इच्छघ्नमाद्यहृत्सेष्टं फलं व्यस्ते विपर्ययात्
हवी असलेली आणि प्रथम घेतलेला उर यांचा गुणाकार म्हणजे फळ, उलट क्रमाने वेगळं केलं जातं.
बहुराशिवधं भक्ते फलं स्वल्पवधेन च
अनेक राशींनी भागल्यावर मिळालेलं फळ, आणि कमी संख्येने भागल्यावर मिळालेलं फळ.
मानघ्नकालश्चातीतकालाघ्नफलसंहृताः
मोजमापाने गुणिलेले वेळ, आणि गेलेल्या वेळेने गुणिलेले फळ मिळवावं.
बहुराशिपलात्स्वल्पराशिमासफलं बहु
अनेक राशींच्या फळातून, थोड्या राशीमासांचं फळ भरपूर मिळतं.
क्षेपा मिश्रहताः क्षेपोयोगभक्ताः फलानि च
फेकलेले मिसळून आणि वजा करून, संयोगाने भागलेले फेक, आणि त्याची फळं.
पूर्णोगच्छेत्समेध्यव्येसमेवर्गोर्द्धितेत्यतः
पूर्ण असलेला पुढे जातो, तसेच उत्तमासाठी आणि गट वाढीसाठीही तसंच.
व्येकं व्येकगुणाप्तं च प्राध्नं मानं गुणोत्तरे
एकटा, एकट्याचा गुणाकार, आणि श्रेष्ठ गुणकात मुख्य माप.
श्रुतिकृत्यन्तरपद कोटिर्दोः कर्णवर्गयोः
ऐकण्याच्या दुसऱ्या कृतीचं पाऊल, शिखर, आणि कान व गट यांचा दोष.
राश्योरन्तरवर्गेण द्विघ्ने घाते युते तयोः
दोन राशींमधील फरक दोनने गुणून, त्याचा गुणाकार त्यांच्या बेरीजीत मिळवला,
व्यास आकृतिसंक्षण्णोव्यासास्यात्परिधिर्मुने
म्हणजेच, त्या बेरीजचं वर्गमूळ काढल्यावर व्यास मिळतो, हे ऋषी, असं सांगितलं आहे.
व्यासः शरः शरोनाञ्च व्यासाच्छरगुणात्पदम्
व्यास म्हणजे बाण; आणि बाणाची लांबी व्यासावरून, बाणाच्या नियमानुसार ठरते.
व्यासोष्टतेभवेदेवं प्रोक्तं गणितकोविदैः
म्हणून, व्यास आठने भागिला की असं गणित जाणणाऱ्यांनी सांगितलं आहे.
तुर्यांशेन शरध्नेनाघेनिनाधं चतुर्गणम्
चतुर्थांशाने आणि बाणाने गुणाकार करून, त्यातून वजा केल्यावर चारपट माप मिळतं.
ज्याङ्घ्रीषुध्नोवृत्तवर्गोबग्धिघ्नव्यासाढ्यमौर्विहृत्
ज्या, बाण आणि धनुष्याच्या दोरीसह वर्तुळाचं वर्ग, हे सगळं व्यासाने गुणून आणि भागून, मध्यम किंमत मिळते.
स्थूलमध्यापृवन्नवेधो वृत्ताङ्काशेषभागिकः
जाड, मध्यम आणि सगळ्यात कमी जाडी, वर्तुळाच्या खुणा त्यांच्या भागांनी भागून ठरतात.
वारिव्यासहतं दैर्ध्यंवेधाङ्गुलहतं पुनः
पाण्याने व्यास गुणून, आणि पुन्हा अंगुलांनी जाडीने गुणून, लांबी मिळते.
विस्तारायामवेधानांमङ्गुल्योन्यनाडिघ्नाः
रुंदी, लांबी आणि जाडी, एकमेकांनी गुणल्यावर, त्याचं माप अंगुलांमध्ये मिळतं.
उत्सेधव्यासदैर्ध्याणामङ्गुल्यान्यस्य नो द्विज
उंची, व्यास आणि लांबी, हे सर्व अंगुलांनीच मोजतात, दुसऱ्या प्रकारे नाही, हे द्विजा.
विस्ताराद्यं गुलान्येवं मिथोघ्नान्यपसांभवेत्
म्हणून, रुंदी आणि लांबी एकमेकांनी गुणल्यावर, त्याचं माप हातांच्या मापात मिळतं.
दीपशङ्कुतलच्छिद्रघ्नः शङ्कुर्भैवंभवेन्मुने
दिवा, खिळा आणि छिद्र, हे तिघे गुणल्यावर, ऋषी, खिळ्याचं माप मिळतं.
शङ्कौनृदीपाधश्छिद्रघ्नैर्दीपौच्च्यं नरान्विते
खिळा, दिवा आणि खालचं छिद्र, हे गुणल्यावर, दिव्याची उंची मिळते, हे ज्ञानी.
दीपशङ्क्वन्तरं चाथ च्छायाग्रविवरघ्नभा
दिवा आणि खिळ्याचं अंतर, आणि सावलीच्या टोकाचा फरक, हे गुणल्यावर,
प्रभाप्ता जायते दीपशिखौच्च्यं स्यात्त्रिराशिकात्
प्रकाशाचा विस्तार मिळतो; दिव्याच्या ज्योतीची उंची तीन राशी एवढी असते.
ग्रहमध्यादिकं वक्ष्ये गणिते नातिविस्तरान्
आता मी ग्रहाचं मध्यम स्थान, जास्त विस्तार न करता, गणनेने सांगतो.
तद्दशांशास्तु चत्वारः कृताख्यं पादमुच्यते
त्यापैकी, चार दशांश 'चौरस' किंवा 'पाद' असं म्हणतात.
मनुकृताब्दसहिता युगानामेकसप्ततिः
एकाहत्तर, मनु आणि कृतयुगाच्या वर्षांसह, युगं बनतात.
तावत्येव निशा तस्य विप्रेन्द्र परिकीर्तिता
त्या ब्राह्मणश्रेष्ठा, त्या रात्रीचं वर्णन असं केलं गेलं आहे.
खचरानयनं कार्यमथवेष्टयुगादितः
ग्रहांची हालचाल युगाच्या सुरुवातीपासून ठरवावी.
पूजार्किगुरुशुक्राणां भगणापूर्वपापिनाम्
सूर्य, गुरु, शुक्र, भगा आणि पूर्वी पाप केलेल्यांची पूजा करावी.
दस्रत्र्याष्टरसांकाश्विलोचनानि कुजस्य तु
मंगळाच्या डोळ्यांची उपमा दहा, तीन, आठ आणि सहा रूपांना दिली आहे.