लडीरितो वर्तमाने भूते ऽनद्यतने तथा
'लट्' लकार वर्तमान काळासाठी आणि आजच्या दिवसाबाहेरील भूतकाळासाठी वापरतात.
विध्यादौ स्यादाशिषि च लिङितो द्विविधो मुने
विधिलिंग आणि इच्छाशक्ती दर्शवणारे लिंग दोन प्रकारचे असतात, हे मुनिवर.
स्यादनद्यतने ऌटू च भविष्यति तु धातुतः
'लृट्' लकार भविष्यकाळासाठी वापरतात, पण जेव्हा धातूच भविष्यकाळ दर्शवतो तेव्हा नाही.
सिद्धोदाहरणं विद्धि संहितादिपुरः सरम्
संपूर्ण काळाचे उदाहरण संहिता वगैरे ग्रंथांमध्ये दिलेले आहे, असे समजावे.
होतॄकारस्तथा सेयं लाङ्गलीषा मनीषया
'होतृ', 'कार', 'सेयं', 'लाङ्गली', 'षा' हे रूप परंपरेने मान्य आहेत.
शीतार्तश्च मुनिश्रेष्ठ सेंद्रः सौकार इत्यपि
श्रेष्ठ मुनी, 'शीतार्त', 'सेन्द्र', 'सौकार' ही रूपेही अशीच आहेत.
त आद्या विष्णवे ह्यत्र तस्मा अर्घो गुरा अधः
ही सुरुवातीची रूपे विष्णूसाठी आहेत; म्हणून अर्घ्य गुरूच्या खाली ठेवतात.
शौरी एतौ विष्णु इमौ दुर्गे अमू नो अर्जुनः
'शौरी' आणि 'एतौ' हे विष्णूसाठी, 'इमौ' दुर्गेसाठी, 'अमू' आपल्यासाठी, 'अर्जुनः' देखील तसाच.
षडत्र षण्मातरश्च वाक्छुरो वाग्धस्रिथा
'षड्' म्हणजे इथे सहा, 'षण्मातरः' म्हणजे सहा मातांचे नाव, 'वाक्छुर' आणि 'वाग्धस्रिता' हीही अशीच नावे आहेत.
प्रश्नस्त्वथ हरिःषष्ठः कृष्णष्टीकत इत्यपि
आता, 'प्रश्न' हे हरिच्या सहाव्या रूपाचे नाव आहे; 'कृष्णष्टीक' हेही तसेच एक नाव आहे.
चक्रिंश्छिन्धि भवाञ्छौरिर्भवाञ्शौरिरित्यपि
तू चक्रधारी आहेस, तू चोर आहेस, आणि तूच पराक्रमी आहेस.
तेजांसि मंस्यते गङ्गा हरिश्छेत्ता मरःशिवः
ती गंगेतील तेज समजते; हरि छेदला तर मृत्यू, शिव छेदला तर नाश.
रोमो दृष्टो ऽबला अत्र सुप्ता इष्टा इमा यतः
केस दिसतात; इथे दुर्बळ झोपलेले आहेत; हेच इच्छित आहेत, म्हणून.
एष शार्ङ्गी सैष रामः संहितैवं प्रकीर्तिता
हा शार्ङ्गधारी आहे, हाच राम आहे; अशी ही संहिता प्रसिद्ध आहे.
रामे रञ्जत् मे मनः सुविशदं हे राम तुभ्यं नमः
रामामध्ये माझे मन आनंदित होते, निर्मळ आणि स्वच्छ; हे राम, तुला नमस्कार.
सर्व इत्यादिका गोपाः सखा चैव पतिर्हरिः
सर्व गवळ्यांपासून सुरुवात करून, सगळे मित्र आहेत; आणि हरि पती आहे.
अनङ्घान्गोधुग्लिट् च द्वे त्रयश्चत्वार एव च
दोषरहित, गायीचे अंग असलेले, दोन, तीन, चार असेही.
अष्टौ अयं मुने सम्राट् सविभ्रद्वपुङ्मनः
आठ, हे मुनी, हा सम्राट चंचल रूप आणि मनाचा आहे.
उशनासाविंमे पुंसि स्यारक्तलविरामकाः
उशनास आणि आवि या पुरुषात आहेत; ते लाल आहेत, थांबण्याचा चिन्ह असलेले.
गौर्नौंरुपान् दूद्यौर्गोः क्षुत् ककुप्संवित्तु वा क्वचित्
गाय, नौका, रूपे, दूध, भूक, आकाश आणि कधी कधी ज्ञान.
ग्रामण्यंबुरवलप्वेवं कर्तृ चातिरि वातिनु
ग्रामप्रमुख, पाणी, वाणी, तसेच कर्ता, अतिरेकी आणि वारा.
एतद्ब्रह्माहश्च दण्डी असृक्किञ्चित्त्यदादि च
हे ब्रह्मा आहे, दंडधारी, रक्त, थोडे आणि आरंभ.
तिर्यग्यकृच्छकृच्चैव ददद्भवत्पचत्तुदत्
आडवे जाणारे, कठीण, देणारे; होणे, खाणे आणि मारणे.
गुणद्रव्य क्रियायोगांस्रिलिङ्गांश्च कति ब्रुवे
गुण, द्रव्य, क्रिया, योग आणि लिंग किती आहेत ते मी सांगतो.
पटुः स्वयंभूः कर्ता च माता चैव व पिता च ना
कुशल, स्वयंभू, करणारा आणि आई आहे, पण वडील नाही.
धनाकृसोमौ चागर्हस्तविर्ग्रथास्वर्णन्बहू
धन, चंद्र, गायीचा हात; रथ, सोने आणि बरेच काही.
रिमपव्विषाद्वजातानहो तथा सर्वं विश्वोभये चोभौ अन्यान्तरेतराणि च
रिमापासून जन्मलेले, विष, वज्र, सर्प; तसेच सर्व, विश्व, दोन्ही आणि परस्पर इतर.
पूर्वोत्तरोत्तराश्चैव दक्षिणश्चोत्तराधरौ
पूर्वीचे, नंतरचे, तसेच दक्षिण, वरचे आणि खालचे.
युष्मदस्मञ्च प्रथमश्चरमोल्पस्तथार्धकः
तुमचं आणि आमचं — पहिलं, शेवटचं, कमी आणि अर्धं असं.
स्वेकाभुविरोधपरि विपर्ययश्चाव्ययास्तथा
स्वतःचं आणि दुसऱ्याचं विरोध, उलटं आणि नाश न होणारे असं.