तेनाद्भिरुक्षणं प्रोक्तं मुनिभिर्विधि कोविदैः
म्हणूनच, पाण्याने शिंपडावे असे विधिपरांगत ऋषींनी सांगितले आहे.
शुभदे मृण्मये पात्रे प्रोक्ष्याद्भिस्तं निधायपयेत्
शुभ देणाऱ्या मातीच्या भांड्यात पाणी शिंपडून ते ठेवावे.
वेद्यां निधापितस्तस्मात्समिद्गर्भो हुताशनः
वेदीवर ठेवले असता, समिधांनी युक्त अग्नी स्थापन होतो.
तेभ्यः संरक्षणार्थाय ब्रह्माणं तद्दिशि न्यसेत्
त्यांच्या रक्षणासाठी त्या दिशेला ब्राह्मण ठेवावा.
यजमानः पूर्वतः स्युर्द्विजाः सर्वे ऽपि नारद
यजमान आणि सर्व ब्राह्मण पूर्वेकडे असावेत, नारद.
कर्तोदासीन चित्तस्तत्कर्म नश्येदिति स्थितिः
कर्त्याचे मन उदास असेल तर ते कर्म निष्फळ होते, हीच प्रथा आहे.
ऋत्विजां नियमो नास्ति यथालाभं समर्चयेत्
ऋत्विजांसाठी कोणताही बंधन नाही; जसे मिळेल तसे पूजन करावे.
आज्यस्थाली त्र्यङ्गुलाथ चरुस्थाली षडङ्गुला
साजूक तुपाचे भांडे तीन बोटे रुंद, तर चरूचे भांडे सहा बोटे रुंद असावे.
स्रुवं षडङ्गुल प्रोक्तं स्रुचं सार्द्धत्रयाङ्गुलम्
स्रुवा सहा बोटांची लांबी असते, आणि स्रुच साडेतीन बोटांची असते.
प्रोक्षिण्या उत्तरे भागे प्रणीतापात्रमष्टभिः
प्रोक्षणीच्या उत्तरेकडे आठ प्रमाण असलेली प्रणीता पात्र ठेवावे.
प्रणीतायां समासन्नास्तस्मात्तां पूरयेज्जलैः
प्रणीता जवळ असली की, ती पाण्याने भरावी.
परिस्तीर्य्य ततो दर्भेः परिदध्यादिमां बुधः
दर्भा घालून त्यावर पात्र ठेवावे, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
दर्भरूपतया त्रीणि पवित्रच्छेदनानि च
दर्भाच्या रूपात तीन पवित्र छेद केले जातात.
तेनातिपुण्यदं कर्म पवित्रमिति कीर्तितम्
यामुळे ते कर्म अत्यंत पुण्यदायक होते आणि त्याला पवित्र असे म्हणतात.
कुलालचक्रघटितं आसुरं मृण्मयं स्मृतम्
कुंभाराच्या चाकावर बनवलेले मृत्तिकेचे पात्र आसुरी समजले जाते.
स्रुवे च सर्वकर्माणि शुभान्यप्यशुभानि च
स्रुवा वापरून सर्व शुभ आणि अशुभ कर्मे केली जातात.
अग्रे धूतेन वैधव्यं मध्यं चैव प्रजाक्षयः
स्रुवा पुढे वापरल्यास वैधव्य येते, मध्ये वापरल्यास संतती नष्ट होते.
अग्निः सूर्यश्च सोमश्च विरिञ्चिरनिलो यमः
अग्नी, सूर्य, सोम, विरिञ्चि, अनिल आणि यम—
अग्निर्भघोगार्थनाशाय सूर्यो व्याधिकरो भवेत्
अग्नी धनाचा नाश करतो, सूर्य आजार आणतो.
अनिलो वृद्धिदः प्रोक्तो यमो मृत्युप्रदो मतः
अनिल वृद्धी देतो, यम मृत्यू देतो असे मानले जाते.
पूर्वं तु सर्वशाखं स्यात्पञ्चशाखं तथापरम्
सर्व शाखांसह पहिले पात्र असावे, त्यानंतर पाच शाखांचे पात्र असावे.
पलाशश्चैव विज्ञेयाः स्रुवे चैव तथा स्रुचि
स्रुवा आणि स्रुच यासाठी पलाशाची लाकूड योग्य आहे.
विप्राणां चैतदाख्यातं ह्यन्येषामङ्गुलोनकम्
हे ब्राह्मणांसाठी सांगितले आहे; इतरांसाठी एक बोट कमी असते.
दृष्टिदोषविनाशार्थं पात्राणां प्रोक्षणं स्मृतम्
पात्रांवरील दोष दूर करण्यासाठी त्यांना शिंपडावे असे सांगितले आहे.
तस्मिन्पूर्णीकृते विप्र यज्ञसंपूर्णता भवेत्
पात्र पूर्ण भरल्यावर, हे ब्राह्मण, यज्ञ पूर्ण होतो.
पुष्कलानि तु चत्वारि पूर्णपात्रं विदुर्बुधाः
चार पूर्ण पात्रे असतील तर ती पुष्कळ मानली जातात, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
दत्ते तृप्तोभवेद्वह्निः शापं दद्याञ्च दारुणम्
होम दिल्यावर अग्नी तृप्त होतो; नाहीतर तो कठोर शाप देतो.
प्राजापत्यं मुखं प्रोक्त कटिर्व्याहृतिभिः स्मृता
मुख प्राजापत्य म्हणतात आणि कमरेला व्याहृतींच्या नावाने ओळखतात.
तथा स्विष्टकृतं विप्र श्रोत्रे पूर्णाहुतिस्तथा
त्याचप्रमाणे, ब्राह्मणांनो, स्विष्टकृत कानात असतो आणि पूर्णाहुतीसुद्धा तशीच असते.
द्विशीर्षकं च षण्नेत्रं पिङ्गलं सप्तजिह्वकम्
तो दोन डोकी, सहा डोळे, पिंगट रंग आणि सात जिभा असलेला आहे.