तद्वदाखिल विज्ञानजलवीच्युजधिर्भवान्
म्हणून, सर्व ज्ञानाच्या लाटा ज्याच्यात आहेत अशा तूं कृपया सांग.
श्रेयांसि परमार्थानि ह्यशेषाण्येन भूपते
राजा, सर्वश्रेष्ठ कल्याण आणि परम सत्य त्यानेच मिळवले.
पुत्रानिच्छति राज्यं च श्रेयस्तस्यैव तन्नृप
तो मुलं आणि राज्याची इच्छा करतो; त्याच्यासाठी तेच श्रेष्ठ कल्याण आहे, राजा.
कर्मयज्ञादिकं श्रेयः स्वर्लोकपलदायि यत्
स्वर्ग मिळवून देणारे कर्म, यज्ञ वगैरेच श्रेष्ठ कल्याण मानले जाते.
आत्मा ध्येयः सदा भूप योगयुक्तैस्तथा परैः
राजा, योगाने एकरूप झालेले आणि इतरही लोक नेहमी आत्म्याचे ध्यान करावे.
श्रेयांस्येवमनेकानि शतशो ऽथ सहस्रशः
अशा प्रकारे, शेकडो-हजारो विविध श्रेष्ठ कल्याण आहेत.
धर्मो ऽयं त्यजते किं तु परमार्थो धनं यदि
धर्म सोडला जातो, जर धनालाच जीवनाचा खरा हेतू मानलं तर.
मुत्रश्चेत्परमार्थाख्यः सो ऽप्यन्यस्य नरेश्वर
राजन, जर खरा हेतू पुढच्या जन्मात आहे असं म्हणाल, तर तो दुसऱ्याचाच असतो.
एवं न परमार्थो ऽस्ति जगत्यत्र चराचरे
म्हणून या जगात, सजीव किंवा निर्जीव यांच्यात खरा हेतू नाहीच.
राज्यादिप्राप्तिरत्रोक्ता परमार्थतया यदि
इथे जर राज्य वगैरे मिळणं हाच खरा हेतू म्हणला जात असेल,
ऋग्यजुःसामनिष्पाद्यं यज्ञकर्म मतं तव
ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांद्वारे केलेलं यज्ञकर्म तुझ्या मते आहे.
यत्तु निष्पाद्यते कार्यं मृदा कारणभूतया
मातीपासून जे काही तयार केलं जातं,
एवं विनाशिभिर्द्रव्यैः समिदाज्यकुशादिभिः
तसंच, समिधा, तूप, कुशा वगैरे नाश पावणाऱ्या वस्तूंनी जे काही केलं जातं,
अनाशी परमार्थस्तु प्राज्ञैरभ्युपगम्यते
शहाणे लोक मात्र नाश न होणाऱ्यालाच खरा हेतू मानतात.
तदेवापलदं कर्म परमार्थो मतो मम
जे कर्म फळ देत नाही, तेच मला खरा हेतू वाटतो.
ध्यानमेवात्मनो भूपपरमार्थार्थशब्दितम्
राजा, आत्म्याचं ध्यान करणं हाच खरा हेतू म्हणतात.
परमार्थात्मनोर्योगः परमार्थ इतीष्यते
परम हेतू आणि आत्मा यांचा एकरूप होणं, हाच खरा हेतू मानला जातो.
तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणि नृपैतानि न संशयः
म्हणून, राजन, हे सर्वच इतरांपेक्षा श्रेष्ठ आहेत, यात शंका नाही.
एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुण प्रकृतेः परः
तो एकच आहे, सर्वत्र व्यापलेला, समान, शुद्ध, निर्गुण आणि प्रकृतीच्या पलीकडे आहे.
परिज्ञानमयो सद्भिर्नामजात्यादिभिविभुः
तो सज्जनांना खरी ओळख मिळते, तो नाव, जात वगैरे सर्वांपेक्षा वरचा आहे.
तस्यात्मपरदेहेषु सतो ऽप्येकमयं हि तत्
त्याच्या स्वतःच्या आणि दुसऱ्यांच्या देहातही, तो खरा एकच आहे.
वेणुरङ्घ्रविभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः
वेणू, पाय वगैरे नावांनी जे भेद ओळखले जातात, ते फरकामुळेच निर्माण होतात.
एकत्वं रूपभेदश्च वाह्यकर्मप्रवृत्तिजः
एकत्व आणि रूपातील फरक हे बाह्य कर्मामुळेच निर्माण होतात.
शृण्वत्र भूप प्राग्वृत्तं यद्गीतमृभुणा भवेत्
राजा, आता ऐक, ऋभु ऋषींनी पूर्वी जे गायले होते ते सांगतो.
ऋभुर्नामाबवत्पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्टिनः
ब्रह्मा, जो सर्वश्रेष्ठ सृष्टीकर्ता आहे, त्यांना ऋभु नावाचा एक पुत्र झाला.
तस्य शिष्यो निदाघो ऽभूत्पुलस्त्यतनयः पुरा
पूर्वी पुलस्त्यांचा पुत्र निदाघ हा त्याचा शिष्य झाला.
अवाप्तज्ञान तत्त्वस्य न तस्याद्वैतवासना
त्याने सत्यज्ञान मिळवल्यावर त्याला अद्वैताची इच्छा राहिली नाही.
देविकायास्तटे वीर नागरं नाम वै पुरम्
हे वीर, देविका नदीच्या काठी नागर नावाचे एक नगर होते.
रम्योपवनपर्यन्तं स तस्मिन्पार्थवोत्तम
हे भारतश्रेष्ठ, त्या नगराभोवती सुंदर बागा होत्या.
दिव्ये वर्षसहस्रे तु समतीते ऽस्य तत्पुरम्
दिव्य हजार वर्षे गेल्यावर त्याचे ते नगर—