पृथक्त्थासिधिमासग्रासूर्यमासविभाजिताः
प्रत्येक वेळी, चंद्रमास सूर्यमासांनुसार वेगळे विभागले जातात.
द्विस्थास्तितिक्षयाभ्यस्ताश्चान्द्रवासरभाजिताः
दोनदा तिथी कमी होतात आणि चंद्रवर्षांचे दिवस विभागले जातात.
सावनोद्यूगसारर्कादिर्दिनमासाब्दयास्ततः
सावन, सूर्य, चंद्र आणि इतर दिवस, महिने, वर्षे असे सांगितले आहेत.
मासाब्ददिनसंख्यासंद्वित्रिघ्नं रूपसंयुतम्
महिने, वर्षे आणि दिवसांची संख्या त्यांच्या रूपांसह दोन किंवा तीनने गुणाकारली जाते.
स्नेहस्य भगणाभ्यस्तो दिनराशिः कुवासरैः
दिवसांची बेरीज पंधरवड्यांनी भागून, वाईट दिवसांच्या संख्येने गुणाकार करावा.
एवं ह्यशीघ्रमन्दाञ्चये प्रोक्ताः पूर्वपापिनः
पूर्वीचे पाप साठवलेल्यांना फळे हळू किंवा लवकर मिळतात असे सांगितले आहे.
योजनानि शतान्यष्टौ भूकर्णौं द्विगुणाः स्मृतः
आठशे योजन हे पृथ्वीच्या परिघाचे माप मानले जाते, आणि कानासारख्या वाढीसाठी ते दुप्पट धरतात.
लंबज्याघ्नस्वजीवाप्तः स्फुटो भूपरिधिः स्वकः
पृथ्वीचा खरा परिघ लांबज्या आणि तिच्या स्वतःच्या जीवाच्या गुणाकाराने, मग त्रिज्येने मिळतो.
कलादितत्फलं प्रार्च्याः ग्रहेभ्यः परिशोधयेत्
काळाच्या गणनेतून मिळणारे फळ ग्रहांनुसार जुळवून घ्यावे.
राक्षसातपदेवौकः शैलयोर्मध्यसूत्रगाः
राक्षस आणि तपस्वी यांची वस्ती दोन डोंगरांच्या मधल्या रेषेवर असते असे म्हटले आहे.
वारप्रवृत्तिवाग्देशे क्षयार्द्धेभ्यधिको भवेत्
ज्या प्रदेशात वार आणि वाणी सुरू होतात, तिथे तोटा अर्ध्याने जास्त मानला जातो.
इष्टनाडीगुणा भुक्तिः षष्ट्या भक्ता कलादिकम्
इच्छित नाडीच्या संख्येने भोग वाढतो; साठवा भाग हा काळाचा आरंभ मानतात.
भचक्रलिप्ताशीत्यंशः परमं दक्षिणोत्तरम्
भचक्रावर दक्षिण व उत्तर या सर्वोच्च बिंदूंना अंशाच्या ऐंशी भागांनी ओळखतात.
तत्र वासं द्विगुणितजीवस्रिगुणितं कुजः
तेथे वास ठरवताना जीवाच्या ज्या दोन पट आणि मंगळाच्या तीन पट जीवाचा विचार करतात.
राशिलिप्ताष्टमो भागः प्रथमं ज्यार्द्धमुच्यते
राशिच्या अंशाचा आठवा भाग प्रथम अर्धज्या असे म्हणतात.
आद्येनैव क्रमात्पिण्डान्भक्ताल्लब्धोनितैर्युतान्
पहिल्या गुणाकाराने क्रमाने भागून, मिळालेली बेरीज एकूण उत्तर मिळते.
परमा पक्रमज्या तु सप्तरन्ध्रगुणेन्दवः
सर्वात मोठी विक्षेपज्या म्हणजे सात छिद्रांचा आणि चंद्राचा गुणाकार आहे.
ग्रहं संशोध्य मन्दोञ्चत्तथा शीघ्नाद्विशोध्य च
ग्रह सुधारल्यानंतर मंद बिंदू आणि वेगवान बिंदू यांनाही योग्य ते बदल करावेत.
गताद्भुजज्याविषमे गम्यात्कोटिः पदे भवेत्
जेव्हा वक्राच्या ज्या पार केली जाते, तेव्हा विषम मार्गात पाया पायाजवळ येतो.
लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ता लब्धज्यापिण्डकं गतम्
अंश खऱ्या किंमतींनी भागल्यावर, मिळालेला ज्या-गुणाकार हा उत्तर मिळतो.
तदवाप्तफलं योज्यं ज्यापिण्डे गतसंज्ञके
मिळालेले फळ त्या ज्या-गुणाकारावर लावावे, ज्याला गतीचे नाव आहे.
लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ता लब्धज्या पिण्डकं गतम्
अंश खऱ्या किंमतींनी भागल्यावर, मिळालेला ज्या-गुणाकार हा उत्तर मिळतो.
तदवाप्तफलं योज्यं ज्यापिण्डे गतसंज्ञके
मिळवलेले फळ, ज्याच्या मोजमापाची जाणीव राहिलेली नाही अशा ज्यापिंडावर लावावे.
ज्यां प्रोह्य शेषं तत्त्वताश्वि हॄन्तं तद्विवरोद्धृम्
ज्या कडून ज्याला काढले, ते उरलेले योग्य प्रकारे त्या फरक म्हणून घ्यावे.
रवेर्मन्दपरिध्यंशा मनवः शीतगोरदाः
सूर्याच्या मंद वर्तुळातील विभागांना 'मनव' म्हणतात, आणि चंद्राच्या विभागांना 'शीतगोरद' म्हणतात.
युग्मान्तेर्थाद्रयः खाग्निसुराः सूर्या नवार्णवाः
जोडीच्या शेवटी असलेल्या विभागांना 'खाग्नि', 'सुरा', 'सूर्य' आणि 'नवार्णव' अशी नावे आहेत.
कुजादीनामतः शौघ्न्यायुग्मान्तेर्थाग्निदस्रकाः
मंगळ वगैरे ग्रहांसाठी, जोडाच्या शेवटी असलेल्या विभागांना 'शौघ्न्य', 'युग्मान्त', 'अग्नि' आणि 'दस्रक' म्हणतात.
ओजान्ते द्वित्रियमताद्विविश्वेयमपर्वताः
विषम राशीच्या शेवटी, दुसऱ्या आणि तिसऱ्या मतानुसार, त्यांना 'विविश्वेय' आणि 'अपरवत' म्हणतात.
ओजयुग्मान्तरगुणाभुजज्यात्रिज्ययोद्धृताः
विषम आणि सम राशीच्या शेवटीचे गुण भुजाज्या आणि त्रिज्या यांच्याकडून मिळतात.
तद्गुणे भुजकोटिज्येभगणांशविभाजिते
त्या गुणात, भुजा, कोटी आणि ज्या यांना त्यांच्या अंश व कला यांनुसार विभागावे.