गार्ग्यो नाडायनात्रेयौ गाङ्गेयः पैतृष्वस्रीयः
गार्ग्य, नाडायन, आत्रेय आणि गांग्य — हे सगळे आईच्या बहिणीचे मुलं आहेत.
क्रियायुजोः कर्मकर्त्रोर्धैरियः कौङ्कुमं तथा
कृतीत एकत्र असणारे दोघे, काम करणारा, धीर, आणि कुंकू असं.
स्वार्थे चौरस्तु तुल्यार्थे चन्द्रवन्मुखमीक्षते
स्वार्थासाठी चोर; समान फायद्यासाठी, तो चंद्रासारखं चेहरा पाहतो.
गोमान्धनी च धनवानस्त्यर्थे प्रमितौ कियान्
गाय म्हणजे धन; श्रीमंत माणूस, संकटाच्या वेळी, किती मोजला जातो?
स्रग्वी तपस्वी मेधावी मायाव्यस्त्यर्थ एव च
फुलांची माळ घातलेला, तप करणारा, बुद्धिमान, फसवणारा — हे सगळं फक्त त्या प्रसंगापुरतं आहे.
ईषदपरिसमाप्तौ कल्पव्देशीय एव च
काहीतरी थोडं अपूर्ण असलं, तर त्याला 'जवळजवळ' किंवा 'संपलं असं मानावं' असं म्हणतात.
पटुजातीयः कुत्सायां वैद्यपाशः प्रशंसने
पटू जातीचा माणूस, निंदा करताना; वैद्याचा दोर, स्तुती करताना.
प्राचुर्यादिष्वन्नमयो मृण्मयः स्रीमयस्तथा
भरपूरपणा वगैरेमध्ये, अन्नापासून बनवलेलं; मातीपासून आणि सोन्यापासून बनवलेलं सुद्धा.
कृष्णतरः शुक्लतमः किम आख्यानतो ऽव्ययान्
काळसर, पांढरट — नावानं काय म्हणतात? ते नाश न होणारे आहेत.
परिमाणे जानुदघ्नं जानुद्वयसमित्यपि
मोजमापात, 'गुडघ्यापर्यंत' आणि 'दोन्ही गुडघ्याएवढं' असं म्हणतात.
कतमः कतरः संख्येयविशेषावधारणे
'कोणता' आणि 'दोघांपैकी कोणता' — संख्या ठरवताना वापरतात.
एतादशः कतिपयः कतिथः कति नारद
'इतके', 'काही', 'किती वेळा', आणि 'किती', हे शब्द, नारद.
द्वेधा द्वैधा द्विधा संख्या प्रकारे ऽथ मुनीश्वर
'दोन प्रकारे', 'दुहेरीपणा', 'दोन भागांत' — हे संख्या दाखवण्याचे प्रकार आहेत, हे मुनीश्रेष्ठ.
द्वितयं त्रितपं चापि संख्यायां हि द्वयं त्रयम्
'जोड', 'त्रिकूट', आणि संख्येत 'दोन', 'तीन'.
त्रैणः पौष्णस्तुण्डिभश्च वृन्दारककृषीवलौ
त्रैण, पौष्ण, तुंडिभ, वृंदारक आणि कृषीवल.
अवटीटोवनाटे निबिडं चेक्षुशाकिनम्
अवटीट, वनाट, निबिड आणि चेक्शुशाकिन.
विद्याथुञ्चुर्बहुतिथं पर्वतः शृङ्गिणस्तथा
विद्याथुञ्चु, बहुतिथ, पर्वत आणि शृंगीण हे देखील,
चिल्लश्च चिपिटं चिक्वं वातूलः कुतपस्तथा
चिल्ल, चिपिट, चिक्व, वातूल आणि कुतप हे सुद्धा,
ऊर्णायुश्च मरूतश्चैकाकी चर्मण्वती तथा
ऊर्णायू, मरूत, एकाकी आणि चर्मण्वती हे,
आसंदी वञ्च चक्रीवत्तूष्णीकां जल्पतक्यपि
आसंदी, वंच, चक्रीवत, तुष्णिका आणि जल्पतकी देखील,
शन्तः शन्तिः शंयशन्तौ शंयोहंयुः शुभंयुवत्
शान्त, शान्ति, शम्यशान्त, शम्योहंयु आणि शुभंयु,
भवति बगभूव भविता भविष्यति भवत्वभवद्भघवेच्चापि
भवति, बगभूव, भविता, भविष्यति, भवत, अभवत, भगवत आणि भवेक्का हे सुद्धा,
अत्ति जघासात्तात्स्यत्यत्त्वाददद्याद्द्विरघसदात्स्यत्
अत्ति, जग्हास, अत्तात, स्यति, अत्त्वा, ददत, द्विरघस आणि दात्स्यत,
दिदेव देविता देविष्यति च अदीव्यद्दीव्येद्दीव्याद्वै
दिदेव, देविता, देविष्यति, अदीव्यत, दीव्येत आणि दीव्यात हे खरेच,
सुनोत्वसुनोत्सुनुयात्सूयादशावीदसोष्युत्तुदति च
सुनोत, असुनोत, सुनुयात, सूयात, अशावित, असोष्यत आणि उतुदति हे देखील,
अतौत्सीदतोत्स्यदिति च रुणद्धि रूरोध रोद्धा रोत्स्यति वै
अतौत, सीदत, ओत्स्यत, इति, रुणद्धि, रूरोध,roddha आणि रोत्स्यति हे खरेच,
तनोति ततान तनिता तनिष्यति तनोत्वतनोत्तनुयाद्धि
तनॊति, ततान, तनिता, तनिष्यति, तनोत, अतनोत आणि तनुयात हे खरेच,
अक्रीणात्क्रीणात्क्रीणीयात्क्रीयादक्रैषीदक्रेष्यञ्चोरयति चोरयामास चोरयिता चोरयिष्यति चोरयतु
अक्रीणात, क्रीणात, क्रीणीयात, क्रीयात, अक्रैषीत, अक्रेष्यत, चोरयति, चोरयामास, चोरयिता, चोरयिष्यति आणि चोरयतु,
क्रियासमभिहारे तु पण्डितो बोभूयते मुने
मुनिवर, क्रियेच्या संग्रहात पंडिताला 'बोभूयते' असे म्हणतात.
अनुदात्तञितो धातोः क्रियाविनिमये तथा
अनुदात्त संयोग असलेल्या धातूच्या क्रिया बदलातही असेच होते.