नष्टजन्मविधानं च तथा द्रेष्काणलक्षणम्
नष्ट झालेल्या जन्माचे विधान आणि तसेच द्रेष्काणाचे लक्षण.
तिथिवासरनक्षत्रयोगतिथ्यर्द्धसंज्ञकाः
तिथी, वार, नक्षत्र यांचे योग आणि अर्धतिथी म्हणून ओळखले जाणारे.
चन्द्रता राबलं चैव सर्वलग्रार्तवाह्वयः
चंद्राचा वाढणं आणि कमी होणं, तसेच सर्व नक्षत्रांच्या ऋतूंची नावे.
चौलङ्कर्ण्ययणं मैञ्जी क्षुरिकाबन्धनं तथा
पहिल्यांदा केस कापणे, कान टोचणे, मुण्डन, आणि सुरी बांधणे यांसारख्या विधी.
यात्राप्रवेशनं सद्योवृष्टिः कर्मविलक्षणम्
प्रवास सुरू करणे, एखाद्या ठिकाणी प्रवेश करणे, अचानक पाऊस पडणे, आणि वेगळ्या प्रकारची कामे.
एकं दश शतं चैव सहस्रायुतलक्षकम्
एक, दहा, शंभर, हजार, दहा हजार, आणि एक लाख.
निरवर्व च महापद्मं शङ्कुर्जलधिरेव च
निरवर, महापद्म, शंकू आणि समुद्र हे देखील.
क्रमादुत्क्रमतो वापि योगः कार्योत्तरं तथा
क्रमाने किंवा उलट्या क्रमाने, हवी असलेली फळ मिळवण्यासाठी योग करावा.
शुद्धेद्धरोयद्गुणश्चभाज्यान्त्यात्तत्फलं मुने
जेव्हा भागाकार शुद्ध असतो, तेव्हा भागाकारातून मिळालेला गुणाकार आणि शेवटचा शिल्लक, हेच फळ असतं, हे ऋषी.
अन्त्यात्तु विषमात्त्यक्त्वा कृतिं मूलंन्यसेत्पृथक्
पण शेवटचा अंक विषम असेल, तर तो सोडून देऊन त्याचं मूळ वेगळं ठेवावं.
तत्कृतिं च त्यजेद्विप्र मूलेन विभजेत्पुनः
हे ब्राह्मण, तो गुणाकार सोडून द्यावा आणि पुन्हा मूळाने भागावे.
समत्र्यङ्कहतिः प्रोक्तो घनस्तत्रविधिः पदे
समत्र या क्रियेचा उल्लेख केला आहे; घनासाठी नियम त्या ठिकाणी सांगितला आहे.
विशोध्यं विषमादन्त्याद्धनं तन्मूलमुच्यते
शेवटच्या विषमातून धन शुद्ध करावं; तेच मूळ म्हणतात.
तत्कृतित्वेन निहतान्निघ्नीं चापि विशोधयेत्
त्या गुणाकाराने, जे कमी केलं आहे ते आणि निग्नी, दोन्ही शुद्ध करावीत.
अन्योन्यहारनिहतौ हरांशौ तु समुच्छिदा
एकमेकांमध्ये घेणं आणि कमी करणं यात, भागांचे हिस्से बरोबर कापावेत.
भागप्रभागे विज्ञेयं मुने शास्रार्थचिन्तकैः
भागांच्या प्रमाणातला भाग, हे शास्त्राचा अर्थ विचार करणाऱ्यांनी समजून घ्यावं, हे ऋषी.
भागास्तलस्थहारेण हरं स्वांशाधिकेन तान्
भाग मिळाल्यावर, त्यांच्या स्वतःच्या वाढीव हिस्से त्यांना द्यावेत.
कार्यस्तुल्यहरां शानां योगश्चाप्यन्ततो मुने
जेव्हा हिस्से सारखे असतात, तेव्हा शेवटी त्यांचा योग करावा, हे ऋषी.
अंशाहतिश्छेदघातहृद्भिन्नगुणने फलम्
हिस्से वजा करणे, कापणे, कमी करणे आणि वेगवेगळ्या हिस्स्यांचे गुणाकार यावरून फळ मिळतं.
शेषः कार्यो भागहारे कर्तव्यो गुणनाविधिः
भागवाटप करताना उरलेला भाग घ्यावा; गुणाकाराचा नियम पाळावा.
पदसिद्ध्यै पदे कुर्यादथोरवं सर्वतश्च रवम्
पावलाचं यश मिळवण्यासाठी प्रत्येक पावलावर आणि सर्वत्र आवाज निर्माण करावा.
ऋणं स्वं स्वमृणं कुर्यादृश्ये राशिप्रसिद्धये
आपलं आणि स्वतःचं ऋण दिसेल असं करावं, ज्यामुळे राशीचं चिन्ह मिळवता येईल.
अंशस्त्वविकृतस्तत्र विलोमे शेषमुक्तवत्
इथे भाग बदलत नाही; उलट्या क्रमाने उरलेलं मागे सांगितल्याप्रमाणेच असतं.
इष्टघ्नदृष्टेनैतेन भक्तराशिरनीशितः
हवी असलेली आणि दिसलेली यांचं गुणाकार केल्यावर राशीचं भागाकार मिळतो, न दिलेलं नाही.
राश्यन्तरहृतं वर्गोत्तरं योसुतश्च तौ
राशींमधील फरक म्हणजे गटाचं उरलेलं; जो जन्मतो, ते दोघेही.
एको ऽस्य वर्गो दलितः सैको राशिः परो मतः
यातील एक गट विभागला जातो; त्यामुळे एक राशी श्रेष्ठ मानली जाते.
वर्गयोगान्तरे व्येके राश्योर्वर्गोस्त एतयोः
दुसऱ्या गटाच्या संयोगात, एकटे म्हणजे राशी आणि या दोघांचे गट.
एषीस्यानामुभे व्यक्ते गणिते व्यक्तमेव च
शोधणाऱ्यांपैकी दोघेही स्पष्ट दिसतात, आणि गणनेत फक्त स्पष्ट असलेलं घेतलं जातं.
दृष्टस्य च गुणार्द्धो न युतं वर्गीकृतं गुणः
दिसलेल्या गुणाकाराचा अर्धा भाग जोडला जात नाही; गटात केलेला गुणाकारच गुणक असतो.
भक्तं तथा मूलगुणं ताभ्यां साध्योथ व्यक्तवत्
त्याचप्रमाणे, मूळ गुणक त्या दोघांनी भागल्यावर साध्य होतं, जसं स्पष्टात होतं.