पार्थिवो ऽयं तथा देहः पार्थिवैः परमाणुभिः
हा देहही पृथ्वीचा आहे, पृथ्वीच्या कणांनी बनलेला आहे.
गुडः फलानीति तथा पार्थिवाः परमाणवः
गुळ आणि फळे सुद्धा पृथ्वीच्या कणांनीच बनलेली आहेत.
तन्मनः शमनालबि कार्यं प्राप्यं हि मुक्तये
मनाला शांत ठेव, हे ज्ञानी; कारण हेच खरे मुक्तीचे साधन आहे.
प्रणिपत्य महाभागो निदाघो वाक्यमब्रवीत्
नमस्कार करून, तेजस्वी निदाघाने ही वचने सांगितली.
नष्टो मोहस्तवाकर्ण्य वचांस्येतानि मे द्विज
तुझी ही वचने ऐकून, माझा मोह नाहीसा झाला, हे द्विजा.
इहागतो ऽहं दास्यामि परमार्थं सुबोधितम्
मी येथे आलो आहे; तुला मी सर्वोच्च सत्य स्पष्टपणे सांगीन.
वासुदेवाभिधेयस्य स्वरुपं परात्मनः
वासुदेव नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या परमात्म्याचे खरे स्वरूप.
पूजितः परया भक्त्यानिच्छितः प्रययौ विभुः
परम भक्तीने पूजित झाल्यावर, प्रभू न मागता निघून गेला.
निदाघज्ञानदानाय तदेव नगरं गुरुः
निदाघाला ज्ञान द्यायला तेच नगर गुरु झाले.
महाबलपरीवारे पुरं विशति पार्थिवे
महाबलांच्या समूहासह तो पृथ्वीवरील नगरात प्रवेशला.
क्षुत्क्षामकण्ठमायान्तमरण्यात्ससमित्कुशम्
त्याच्या घशाला भूक लागून तो वणव्यातून समिधा आणि कुश घेऊन आला.
उवाच कस्मादेकान्तं स्थीयत भवता द्विज
त्याने विचारले, 'द्विजा, तू इथे एकटाच का बसला आहेस?'
प्रविवक्षौ पुरे रम्ये तेनात्र स्थीयते मया
'मला त्या सुंदर नगरात बोलायचे आहे; म्हणून मी इथे थांबलो आहे.'
कथ्यतां मे द्विजश्रेष्ठ त्वमभिज्ञो मतो मम
'ब्राह्मणश्रेष्ठा, मला सांग, मी तुला जाणकार मानतो.'
अधिरुढो नरेन्द्रो ऽयं परितो यस्तथेतरः
'हा राजा हत्तीवर बसला आहे आणि इतर सगळे त्याच्या आजूबाजूला आहेत.'
भवता निर्विशेषेण पृथग्वेदोपलक्षितौ
'तू वेदांद्वारे दोघांनाही वेगळे ओळखतोस, कुठलाही भेद न करता.'
ज्ञातुमिच्छाम्यहं को ऽत्र गजः को वा नराधिपः
'मला जाणून घ्यायचे आहे: इथे हत्ती कोण आणि नराधिप कोण?'
वाह्यवाहकसंबन्धं को न जानाति वै द्विज
'ब्राह्मणा, स्वार आणि वाहन यांचा संबंध कोणाला माहीत नाही?'
अधः सत्त्वविभागं किं किं चोर्द्धमभिधीयते
'खाली कोणते जीवांचे विभाग सांगितले आहेत आणि वर कोणते?'
श्रयतां कथयाम्येष यन्मां त्वं परिपृच्छसि
'ऐक, तू जे विचारलेस ते मी तुला सांगतो.'
अवबोधाय ते ब्रह्मन्दृष्टान्तो दर्शितो मया
'तुला समजावे म्हणून मी तुला एक उदाहरण दाखवले आहे, ब्राह्मणा.'
तदेवं त्वं समाचक्ष्व कतमस्त्वमहं तथा
'आता तू स्पष्टपणे सांग: तू कोण आणि मी कोण?'
निदाधः प्राह भगवन्नाचार्यस्त्वमृभुर्मम्
निदाघ म्हणाला, 'भगवन्, तू माझा आचार्य नाहीस, तू ऋभू आहेस.'
यथाचार्यस्य तेन त्वां मन्ये प्राप्तमहं गुरुम्
'जसा आचार्याला मानतो, तसाच मी तुला गुरु म्हणून मानतो.'
गुरुस्नेहादृभुर्नामनिदाघं समुपागतः
'गुरुच्या प्रेमामुळे ऋभू नावाचा तो निदाघाकडे आला.'
परमार्थसारभूतं यत्तदद्वैतमशेषतः
'जे खरे अर्थाचे सार आहे, ते पूर्ण अद्वैत —'
निदाघो ऽप्युपदेशेन तेनाद्वैतपरो ऽभवत्
'त्याच्या उपदेशामुळे निदाघही अद्वैताचा उपासक झाला.'
तथा ब्रह्मतनौ मुक्तिमवाच परमाद्विजः
अशा प्रकारे त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने ब्रह्मस्वरूपात मोक्ष सांगितला.
भव सर्वगतं ज्ञानमात्मानमवनीपते
राजा, आत्मा म्हणजे सर्वत्र व्यापलेलं ज्ञान आहे, हे जाण.
भ्रान्तदृष्टिभिरात्मापि तथैकः सन्पृथक् पृथक्
जरी आत्मा एकच असला, तरी भ्रमित दृष्टीमुळे तो वेगळा वेगळा आणि अनेक वाटतो.