वर्तते यत्र मार्ताण्डः कथं तत्रतमो भवेत्
जिथे सूर्य आहे तिथे अंधार कसा राहील?
चकार तत्सरस्तीरे मुनिप्रोक्तविधानतः
ती त्या सरोवराच्या काठी ऋषींनी सांगितलेल्या पद्धतीने विधी पार पाडले.
प्रपेदे परमं धाम नत्वा चौर्वं मुनीश्वरम्
तिने और्व या महर्षींना वंदन करून परमधाम प्राप्त केलं.
परं पदं प्रयान्त्येव महद्भिरवलोकिताः
जे महान लोकांच्या दृष्टीत येतात, तेच खरं उच्च स्थान गाठतात.
यदि पश्यति पुण्यात्मा स प्रयाति परां गतिम्
जर पुण्यवान आत्मा ते पाहतो, तर तो श्रेष्ठ मार्गाला पोहोचतो.
चकार तस्य शुश्रूषां सपत्न्या सह नारद्
नारद, तिने आपल्या सौपत्नीबरोबर त्यांची सेवा केली.
चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषआं प्रतिवासररम्
त्यांनी दररोज भक्तिभावाने सेवा केली.
तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः संपदं प्रति
तिच्या मनात सौपत्नीच्या संपत्तीबद्दल वाईट विचार येऊ लागले.
न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया
गराने आपल्या सामर्थ्याचा दाखला दिला नाही, कारण तो ऋषींची सेवा करण्यात मग्न होता.
चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा
त्याने आपले पुण्य संपलेले असल्यामुळे सेवा केली.
सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा
योग्य वेळी, मनापासून आणि निष्कलंकपणे त्याने सेवा केली.
न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम्
सत्कर्म करणाऱ्या माणसांना या जगात खूप मोठे सुख असते का?
तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम्
महान आत्म्यांची सेवा केल्याने हे सर्व लवकरच नाहीसे होते.
कलामात्रो ऽपि शीताशुः शंभुना स्वीकृतो यथा
शंकराने स्वीकारलेल्या अगदी थोड्या राखेनेही कल्याण होते.
इहामुत्र च विग्नेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः
या जगात आणि पुढील जन्मातही, हे विघ्नांचा स्वामी, सज्जन लोक सर्वांत पूज्य असतात.
गर्भं प्रात्पो गरो जीर्णो मासत्रयमहो ऽद्भुतम्
गरा थकला होता, तो गर्भात गेला; तीन महिने गेले—हे खरंच आश्चर्यकारक होते.
जातकर्म चचकारासौ तन्नाम सगरेति च
त्याने जन्माचे विधी केले आणि त्या मुलाचे नाव सगर ठेवले.
चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः
मुनिवरांनी चूडाकर्म आणि उपनयनसंस्कारही केले.
समर्थं सगरं दृष्ट्वा किञ्चिदुद्भिन्नशैशवम्
सगर अजून लहानपणात असला तरी तो समर्थ आहे हे पाहून,
सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने
सगराला ऋषी और्व यांनी नीट शिक्षण दिले.
सभित्कुशांवुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत्
तो दररोज कुश, फुले आणि इतर पूजेच्या वस्तू आणत असे.
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः
सगराने दोन्ही हात जोडून आणि नम्रतेने बोलले.
तत्सर्वं मेसमाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम
हे सर्व मला सांग, कारण मला ते ऐकायची खूप उत्सुकता आहे.
पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तो ऽपि मृतोपमाः
ज्यांना वडील नाहीत, असे लोक जरी जिवंत असले तरी मृतासारखेच असतात.
यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते
ज्याला आई-वडील नाहीत, त्याला कधीच सुख मिळत नाही.
अपुत्रस्य वृथां जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि
ज्याला मुलगा नाही किंवा जो कर्जात बुडालेला आहे, त्याचा जन्म व्यर्थच आहे.
पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः
जशी स्त्री पतीशिवाय असहाय होते, तसंच वडिलांशिवाय मूल असहाय होतं.
पशुहीनो यथा वैश्यस्तया पित्रा विनार्भक्तः
जसा व्यापारी जनावरांशिवाय असहाय होतो, तसंच वडिलांशिवाय मुलाचं हाल होतं.
तपो यथा दयाहीनं सथा पित्रा विवार्भकः
जसं दयाशिवाय तप व्यर्थ आहे, तसंच वडिलांशिवाय मुलाचं आयुष्य रिकामं वाटतं.
बेदहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भक्तः
जसा लगाम नसलेला घोडा वश राहत नाही, तसंच वडिलांशिवाय मुलाचं जीवन अस्थिर होतं.