नास्ति निन्दासमं पापं नास्ति मोहसमासवः
निंदा करण्यासारखे पाप नाही आणि मोहासारखे व्यसन नाही.
नास्ति रागसमः पाशो नास्ति सङ्गसमं विषम्
आसक्तीसारखा फास नाही आणि संगासारखे विष नाही.
जीर्णाङ्गोमनसस्तापाद् वृद्धभावादभूदसौ
वृद्धापकाळामुळे शरीर आणि मन यात खूप त्रास झाल्याने तो वृद्ध झाला.
स बाहुर्व्याधिना ग्रस्ते ममार मुनिसत्तम
त्याच्या हाताला रोग जडल्यावर तो श्रेष्ठ ऋषी मरण पावला.
चिरं विलप्य बहुधा सहगन्तुं मनो दधे
तीने बराच वेळ अनेक प्रकारे हंबरडा फोडला आणि त्याच्यामागे जाण्याचा निर्धार केला.
समारोप्य तन्पूरुढं स्वयं समुपचक्रमे
तिने त्याचे शरीर चितेवर ठेवले आणि स्वतः विधी सुरू केले.
एतद्विज्ञातवान्सर्वं परमेण समाधिना
त्याने हे सर्व परमोच्च ध्यानाने जाणले.
गतासूया महात्नानः पश्यन्तिज्ञान चक्षुषा
मत्सर सोडलेली थोर माणसं ज्ञानाच्या डोळ्यांनी सर्व काही पाहतात.
संप्रात्पस्तत्र साध्वी च यत्र बाहुप्रिया स्थिता
ती साध्वीही तिथे पोहोचली, जिथे तिचा प्रिय बाहू होता.
प्रोवाच धर्ममूलानि वाक्यानि मुनिसत्तमः
त्या श्रेष्ठ ऋषीने धर्मावर आधारलेली वचने सांगितली.
तवोदरे चक्रवर्ती शनुहन्ता हि तिष्टति
तुझ्या पोटी एक शत्रूंचा संहार करणारा चक्रवर्ती राजा आहे.
रजस्वला राजसुतेनारोहति चिन्ताशुभो
रजस्वला असताना राजपुत्रासोबत चितेवर चढणाऱ्या स्त्रीला मनात चिंता व्यापते.
दाम्भिनोनिन्दकस्यापि भ्रूणघ्रस्य न निष्कृतिः
दांभिक, निंदा करणारा किंवा गर्भहत्ये करणाऱ्यालाही प्रायश्चित्त नाही.
विश्वासघातकस्यापि निष्कृतिर्नास्ति सुव्रते
विश्वासघात करणाऱ्यालाही, हे सुभ्राते, प्रायश्चित्त नाही.
यदेतद्दुःखमुत्पन्नं तत्सर्वं शान्तिमेष्यति
हे जे दुःख निर्माण झालं आहे, ते सर्व शांत होईल.
विललापातिदुःखार्ता समुह्यधवपत्कुजौ
ती अतिशय दुःखाने व्याकुळ होऊन नवऱ्याच्या पायांना बिलगून रडू लागली.
मारोदीराज ननये श्रियमग्र्ये गमिष्यसि
राजमाते, रडू नकोस; तुला श्रेष्ठ संपत्ती मिळेल.
तस्माच्छोकं परित्यज्य कुरु कालोचिता क्रि पाम्
म्हणून, शोक सोडून योग्य वेळी योग्य कृत्ये कर.
दुर्वृत्ते वा सुवृत्ते वा मृत्योःसर्वत्रतुल्यता
माणूस वाईट असो वा चांगला, मृत्यू सर्वांसाठी सारखाच असतो.
नगरे वा तथामन्ये दैन्यमत्रातिरिच्यते
शहरात असो किंवा कुठेही, इथलं दुःख फार मोठं आहे.
कारणं दैवमेवात्र मन्ये सोपाधिका जनाः
इथे खरं कारण म्हणजे दैवच आहे असं मी मानतो; लोक त्याच्या अटींनी बांधलेले असतात.
मृत्योर्वशं प्रयातव्यं जन्तुभिः कमलानने
कमलासारख्या मुखाची, सगळ्या जीवांना मृत्यूच्या अधीन जावंच लागतं.
प्रवादं रोपयन्त्यज्ञा हेतुमात्रेषु जन्तुषु
अज्ञानी लोक फक्त वरवरच्या कारणांवर आधारून अफवा पसरवतात.
कुरु पत्युश्च कर्माणि विवेकेन स्थिरा भव
तू विवेकाने पतीची कामं पार पाड आणि नेहमी स्थिर रहा.
सुखाभासं बहुक्लेशं कर्मपाशेन यन्त्रितम्
कर्माच्या बंधनात अडकलेलं सुख फक्त भासाचं असतं, त्यात अनेक यातना असतात.
त्यक्तशोका च सा तन्वी नता प्राह मुनीश्वरम्
शोक सोडून दिल्यावर ती सडपातळ स्त्री वाकून त्या महर्षींना म्हणाली.
नहि द्रुमाश्च भोगार्थं फलन्ति जगतीतले
झाडं पृथ्वीवर फक्त भोगासाठी फळं देत नाहीत.
स एव विष्णुःसत्त्वस्थो यतः परिहिते स्थितः
तोच विष्णू, शुद्धतेत स्थिर असलेला, जिथे धर्म आहे तिथे वास करतो.
स एव जगतामीशो नररुपधरो हरिः
तोच हरि, जगाचा स्वामी, मानवाचं रूप घेऊन आला आहे.
सर्वेषां दुःखनाशाय इति सन्तो वदन्ति हि
संत म्हणतात की तो सर्वांच्या दुःखाच्या नाशासाठी आहे.