सामसु त्र्यन्तरं विद्यादेतावत्स्वरतो ऽन्तरम्
सामगायनात स्वरांमध्ये तिप्पट अंतर असतं, हे ओळखावं.
अविज्ञानाद्धि शिक्षायास्तेषां भवति विस्वरः
शिक्षेचं ज्ञान नसल्यामुळे त्यांचा गाणं बेसूर होतं.
स वाग्वज्रो यजमानं हिर्नास्ति यथेन्द्रशत्रुः स्वरतो ऽपराधात्
ती वाणी वज्रासारखी यजमानाचा नाश करते, जसं इंद्रशत्रू स्वरातील चुकांमुळे नष्ट झाला.
सवनान्याहुरेतानि साम वाप्यर्द्धतोंऽतरम्
ही सामे सोमयज्ञात म्हटली जातात; किंवा सामगायनात अर्ध अंतर असतं.
न च शक्तो ऽसि व्यक्तस्तु तथा प्रावचना विधिः
तुला ते स्पष्टपणे सांगता येत नाही; म्हणूनच पठणाची ही पद्धत आहे.
ऋग्वेदे सामवेदे च वक्तव्यः प्रथमः स्वरः
ऋग्वेद आणि सामवेदात पहिला स्वर उच्चारावा लागतो.
उच्चमध्यमसंघातः स्वरो भवति पार्थिवः
उच्च आणि मध्यम स्वरांचा संगम असलेला स्वर 'पार्थिव' म्हणतात.
द्वितीयाद्यास्तु मद्रान्तास्तैत्तिरीयाश्चतुःस्वरान्
दुसरा आणि पुढचे, मंद्र स्वरात संपणारे, हे तैत्तिरीय चार स्वरांचे असतात.
मन्द्रः क्रुष्टो मुनीश्वर एतान्कुर्वन्ति सामगाः
मुनिश्रेष्ठा, सामगायक मंद्र आणि क्रुष्ट हे स्वर गातात.
तथा शातपथावेतौ स्वरौ वाजसनेयिनाम्
तसंच, शातपथ ब्राह्मणात हे दोन स्वर वाजसनेयीयांचे आहेत.
इत्येतञ्चरितं सर्वं स्वराणां सार्ववैदिकम्
असं हे सर्व स्वरांचं आचरण सर्व वेदांमध्ये आहे.
अल्पग्रन्थं प्रभूतार्थं सामवेदाङ्गमुत्तमम्
सामवेदाची ही शाखा थोडक्यात असून अर्थाने भरपूर आणि श्रेष्ठ आहे.
पवित्रं पावनं पुण्यं यथा तुभ्यं प्रकीर्तितम्
हे पवित्र, शुद्ध करणारे आणि पुण्यदायक आहे, जसं तुला सांगितलं आहे.
सप्त स्वरास्रयो ग्रामा मृर्छनास्त्वेकविंशतिः
सप्त स्वरांवर आधारलेली ग्राम आहे आणि एकवीस प्रकारच्या मृच्छना आहेत.
षङ्जश्च ऋषभश्चैव गान्धारो मध्यमस्तथा
षंज, ऋषभ, गांधार आणि मध्यम अशी ही नावे आहेत.
षङ्जमध्यमगान्धारास्ररयो ग्रामाः प्रकीर्तिताः
षंज, मध्यम आणि गांधार हे गाम म्हणून ओळखले जातात.
स्वर्गाभ्राञ्चैव गान्धारो ग्रामस्थानानि त्रीणि हि
स्वर्ग, अभ्र आणि गांधार ही गामांची तीन ठिकाणे मानली जातात.
विंशतिर्मध्यमग्रामे षङ्जग्रामे चतुर्दश
मध्यम गामात वीस आहेत, आणि षंज गामात चौदा आहेत.
नदी विशाला सुमुखी चित्रा चित्रवती मुखा
नदी, विशाल, सुमुखी, चित्रा, चित्रवती आणि मुखा ही नावे आहेत.
आप्यायिनी विश्वभृता चन्द्रा हेमा कपर्दिनी
आप्यायिनी, विश्वभृता, चंद्रा, हेमा आणि कपर्दिनी ही नावे आहेत.
षङ्जे तूत्तरमन्द्रा स्यादृषभे चाभिरूहता
षंज गामात उत्तम मंद्रा असते, आणि ऋषभ गामात अभिरूढता असते.
मध्यमे खलु सौवीरा हृषिका पञ्चमे स्वरे
मध्यम गामात सौवीरा आणि हृषिका हे पाचव्या स्वरात असतात.
निषादे रजनीं विद्यादृषीणां सप्त मूर्छनाः
निषाद स्वरात रजनी ओळखावी, आणि ऋषींच्या सात मूर्चना आहेत.
पितॄणां मूर्च्छानाः सप्त तथा यक्षा न संशयः
पितरांच्या सात मूर्चना आहेत, आणि यक्षांच्याही तितक्याच आहेत, यात शंका नाही.
षङ्जः प्रीणाति वै देवानृषीन्प्रीणाति चर्षभः
षंज देवांना आनंद देतो, आणि ऋषभ ऋषींना संतुष्ट करतो.
देवान्पितॄनृषींश्चैव स्वरः प्रीणाति पञ्चमः
पंचम स्वर देव, पितर आणि ऋषी यांना आनंद देतो.
गानस्य तु दशविधा गुणवृत्तिस्तु तद्यथा
गाण्याचे गुण आणि प्रकार दहा आहेत, ते असे:
काकस्वरं मूर्द्धगतं तथा स्थानविवर्जितम्
काकस्वर, मस्तकावर गेलेला आणि योग्य स्थान नसलेला स्वर.
व्याकुलं तालहीनं च गीतिदोषाश्चतुर्दश
गोंधळलेला, ताल नसलेला; हे गाण्याचे चौदा दोष आहेत.
स्रियो मधुरमिच्छन्ति विक्रुष्टमितरे जनाः
सौभाग्यवंतांना गोडवा आवडतो; इतरांना उंचावलेपणा आवडतो.