भृते ऽहनि तु कर्तव्यं प्रतिमासं तु वत्सरम्
त्याला भरणपोषणाच्या दिवशी करावे, आणि दर महिन्याला एक वर्षभर करावे.
पिण्डांश्चगो ऽजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जले ऽपि वा
तो गायींना, मेंढ्यांना, शेळ्यांना किंवा अग्नीत, किंवा पाण्यातही पिंड अर्पण करावा.
हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरम्
एक महिना हविष्य अन्नाने, आणि एक वर्ष पायसाने करावे.
ऐणरौरववाराहशाशैर्मांसैर्यथाक्रमम्
काळानुसार कृष्णमृग, मेंढी, वराह, आणि शश यांचे मांस वापरावे.
खड्गामिषं महाकल्पं मधु मुन्यन्नमेव च
गेंडा मांस श्रेष्ठ मानले जाते, तसेच मध आणि मुन्यांचे अन्नसुद्धा.
यो ददाति गयास्थश्च सर्वमानन्त्यमश्नुते
जो गायेला देतो, तो सर्व अनंत फळे मिळवतो.
कल्यां कन्यावेदिनश्च पशून्वै सत्सुतानपि
सद्गुणी पत्नी, कन्येची वाचना करणारे, जनावरे आणि चांगले पुत्र मिळतात.
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रान्स्वर्णरूप्ये सकुप्यके
ब्रह्मतेज असलेले पुत्र, सुवर्ण आणि चांदीच्या भांड्यात मिळतात.
प्रतिपत्प्रभृतिष्वेकां वर्जयित्वा चतुर्दशीम्
प्रतिपदेला सुरू करून, चौदावी सोडून इतर सर्व तिथींना.
स्वर्गं ह्यपत्यमोजश्च शौर्यं क्षेत्रं बलं तथा
स्वर्ग, संतती, बळ, शौर्य, शेती आणि सामर्थ्य मिळते.
प्रवृत्तं चक्रतां चैव वाणिज्यप्रभृतीनि च
समृद्धी, राज्य, आणि व्यापार वगैरे मिळतात.
धनं विद्यां भिषक् सिद्धिं कुप्यङ्गा अप्यजाविकम्
धन, विद्या, औषधोपचारात यश, भांडी, आणि उपजीविका मिळते.
कृत्तिकादि भरण्यन्तं सकामानाप्नुयादिमान्
कृत्तिका पासून भरणीपर्यंत, तो सर्व इच्छित वस्तू मिळवतो.
वसुरुद्रादितिसुताः पितरः श्राद्धदेवताः
वसु, रुद्र, आदित्य हे पुत्र म्हणजे श्राद्धाचे देवता आहेत.
आयुः प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च
आयुष्य, संतती, संपत्ती, विद्या, स्वर्ग, मुक्ती आणि सुख —
इत्येवं कथितं किञ्चित्कल्पाध्याये विशेषतः
अशा प्रकारे या कल्पाध्यायात काही भाग विशेष करून सांगितला आहे.
य इमं चिन्तयेद्विद्वान्कल्पाध्यायं मुनीश्वर
हे मुनीश्रेष्ठा, जो विद्वान हा कल्पाध्याय मनात ठेवून चिंतन करतो —
यः शृणोति नरो भक्त्या दैवे पित्र्ये च कर्मणि
आणि जो मनुष्य भक्तीभावाने, दैवी आणि पितृकार्य यांच्याविषयी हे ऐकतो —
धनं विद्यां यशः पुत्रान्परत्र च गतिं पराम्
तो संपत्ती, विद्या, कीर्ती, पुत्र आणि पुढील जन्मी उत्तम मार्ग प्राप्त करतो.
कथयिष्ये समासेन शृणुष्व सुसमाहितः
आता मी तुला थोडक्यात सांगतो, तू एकाग्रतेने ऐक.
सिद्धरूपप्रबन्धेन मुखं वेदस्य सांप्रतम्
आता सिद्धरूप मांडणीने वेदाचा आरंभ सांगितला जातो.
स्वौजसः प्रथमा प्रोक्ता सा प्रातिपदिकात्मिका
पहिली 'स्वौजसः' म्हणून ओळखली जाते, ती प्रतिपदिकाच्या स्वरूपाची आहे.
अर्थावत्प्रातिपदिकं धातुप्रत्ययवार्जितम्
प्रतिपदिक म्हणजे अर्थ असलेले, पण धातू आणि प्रत्यय नसलेले शब्द.
द्वितीया कर्मणि प्रोक्तान्तरान्तरेण संयुते
दुसरी विभक्ती कर्मासाठी वापरली जाते, जेव्हा मध्ये काही जोडले जाते.
येन क्रियते तत्करणं सः कर्ता स्यात्करोति यः
ज्याच्यामुळे काही कृती होते, तो कर्ता असतो; जो कृती करतो तो कर्ता.
यस्मै दित्सा धारयेद्वै रोचते संप्रदानकम्
ज्याच्याकडे देण्याची इच्छा असते, त्याला संप्रदान म्हणतात.
यतो ऽपैति समादत्ते अपदत्ते च यं यतः
ज्याच्याकडून काही निघून जाते, किंवा घेतले जाते, किंवा काढून घेतले जाते —
ङ्योःसुपः सप्तमी तु स्यात्सा चाधिकरणे भवेत्
'ङि' आणि 'सु' या जोडल्यावर सप्तमी विभक्ती होते, ती अधिकरणासाठी वापरली जाते.
ईप्सितं चानीप्सितं यत्तदपादानकं स्मृतम्
जे काही इच्छित किंवा अनिच्छित असते, त्याला अपादान म्हणतात.
एतैर्योगे द्वितीया स्यात्कर्मप्रवचनीयकैः
या सर्वांबरोबर कर्मप्रवचनीय शब्द जोडल्यावर दुसरी विभक्ती वापरतात.