ऋषयश्चक्रिरे धर्मं यो ऽनूचानः स नो महान्
ऋषींनी धर्म आचरला; जो शिकला आहे तोच आपल्यात मोठा आहे.
तन्मे कर्म समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम
मला ते कर्म सांग, कारण मला ते ऐकायची उत्सुकता आहे.
यज्ज्ञात्वा साङ्गवेदानामभिज्ञो जायते नरः
जे जाणून माणूस सर्व वेद आणि त्यांच्या शाखांमध्ये पारंगत होतो.
छन्दःशास्त्रं षडेतानि वादाङ्गानि विदुर्बुधाः
छंदशास्त्र आणि हे सहा वादांग विद्वानांना माहीत असतात.
वेदाश्चत्वार एवैते प्रोक्ता धर्मनिरूपणे
धर्म ठरवण्यासाठी हे चार वेदच सांगितले आहेत.
सो ऽनूचानः प्रभवति नान्यथा ग्रन्थकोटिभिः
जो हे शिकतो तोच समर्थ होतो; अन्यथा लाखो ग्रंथ असूनही नाही.
त्वंमस्मासु महाविज्ञः सांगेष्वेतेषु मानद
तू आमच्यात या सर्व शाखांमध्ये फारच जाणकार आहेस, मान देणारा आहेस.
संक्षेपात्कथयिष्यामि सारमेषां सुनिश्चितम्
मी तुला या सर्वांचं सार थोडक्यात आणि ठामपणे सांगतो.
वेदानां वेदविद्भिस्तु तच्छृणुष्व वदामि ते
वेद जाणणाऱ्यांनी वेदांबद्दल जे सांगितलं आहे, ते मी तुला सांगतो, ऐक.
कृतान्ते स्वरशास्त्राणां प्रयोक्तव्य विशेषतः
कर्मकांडाच्या शेवटी स्वरशास्त्राचं विशेषत्वानं वापर करावा लागतो.
सामसु त्र्यन्तरं विद्यादेतावत्स्वरतो ऽन्तरम्
सामगायनात स्वरांमध्ये तिप्पट अंतर असतं, हे ओळखावं.
अविज्ञानाद्धि शिक्षायास्तेषां भवति विस्वरः
शिक्षेचं ज्ञान नसल्यामुळे त्यांचा गाणं बेसूर होतं.
स वाग्वज्रो यजमानं हिर्नास्ति यथेन्द्रशत्रुः स्वरतो ऽपराधात्
ती वाणी वज्रासारखी यजमानाचा नाश करते, जसं इंद्रशत्रू स्वरातील चुकांमुळे नष्ट झाला.
सवनान्याहुरेतानि साम वाप्यर्द्धतोंऽतरम्
ही सामे सोमयज्ञात म्हटली जातात; किंवा सामगायनात अर्ध अंतर असतं.
न च शक्तो ऽसि व्यक्तस्तु तथा प्रावचना विधिः
तुला ते स्पष्टपणे सांगता येत नाही; म्हणूनच पठणाची ही पद्धत आहे.
ऋग्वेदे सामवेदे च वक्तव्यः प्रथमः स्वरः
ऋग्वेद आणि सामवेदात पहिला स्वर उच्चारावा लागतो.
उच्चमध्यमसंघातः स्वरो भवति पार्थिवः
उच्च आणि मध्यम स्वरांचा संगम असलेला स्वर 'पार्थिव' म्हणतात.
द्वितीयाद्यास्तु मद्रान्तास्तैत्तिरीयाश्चतुःस्वरान्
दुसरा आणि पुढचे, मंद्र स्वरात संपणारे, हे तैत्तिरीय चार स्वरांचे असतात.
मन्द्रः क्रुष्टो मुनीश्वर एतान्कुर्वन्ति सामगाः
मुनिश्रेष्ठा, सामगायक मंद्र आणि क्रुष्ट हे स्वर गातात.
तथा शातपथावेतौ स्वरौ वाजसनेयिनाम्
तसंच, शातपथ ब्राह्मणात हे दोन स्वर वाजसनेयीयांचे आहेत.
इत्येतञ्चरितं सर्वं स्वराणां सार्ववैदिकम्
असं हे सर्व स्वरांचं आचरण सर्व वेदांमध्ये आहे.
अल्पग्रन्थं प्रभूतार्थं सामवेदाङ्गमुत्तमम्
सामवेदाची ही शाखा थोडक्यात असून अर्थाने भरपूर आणि श्रेष्ठ आहे.
पवित्रं पावनं पुण्यं यथा तुभ्यं प्रकीर्तितम्
हे पवित्र, शुद्ध करणारे आणि पुण्यदायक आहे, जसं तुला सांगितलं आहे.
सप्त स्वरास्रयो ग्रामा मृर्छनास्त्वेकविंशतिः
सप्त स्वरांवर आधारलेली ग्राम आहे आणि एकवीस प्रकारच्या मृच्छना आहेत.
षङ्जश्च ऋषभश्चैव गान्धारो मध्यमस्तथा
षंज, ऋषभ, गांधार आणि मध्यम अशी ही नावे आहेत.
षङ्जमध्यमगान्धारास्ररयो ग्रामाः प्रकीर्तिताः
षंज, मध्यम आणि गांधार हे गाम म्हणून ओळखले जातात.
स्वर्गाभ्राञ्चैव गान्धारो ग्रामस्थानानि त्रीणि हि
स्वर्ग, अभ्र आणि गांधार ही गामांची तीन ठिकाणे मानली जातात.
विंशतिर्मध्यमग्रामे षङ्जग्रामे चतुर्दश
मध्यम गामात वीस आहेत, आणि षंज गामात चौदा आहेत.
नदी विशाला सुमुखी चित्रा चित्रवती मुखा
नदी, विशाल, सुमुखी, चित्रा, चित्रवती आणि मुखा ही नावे आहेत.
आप्यायिनी विश्वभृता चन्द्रा हेमा कपर्दिनी
आप्यायिनी, विश्वभृता, चंद्रा, हेमा आणि कपर्दिनी ही नावे आहेत.