प्रणीतायां समासन्नास्तस्मात्तां पूरयेज्जलैः
प्रणीता जवळ असली की, ती पाण्याने भरावी.
परिस्तीर्य्य ततो दर्भेः परिदध्यादिमां बुधः
दर्भा घालून त्यावर पात्र ठेवावे, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
दर्भरूपतया त्रीणि पवित्रच्छेदनानि च
दर्भाच्या रूपात तीन पवित्र छेद केले जातात.
तेनातिपुण्यदं कर्म पवित्रमिति कीर्तितम्
यामुळे ते कर्म अत्यंत पुण्यदायक होते आणि त्याला पवित्र असे म्हणतात.
कुलालचक्रघटितं आसुरं मृण्मयं स्मृतम्
कुंभाराच्या चाकावर बनवलेले मृत्तिकेचे पात्र आसुरी समजले जाते.
स्रुवे च सर्वकर्माणि शुभान्यप्यशुभानि च
स्रुवा वापरून सर्व शुभ आणि अशुभ कर्मे केली जातात.
अग्रे धूतेन वैधव्यं मध्यं चैव प्रजाक्षयः
स्रुवा पुढे वापरल्यास वैधव्य येते, मध्ये वापरल्यास संतती नष्ट होते.
अग्निः सूर्यश्च सोमश्च विरिञ्चिरनिलो यमः
अग्नी, सूर्य, सोम, विरिञ्चि, अनिल आणि यम—
अग्निर्भघोगार्थनाशाय सूर्यो व्याधिकरो भवेत्
अग्नी धनाचा नाश करतो, सूर्य आजार आणतो.
अनिलो वृद्धिदः प्रोक्तो यमो मृत्युप्रदो मतः
अनिल वृद्धी देतो, यम मृत्यू देतो असे मानले जाते.
पूर्वं तु सर्वशाखं स्यात्पञ्चशाखं तथापरम्
सर्व शाखांसह पहिले पात्र असावे, त्यानंतर पाच शाखांचे पात्र असावे.
पलाशश्चैव विज्ञेयाः स्रुवे चैव तथा स्रुचि
स्रुवा आणि स्रुच यासाठी पलाशाची लाकूड योग्य आहे.
विप्राणां चैतदाख्यातं ह्यन्येषामङ्गुलोनकम्
हे ब्राह्मणांसाठी सांगितले आहे; इतरांसाठी एक बोट कमी असते.
दृष्टिदोषविनाशार्थं पात्राणां प्रोक्षणं स्मृतम्
पात्रांवरील दोष दूर करण्यासाठी त्यांना शिंपडावे असे सांगितले आहे.
तस्मिन्पूर्णीकृते विप्र यज्ञसंपूर्णता भवेत्
पात्र पूर्ण भरल्यावर, हे ब्राह्मण, यज्ञ पूर्ण होतो.
पुष्कलानि तु चत्वारि पूर्णपात्रं विदुर्बुधाः
चार पूर्ण पात्रे असतील तर ती पुष्कळ मानली जातात, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
दत्ते तृप्तोभवेद्वह्निः शापं दद्याञ्च दारुणम्
होम दिल्यावर अग्नी तृप्त होतो; नाहीतर तो कठोर शाप देतो.
प्राजापत्यं मुखं प्रोक्त कटिर्व्याहृतिभिः स्मृता
मुख प्राजापत्य म्हणतात आणि कमरेला व्याहृतींच्या नावाने ओळखतात.
तथा स्विष्टकृतं विप्र श्रोत्रे पूर्णाहुतिस्तथा
त्याचप्रमाणे, ब्राह्मणांनो, स्विष्टकृत कानात असतो आणि पूर्णाहुतीसुद्धा तशीच असते.
द्विशीर्षकं च षण्नेत्रं पिङ्गलं सप्तजिह्वकम्
तो दोन डोकी, सहा डोळे, पिंगट रंग आणि सात जिभा असलेला आहे.
स्रुक्स्त्रुवौ चाक्षमाला च या शक्तिर्दक्षिणे करे
दक्षिण हातात समिधा, चमचा, माळ आणि शक्ती असते.
मेषारूढं चतुःशृङ्गं बालादित्यसमप्रभम्
तो मेंढ्यावर बसलेला, चार शिंगांचा आणि बालसूर्यासारखा तेजस्वी आहे.
ज्ञात्वैवमग्निदेहं तु होमकर्मसमाचरेत्
अग्नीचे असे रूप जाणून मगच होमकर्म करावे.
जुहुयाद्यस्तु हस्तेन स विप्रो ब्रह्महा भवेत्
जो हाताने होम करतो, तो ब्रह्महत्येचा दोषी ब्राह्मण होतो.
सर्वकामसमृद्ध्यर्थं तिलाधिक्यं हविर्मतम्
सर्व इच्छा पूर्ण व्हाव्यात म्हणून होमात भरपूर तीळ वापरावेत.
अभिचारे सूकरी स्यान्मृगी हंसी शुभात्मके
अभिचारात, सूकर, हरिण किंवा शुभ हंस यांचा यज्ञद्रव्य म्हणून वापर करावा.
मध्यमानामिकाङ्गुष्टैर्मृगी सुद्रा प्रकीर्तिता
हरिणाच्या यज्ञद्रव्याचा होम मध्यम, अनामिका आणि अंगठा या बोटांनी करावा असे सांगितले आहे.
दधिमध्वाज्यसंयुक्त ऋत्विग्भिर्जुहुयात्तिलैः
ऋत्विजांनी दही, मध आणि तुपात मिसळलेले तीळ होमावे.
कुशास्त्वनामिकासक्ताः कार्याः स्युः पुण्यकर्मणि
पुण्यकर्मात अनामिका बोटाला कुशा बांधाव्यात.
गणानामाधिपत्ये च रुद्रेण ब्रह्मणा तथा
गणांच्या अधिपत्यासाठी रुद्र आणि ब्रह्मा यांच्याद्वारे यज्ञ होतो.