वन्ध्येव यौवनवती न तस्य साफल्यवति भवति
जशी वंध्या स्त्री तरुण असली तरीही तिला फळ येत नाही, तसं त्याचंही होतं.
ज्ञात्वा वेदाङ्गमाद्यं तु ब्रह्मभूयाय कल्पते
जो वेदाचा पहिला भाग जाणतो, तो ब्रह्माशी एकरूप होण्यासाठी पात्र होतो.
यस्य विज्ञानमात्रेण स्यात्कर्मकुशलो नरः
फक्त ज्ञानामुळेच मनुष्य कर्मात कुशल होतो.
चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्च पञ्चमः
चौथा आहे आङ्गिरस, आणि पाचवा आहे शांतिकल्प.
नक्षत्रकल्पे निर्दिष्टं ज्ञातव्यं तदिहापि च
नक्षत्रकल्पात जे सांगितलं आहे, ते इथेही जाणून घ्यावं.
धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्ध्यै प्रोक्तं सविस्तरम्
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष मिळवण्यासाठी हे सविस्तर सांगितलं आहे.
निर्दिष्टाः संहिताकल्पे मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
हे सर्व संहिताकल्पात सत्यदर्शी ऋषींनी सांगितले आहेत.
अभिचारविधानेन निर्दिष्टानि स्वयंभुवा
अभिचारविधी स्वयंभूने सांगितले आहेत.
तथान्तरिक्षोत्पातानां शान्तयो ह्युदिताः पृथक्
त्याचप्रमाणे, आकाशातील अपशकुन शांत करण्याचे उपाय वेगळे सांगितले आहेत.
विशेषः पृथगेतेषां स्थितः शङ्खान्तरेषु च
यांच्या विशेषता स्वतंत्रपणे आणि शंखांमध्येही निश्चित केल्या आहेत.
वक्ष्यामि ते द्विजश्रेष्ठ सावधानतया शृणु
द्विजश्रेष्ठा, मी तुला समजावून सांगतो, लक्षपूर्वक ऐक.
कण्ठं भित्त्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गल्यकाविमौ
घसा भेदून हे दोन्ही बाहेर पडतात आणि त्यामुळे शुभता मिळते.
सो ऽथ शब्दं प्रंयुजीत तदानन्त्यार्थमिष्यते
मग एक शब्द उच्चारावा, कारण तो अनंततेसाठी मानला जातो.
न्यूनाधिका निष्फलाय कर्मणो ऽभिमतस्य च
कमी, जास्त किंवा मनाशी न ठरवलेली कर्मे निष्फळ ठरतात.
तेषां संरक्षणार्थाय प्रोक्तं परिसमूहनम्
त्यांच्या रक्षणासाठी पूर्णपणे शुद्ध करण्याची पद्धत सांगितली आहे.
न्यूनाधिका न कर्त्तव्या इत्येव परिभाषितम्
कमी किंवा जास्त कर्मे करू नयेत, हीच मुख्य सूचना आहे.
गोमयेनोपलेप्येयं तदर्थमिति नारद
नारद, यासाठी हे गोमयाने लिंपावे असे सांगितले आहे.
यज्ञार्थं गोमयं तस्या नाहरेदिति भाषितम्
यज्ञासाठी त्यावर गोमय आणू नये, असे सांगितले आहे.
तषां प्रहरणार्थाय मतं प्रोद्धरणं द्विज
त्यांना काढण्यासाठी, काढून टाकणे योग्य मानले आहे, द्विज.
अस्थिकण्टकसिद्ध्यर्थं ब्रह्मणा परिभाषितम्
हाडे आणि काटे काढून टाकण्यासाठी हा नियम ब्रह्मदेवांनी सांगितला.
तेनाद्भिरुक्षणं प्रोक्तं मुनिभिर्विधि कोविदैः
म्हणूनच, पाण्याने शिंपडावे असे विधिपरांगत ऋषींनी सांगितले आहे.
शुभदे मृण्मये पात्रे प्रोक्ष्याद्भिस्तं निधायपयेत्
शुभ देणाऱ्या मातीच्या भांड्यात पाणी शिंपडून ते ठेवावे.
वेद्यां निधापितस्तस्मात्समिद्गर्भो हुताशनः
वेदीवर ठेवले असता, समिधांनी युक्त अग्नी स्थापन होतो.
तेभ्यः संरक्षणार्थाय ब्रह्माणं तद्दिशि न्यसेत्
त्यांच्या रक्षणासाठी त्या दिशेला ब्राह्मण ठेवावा.
यजमानः पूर्वतः स्युर्द्विजाः सर्वे ऽपि नारद
यजमान आणि सर्व ब्राह्मण पूर्वेकडे असावेत, नारद.
कर्तोदासीन चित्तस्तत्कर्म नश्येदिति स्थितिः
कर्त्याचे मन उदास असेल तर ते कर्म निष्फळ होते, हीच प्रथा आहे.
ऋत्विजां नियमो नास्ति यथालाभं समर्चयेत्
ऋत्विजांसाठी कोणताही बंधन नाही; जसे मिळेल तसे पूजन करावे.
आज्यस्थाली त्र्यङ्गुलाथ चरुस्थाली षडङ्गुला
साजूक तुपाचे भांडे तीन बोटे रुंद, तर चरूचे भांडे सहा बोटे रुंद असावे.
स्रुवं षडङ्गुल प्रोक्तं स्रुचं सार्द्धत्रयाङ्गुलम्
स्रुवा सहा बोटांची लांबी असते, आणि स्रुच साडेतीन बोटांची असते.
प्रोक्षिण्या उत्तरे भागे प्रणीतापात्रमष्टभिः
प्रोक्षणीच्या उत्तरेकडे आठ प्रमाण असलेली प्रणीता पात्र ठेवावे.