओलांडून उलटले असता, दिवसाच्या शेवटी हे दुप्पट होते.
ग्रहलिप्ता भगाभोगाभानि भुक्त्यादिनादिकम्
ग्रहांचे अंश, सूर्याचे भाग, भोगाची सुरुवात आणि इतर गोष्टी.
गतगम्याश्च षष्टिघ्ना भुक्तियोगाप्तनाडिकाः
जात आणि गम्य अंतर साठ ने गुणिले जातात; भोगाचा काळ आणि मिळालेली नाडिका.
गतगम्याश्च षष्टिघ्ना नातोभुक्ततरोद्धृताः
जात आणि गम्य अंतर साठ ने गुणिले आणि सर्वात मोठ्या भोगकाळाने भागले जाते.
शेषं बवो बालवश्च कौलवस्तैतिलो गरः
उरलेला भाग बव, बालव, कौलव, तैतील आणि गर या नावांनी ओळखला जातो.
शकुनिर्नागाश्च चतुष्पद किंस्तुघ्नमेव च
शकुनि, नाग, चतुष्पद आणि किंस्तुघ्न असेही आहेत.
तत्र शकाङ्गुलैरिष्टैः सममण्डलमालिखेत्
तेथे, इच्छित अंगुलांनी वर्तुळ समानपणे आखावे.
तच्छायाग्रं स्पृशेद्यत्र दत्तं पूर्वापराह्नयोः
जिथे छायेचा टोक स्पर्श करतो, ते पूर्वार्ध आणि अपराह्नासाठी दिले जाते.
तन्मध्ये तिमिना रेखा कर्तव्या दक्षिणोत्तत
मध्यभागी, दोऱ्याने दक्षिण ते उत्तर अशी रेषा काढावी.
दिग्मध्यमत्स्यैः संसाध्या विदिशस्तद्वदेव हि
दिशांच्या मध्यभागी असलेल्या मत्स्याने मुख्य आणि उपदिशा ठरवाव्यात.
भुजसूत्राङ्गुलैस्तत्र दत्तैरिष्टप्रभा मता
तेथे, दिलेल्या भुजासूत्र अंगुलांनी इच्छित तेज मानले जाते.
भमण्डलं च विषुवन्मण्डलं परिकीर्तितम्
छायेचे वर्तुळ आणि विषुवत्काळाचे वर्तुळ असे सांगितले आहे.
इष्टच्छायाविषुवतोर्मध्येह्यग्राभिधीयते
इच्छित छाया आणि विषुवत्काळ यांच्या मध्ये टोक असे नाव दिले जाते.
प्रोह्य शङ्कुकृते मूलं छाया शेकुविपर्ययात्
शंकूच्या आकारात मूळ ठेवल्यावर, सावली उलट क्रमाने मोजली जाते.
तद्गुणाद्भदिनैर्भक्त्या द्युगणाद्यदवाप्यते
त्याच्या गुणांनुसार, योग्य पद्धतीने आणि भक्तीने, दिवसांच्या संख्येनुसार फळ मिळते.
तत्संस्वकृताद्धहात्कान्तिच्छायावरदलादिकम्
त्याच्या स्पर्शामुळे तेज, सावली आणि पाकळ्यांचे उमलणे यांसारख्या गोष्टी निर्माण होतात.
लंबाक्षज्ये तयोश्छाये लंबाक्षौ दक्षिमौ सदा
त्यांच्या सावलींच्या उभ्या आणि आडव्या ज्या नेहमी दक्षिणेकडील उभ्या आणि आडव्या असतात.
शेषह्यानांशाः सूर्यस्य तद्वाहुज्याथ कोटिजाः
सूर्याचे उरलेले भाग म्हणजे त्याच्या किरणांच्या ज्या किंवा टोकावरील विभाग.
कोटीज्ययाविभज्याप्ते छायाकर्माबहिर्द्दले
टोकावरील ज्या ने विभागून, सावलीचे गणित बाहेरील भागावर केले जाते.
दिग्भेदोपक्रमः शेषस्तस्य ज्या त्रिज्यया हता
दिशाभेदाची सुरुवात म्हणजे उरलेला भाग; त्याची ज्या तिप्पट ज्या ने गुणिले जाते.
कर्कादौ प्रोह्यचक्रार्द्धात्तुलादौ भार्द्धसंयुतात्त
कर्क राशीच्या सुरुवातीला अर्धवर्तुळातून वजा करावे; तुला राशीच्या सुरुवातीला अर्धवर्तुळात मिळवावे.
तन्मन्दमसकृद्धामंफलं मध्यो दिवाकरः
मंद आणि शीघ्र गती वारंवार लावल्यावर, सूर्याच्या मध्यम स्थितीचे फळ मिळते.
चक्रासवो लब्धयुती स्व्रहोरात्रासवः स्मृताः
वर्तुळाच्या गतीचे आणि मिळालेल्या संख्यांचे बेरीज म्हणजे दिवसाची आणि रात्रीची गती असे म्हणतात.
क्रमादेकद्वित्रिभघाज्या तच्चापानि पृथक् पृथक्
क्रमाने, ज्या एक, दोन, तीन ने विभागाव्यात; त्या वेगवेगळ्या धनुष्ये आहेत.
स्वागाष्टयोर्थगोगैकाः शरत्र्येकं हिमांशवः
स्वतःच्या आठ विभागांसाठी, सूर्य, चंद्र आणि इतर एक-एक शरद ऋतूसाठी, तीन हिवाळ्यासाठी असतात.