त्रिरेखा यस्य दृश्यते सिद्धिं तत्र विनिर्दिशेत्
जिथे तीन रेषा दिसतात, तिथे यश निश्चित मानावे.
पर्वान्तरं सामसु च ऋक्षु कुर्यात्तिलान्तरम्
पर्यायाच्या शेवटी आणि साम व ऋचांमध्ये तीळाएवढं अंतर ठेवावं.
न चात्र कंपयेत्किञ्चिदङ्गस्यावयवं बुधः
इथे ज्ञानी माणसाने शरीराचा कोणताही भाग हलवू नये.
अभ्रमध्ये यथा विद्युदृश्यते मणिसूत्रवत्
जसं वादळात विज चमकते आणि मोत्यांच्या माळेसारखी दिसते—
कूर्मो ऽगानि च संहृत्य चेतोदृष्टिं दिशन्मनः
कासव जसं आपले अवयव आत ओढतो, तसं मन आणि दृष्टी एकाग्र करावी.
नासिकायास्तु पूर्वेण हस्तं गोकर्णवद्धरेत्
नाकासमोर हात गायीच्या कानासारखा ठेवावा.
सम्यक्प्रचारयेद्वाक्यं हस्तेन च मुखेन च
शब्द नीट उच्चारावेत, हाताने आणि तोंडाने योग्यरीत्या व्यक्त करावेत.
नात्याहन्यान्न निर्हण्यान्न प्रगायेन्न कंपयेत्
ना फार मोठ्याने बोलावं, ना अगदी हळू, ना गाणं म्हणावं, ना शरीर हलवावं.
यथा सुचरतां मार्गो मीनानां नोपलभ्यते
जसं मासळींचा सुंदरपणे जाण्याचा मार्ग कुणालाही दिसत नाही—
यथा दधिनि सर्पिः स्यात्काष्टस्थो वा यथानलः
जसं दह्यात तूप असतं किंवा लाकडात अग्नि असतो—
स्वरात्स्वरस्य संक्रामंस्वरसंधिमनुल्बणम्
एक सूर दुसऱ्या सूराकडे जाताना, सूरांच्या संगमावर हे बदल मऊ आणि सहज असावेत.
अनागतमतिक्रान्तं विच्छिन्नं विषमाहतम्
जो सूर अजून लागलेला नाही, किंवा ओलांडला जातो, तुटलेला आहे, किंवा असमानपणे वाजवला जातो—
स्वरः स्थानाच्च्युतो यस्तु स्वं स्थानमतिवर्तते
जो सूर आपल्या जागेवरून हलतो किंवा आपली जागा ओलांडतो—
अभ्यासार्थे द्रुतां वृत्तिं प्रयोगार्थे तु मध्यमाम्
सरावासाठी जलद पद्धत घ्यावी, आणि सादरीकरणासाठी मध्यम गतीची वापरावी.
गृहीतग्रन्थ एवं तु ग्रन्थोञ्चारणशैक्षकान्
जसा ग्रंथ शिकलेला आहे, तसा तो उच्चाराचे शिक्षण घेणाऱ्यांनी म्हणावा.
क्रुष्टस्य मूर्द्धनि स्थानं ललाटे प्रथमस्य तु
कर्कश सूर डोक्याच्या टोकावर असतो, तर पहिला सूर कपाळावर असतो.
कण्ठस्थानं चतुर्थस्य मन्द्रस्य रसनोच्यते
मंद्र सप्तकातील चौथ्या स्वराचं स्थान जिभेवर असल्याचं सांगितलं आहे.
अङ्गुष्टस्योत्तमे व्रुष्टो ह्यङ्गुष्टं प्रथमः स्वरः
जेव्हा अंगठा सर्वात वर असतो, तेव्हा पहिला स्वर अंगठ्याने निर्माण होतो.
अनामिकायां षङ्गस्तु कनिष्टायां तु धैवतः
छठा स्वर अनामिकेवर असतो आणि सातवा स्वर, म्हणजे धैवत, लहान बोटावर असतो.
अपर्वत्वादमध्यत्वा दव्ययत्वाञ्च नित्यशः
मधलेपण, कायम बदलणं आणि स्वरांमध्ये अंतर नसणं हे नेहमीच असतं.
क्रुष्टेन देवा जीवन्ति प्रथमेन तु मानुषाः
सर्वोच्च स्वरावर देव जगतात, तर पहिल्या स्वरावर माणसं जगतात.
अन्धजाः पितरश्चैव चतुर्थस्वरजीविनः
अंधज आणि पितर चौथ्या स्वरावर जगतात.
अतिस्वरेण नीचेन जगत्स्थावरजङ्गमाः
अतिशय नीच स्वरावर स्थावर आणि जंगम सगळ्या जगातील जीव जगतात.
दीप्तायताकरुणानां मृदुमध्यमयोस्तथा
जे तेजस्वी, लांबवलेले आणि करुण आहेत, तसेच मृदू आणि मध्यम स्वर देखील असतात.
दीप्ता मन्द्रे द्वितीय च प्रचतुर्थे तथैव च
तेज मंद्र, दुसऱ्या आणि चौथ्या स्वरात असते.
श्रुतयो या द्वितीयस्य मृदुमध्यायताः स्मृताः
दुसऱ्या स्वराच्या श्रुती मृदू, मध्यम आणि लांबवलेल्या म्हणून ओळखल्या जातात.
आयतात्वं भवेन्नीचे मृदुता तु विपर्यये
लांबवलेपण नीच स्वरात येतं, तर मृदूता उलट स्वरात असते.
द्वितीये विरता या तु क्रुष्टश्च परतो भवेत्
दुसऱ्या स्वरात जे संयमित असतात, त्यानंतर सर्वोच्च स्वर येतो.
अत्रैव विरता या तु चतुर्थेन प्रवर्तते
इथे जे संयमित स्वर आहेत, ते चौथ्या स्वरासोबत पुढे जातात.
नातितारश्रुतिं कुर्यात्स्वरयोर्नापि चान्तरे
खूप उंच श्रुती करू नये, किंवा स्वरांच्या मध्येही करू नये.